Mỹ đề xuất Đạo luật Blockchain 2026 để bảo vệ nhà phát triển DeFi khỏi rủi ro hình sự

Mỹ xem xét ‘từ blockchain’ để bảo vệ nhà phát triển DeFi trước rủi ro hình sự

Theo Eleanor Terrett chia sẻ trên X ngày 26 (giờ địa phương), Hạ viện Mỹ vừa chứng kiến một đề xuất luật mới mang tính lưỡng đảng mang tên “Promoting Innovation in Blockchain Development Act of 2026” (tạm dịch: Đạo luật Thúc đẩy đổi mới trong phát triển *từ blockchain*). Mục tiêu là chặn đà mở rộng áp dụng quy định liên bang về “từ dịch vụ chuyển tiền” đối với cả lập trình viên *từ phần mềm nguồn mở*, vốn không trực tiếp nắm giữ hay quản lý tài sản của người dùng.

Đề xuất trên do các hạ nghị sĩ Scott Fitzgerald, Ben Cline và Zoe Lofgren cùng bảo trợ, công bố ngày 26 (giờ địa phương). Trọng tâm của dự luật là thu hẹp phạm vi áp dụng điều khoản 18 U.S.C. §1960 (cấm vận hành *từ dịch vụ chuyển tiền không có giấy phép*), làm rõ rằng những nhà phát triển chỉ viết hoặc duy trì *từ phần mềm non-custodial* – không “từ lưu ký (custody)” tài sản khách hàng – sẽ không bị xem là đối tượng chịu trách nhiệm hình sự theo điều khoản này.

Theo lập luận của nhóm ủng hộ, §1960 được xây dựng nhiều thập kỷ trước với giả định về các trung gian tài chính truyền thống, nơi một tổ chức đứng giữa thực sự “giữ hộ” và “chuyển” tiền cho khách hàng. Việc áp tiêu chuẩn tương tự lên bối cảnh *từ tài chính phi tập trung (DeFi)*, nơi tồn tại vô số *từ công cụ non-custodial* và hoạt động “phân phối mã nguồn” đơn thuần, bị cho là quá mức. *bình luận* Việc gộp chung hạ tầng mở – chỉ cho phép người dùng tự tương tác với hợp đồng thông minh – với mô hình trung gian nắm giữ tiền tập trung sẽ khiến ranh giới trách nhiệm hình sự trở nên mơ hồ, làm nản lòng các nhà phát triển *từ DeFi*.

Những năm gần đây, xu hướng thực thi pháp luật tại Mỹ được cho là mở rộng phạm vi §1960 sang cả *từ giao thức non-custodial* và *từ công cụ bảo mật on-chain* mà không cần chứng minh yếu tố “giữ hộ” tiền của khách. Điều này làm gia tăng đáng kể mức độ bất định pháp lý cho toàn bộ hệ sinh thái *từ DeFi*, khi nhà phát triển không rõ đâu là ngưỡng giữa việc “viết mã” và “vận hành dịch vụ chuyển tiền” theo cách hiểu của cơ quan công tố.

Đạo luật mới xuất hiện trong bối cảnh Quốc hội Mỹ đang song song bàn thảo Clarity Act và một khung pháp lý rộng hơn cho *từ tài sản số* và cấu trúc thị trường liên quan. Trọng tâm tranh luận: nên điều chỉnh *từ nhà phát triển DeFi* tới mức nào, và ranh giới giữa “hành vi viết, phát hành mã nguồn” với “vận hành *từ dịch vụ chuyển tiền*” phải được đặt ở đâu.

Về bản chất, đề xuất này là nỗ lực của Quốc hội nhằm đưa ra cách hiểu chính thức: §1960 rốt cuộc phải nhắm vào những chủ thể “trực tiếp giữ và chuyển tài sản của người dùng”, hay mở rộng sang cả những lập trình viên chỉ tham gia viết, kiểm thử, triển khai *từ phần mềm nguồn mở* mà không trực tiếp can thiệp dòng tiền. *bình luận* Nếu cách hiểu “từ người giữ tài sản” được luật hóa rõ ràng, các nhà phát triển giao thức *từ blockchain* non-custodial sẽ có “vùng an toàn” pháp lý rõ rệt hơn, thay vì sống trong vùng xám giữa tự do sáng tạo và nguy cơ bị cáo buộc “vận hành dịch vụ chuyển tiền trái phép”.

Bối cảnh thúc đẩy dự luật cũng gắn liền với hàng loạt vụ điều tra và xét xử lớn vài năm qua. Tháng 8 năm 2022, Bộ Tài chính Mỹ đưa *từ Tornado Cash* – một giao thức trộn coin hướng tới quyền riêng tư – vào danh sách bị trừng phạt. Tuy nhiên, Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 5 vào tháng 11 năm 2024 đã tuyên vô hiệu lệnh trừng phạt này, tạo tiền lệ pháp lý quan trọng cho các giao thức *từ bảo mật on-chain*.

Dù vậy, tháng 8 năm 2023, công tố liên bang vẫn truy tố hai đồng sáng lập Tornado Cash là Roman Storm và Roman Semenov, với cáo buộc đồng mưu vi phạm §1960 cùng nhiều tội danh khác. Đến tháng 8 năm 2025, bồi thẩm đoàn kết luận Storm có tội với cáo buộc “đồng mưu vận hành *từ dịch vụ chuyển tiền không phép*”, nhưng không đạt được phán quyết thống nhất ở các tội danh còn lại.

Tại châu Âu, tranh cãi tương tự bùng lên khi tòa án Hà Lan tuyên nhà phát triển Alexey Pertsev phạm tội hồi tháng 5 năm 2024, liên quan đến cáo buộc đồng lõa rửa tiền qua Tornado Cash, với án phạt hơn 5 năm tù. *bình luận* Vụ Pertsev trở thành biểu tượng cho nỗi lo quốc tế rằng việc viết hay đóng góp mã nguồn cho một giao thức *từ DeFi* có thể bị xem gần như đồng nghĩa với tham gia trực tiếp vào hành vi rửa tiền, bất chấp việc nhà phát triển không điều phối hay kiểm soát luồng vốn cụ thể.

Tại Mỹ, một ví dụ khác được ngành công nghiệp thường xuyên nhắc tới là vụ *từ Samourai Wallet* ở Tòa án Quận Nam New York (SDNY). Ban lãnh đạo dự án đã nhận tội vào tháng 8 năm 2025, và đến tháng 11 cùng năm các bản án tù giam được tuyên. Án lệ này làm dấy lên câu hỏi: liệu chỉ riêng hành vi phát hành và duy trì *từ phần mềm ví non-custodial* có thể bị suy diễn thành “vận hành nền tảng theo mô hình lưu ký” hay không. *bình luận* Câu trả lời thực tiễn của tòa cho thấy cơ quan công tố sẵn sàng lập luận rằng kiến trúc kỹ thuật và mô hình kinh doanh – ví dụ, cơ chế thu phí, quyền kiểm soát một số thành phần hạ tầng – có thể biến một công cụ “phi lưu ký trên danh nghĩa” thành dịch vụ bị xem như *từ trung gian tài chính*.

Với dự luật “Promoting Innovation in Blockchain Development Act of 2026”, Quốc hội Mỹ tìm cách cân bằng giữa hai mục tiêu tưởng như mâu thuẫn: bảo vệ *từ nhà phát triển DeFi* chân chính khỏi rủi ro truy tố khi họ chỉ tham gia xây dựng *từ công cụ non-custodial*, và vẫn duy trì hiệu lực chống rửa tiền (AML), thực thi lệnh trừng phạt với các mô hình thực sự đóng vai trò trung gian nắm giữ và điều phối dòng tiền. Câu hỏi then chốt là đường ranh miễm trừ sẽ được vẽ ở đâu, để vừa không tạo “kẽ hở” cho tội phạm tài chính, vừa không bóp nghẹt đổi mới trong lĩnh vực *từ blockchain*.

Thị trường đang theo dõi sát sao xem dự luật này sẽ trở thành “tín hiệu” giảm bớt bất định pháp lý cho hoạt động phát triển *từ DeFi* tại Mỹ, hay ngược lại, va chạm với khung quy định hiện hành và làm gia tăng tranh cãi giữa cơ quan lập pháp, cơ quan thực thi và cộng đồng phát triển *từ tài sản số*. *bình luận* Nếu được thông qua với ngôn ngữ đủ rõ ràng, đạo luật có thể thiết lập tiền lệ cho nhiều khu vực pháp lý khác đang loay hoay tìm cách phân biệt giữa “viết mã” và “vận hành trung gian tài chính”, qua đó định hình hướng phát triển dài hạn của cả ngành *từ blockchain* toàn cầu.