Stablecoin trở thành xương sống mới của tài chính số tại các nước tân hưng

Tài chính số tại các nước *tân hưng*: Hạ tầng “tiền di động + *stablecoin*” đang thay đổi cuộc chơi

Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), Chris Maurice (Chris Maurice) – Giám đốc điều hành của nền tảng on/off-ramp *stablecoin* lớn nhất châu Phi là Yellowcard – cho rằng chìa khóa đổi mới tài chính tại các nền kinh tế *tân hưng* không nằm ở việc “xây hệ thống hoàn toàn mới”, mà là “*số hóa hạ tầng tài chính hiện có*”. Cụ thể, ông nhấn mạnh việc kết hợp *tiền di động* (mobile money), ngân hàng, mạng lưới thanh toán truyền thống với lớp hạ tầng *thanh toán stablecoin* sẽ giúp mở rộng tiếp cận tài chính nhanh và sâu rộng hơn so với mô hình thuần tiền mã hóa mới.

Trong cuộc phỏng vấn trên podcast Empire, Maurice giải thích cách Yellowcard mở rộng từ châu Phi sang Đông Nam Á, Nam Mỹ, Trung Đông để trở thành một trong những nhà cung cấp hạ tầng thanh toán *stablecoin* có giấy phép lớn nhất tại các nước *tân hưng*. Yellowcard hiện hoạt động tại 20 quốc gia, xử lý hơn 3 tỷ USD (khoảng 4,3464 nghìn tỷ đồng) giao dịch lũy kế và đã huy động tổng cộng 85 triệu USD (khoảng 1,232 nghìn tỷ đồng) qua bốn vòng gọi vốn.

*bình luận*

Sự phát triển nhanh của Yellowcard với mô hình “khoác áo *stablecoin* lên hạ tầng tài chính hiện hữu” cho thấy các nước *tân hưng* đang trở thành mặt trận trọng yếu của tài chính số, nơi *Bitcoin(BTC)*, *stablecoin* và tiền di động giao thoa mạnh nhất.

“Không cần thuyết phục từng cá nhân, hãy nâng cấp mạng lưới tài chính vốn đã có người dùng”

Theo Maurice, *stablecoin* và tiền mã hóa muốn chạm tới đại đa số người dân tại các thị trường *tân hưng* thì con đường hiệu quả nhất không phải là mô hình trực tiếp tới người dùng (*B2C*), mà là nâng cấp hạ tầng của các định chế đang sở hữu sẵn lượng người dùng lớn theo mô hình *B2B* và *B2B2C*.

Ông nói: “Điều chúng ta cần làm không phải là lập ra một ngân hàng mới, mà là *gắn hạ tầng tài sản số lên các mạng lưới đang phục vụ hàng chục triệu người* như tiền di động, ngân hàng, công ty thanh toán”.

Yellowcard cung cấp cho doanh nghiệp và tổ chức bộ hạ tầng trọn gói gồm: ví tài sản số, on/off-ramp tiền pháp định, chuyển đổi ngoại tệ, tuân thủ quy định (KYC, AML). Các đối tác chỉ cần tích hợp để triển khai *thanh toán stablecoin* và dịch vụ tài sản số tới người dùng hiện hữu mà không phải tự mình xây dựng mọi thứ từ đầu.

Maurice nhấn mạnh: “Các công ty này đã tiếp xúc người dùng mỗi ngày. *Hiện đại hóa hệ thống họ đang vận hành* hiệu quả hơn nhiều so với việc bắt người dùng tải ứng dụng mới, tạo tài khoản mới”. Với góc nhìn này, Yellowcard không phải là một “sàn giao dịch cho nhà đầu tư cá nhân” mà giống một nhà cung cấp *hạ tầng back-end* giúp số hóa hệ thống tài chính các nước *tân hưng* trên nền tài sản số.

Yellowcard xây dựng “xương sống thanh toán stablecoin” cho các nước tân hưng

Khởi đầu tại châu Phi, Yellowcard hiện đã vươn ra Đông Nam Á, Nam Mỹ, Trung Đông, trở thành một trong những nhà cung cấp hạ tầng thanh toán *stablecoin* được cấp phép lớn tại các thị trường *tân hưng*. Maurice tự tin nhận định Yellowcard là “nhà cung cấp hạ tầng thanh toán stablecoin có giấy phép lớn nhất tại các nước tân hưng”.

Để doanh nghiệp yên tâm triển khai dịch vụ dựa trên *stablecoin*, Yellowcard tập trung xin và duy trì giấy phép theo quy định của từng nước, cung cấp:

- Ví tài sản số gồm *stablecoin* và *Bitcoin(BTC)*

- Nạp/rút tiền pháp định, chuyển tiền nội địa và xuyên biên giới

- Quản lý tài sản số phục vụ kho bạc doanh nghiệp (corporate treasury)

- Công cụ tuân thủ KYC, AML và các yêu cầu pháp lý địa phương

Maurice cho biết: “Chúng tôi cung cấp *toàn bộ ngăn xếp* để doanh nghiệp có thể bước vào thị trường này. Nếu dùng hạ tầng Yellowcard, công ty không cần tự xây hệ thống vận hành coin, khung tuân thủ hay mạng lưới thanh toán nội tệ”. Nhờ đó, bất kể là doanh nghiệp toàn cầu hay địa phương, khi muốn tận dụng *stablecoin* tại các thị trường *tân hưng*, Yellowcard trở thành “cửa ngõ hạ thấp rào cản gia nhập”.

*bình luận*

Mô hình “hạ tầng như dịch vụ” cho *stablecoin* ở các nước *tân hưng* có thể được xem là bản sao của xu hướng “banking-as-a-service” trong fintech, nhưng được tối ưu cho bối cảnh rủi ro ngoại hối, kiểm soát vốn và khoảng trống ngân hàng truyền thống.

“Chỉ người hiểu USD mới dùng được USD”: khoảng cách do bất cân xứng thông tin

Một điểm Maurice liên tục nhấn mạnh là *bất cân xứng thông tin*. Ông nhận định: tại nhiều nước *tân hưng*, nguyên nhân chính khiến người dân khó tiếp cận USD không chỉ nằm ở thiếu hạ tầng, mà là do thiếu thông tin.

Chỉ những người biết “mua USD ở đâu, bằng cách nào, kênh nào hợp pháp và an toàn” mới có thể nắm giữ USD. Phần lớn còn lại buộc phải chấp nhận rủi ro mất giá của nội tệ. Theo Maurice, chênh lệch thông tin này tạo ra khoảng cách lớn trong khả năng bảo vệ tài sản và lập kế hoạch tài chính.

Bất cân xứng thông tin hiện rõ trong:

- Thị trường ngoại hối: chênh lệch lớn giữa tỷ giá chính thức và tỷ giá chợ đen

- Chuyển tiền: nhiều người phải dùng kênh phi chính thức với phí cao và rủi ro pháp lý

- Thanh toán và đầu tư: thiếu minh bạch về chi phí, quy trình, kênh hợp pháp

Maurice cho rằng chỉ cần cải thiện luồng thông tin và khả năng tiếp cận, hiệu quả thị trường đã có thể tăng đáng kể.

Chiến lược của Yellowcard là dùng hạ tầng *stablecoin* để giảm bất cân xứng này:

- Giao dịch on-chain minh bạch, truy vết được

- Giá trị *stablecoin* neo theo USD giúp chuẩn hóa đơn vị đo lường

- Kết nối với các sàn và định chế toàn cầu tăng thanh khoản, giảm phụ thuộc chợ đen

Cách làm này giúp người dùng và doanh nghiệp dễ hình dung “tỷ giá hợp lý là bao nhiêu, kênh nào hợp pháp”, từ đó giảm không gian cho giao dịch mờ ám.

*bình luận*

*Stablecoin* ở các nước *tân hưng* không chỉ là “USD phiên bản token”, mà còn là lớp thông tin minh bạch về tỷ giá, phí và luồng tiền – điều mà nhiều hệ thống ngân hàng truyền thống không cung cấp đầy đủ cho người dùng phổ thông.

Stablecoin trở thành lựa chọn thực tế đầu tiên cho thanh toán quốc tế của doanh nghiệp

Maurice đánh giá *stablecoin* là “công nghệ đầu tiên cho phép nhiều doanh nghiệp tại các nước *tân hưng* thực sự có lựa chọn mới trong thanh toán quốc tế” – một lựa chọn trước đây gần như không tồn tại.

Tại các quốc gia mà:

- Mở tài khoản ngân hàng quốc tế khó khăn

- Mạng thanh toán SWIFT chậm và phí cao

- Kiểm soát ngoại hối nghiêm ngặt

*Stablecoin* đang được sử dụng theo quy trình thực tế như sau:

- Doanh nghiệp nội địa cần thanh toán cho nhà cung cấp nước ngoài

- Thay vì phải xin phép ngoại hối, chờ ngân hàng, qua trung gian và trả nhiều loại phí

- Doanh nghiệp sẽ mua *stablecoin* neo USD (như USDT, USDC)

- Gửi trực tiếp on-chain cho đối tác ở nước ngoài

- Tổng thời gian và chi phí được cắt giảm đáng kể, đồng thời giảm phụ thuộc vào thị trường chợ đen

Maurice cho rằng *stablecoin* giúp doanh nghiệp tránh phải vòng qua thị trường phi chính thức nhưng vẫn thanh toán được quốc tế, đặc biệt hữu ích ở các nước thanh khoản USD thiếu hụt. Điều này lý giải vì sao *stablecoin* đang được doanh nghiệp và cá nhân tại các nước *tân hưng* đón nhận nhanh chóng.

Hệ thống ngân hàng đại lý: “Không được thiết kế cho các nước tân hưng”

Maurice chỉ trích những hạn chế mang tính cấu trúc của hệ thống ngân hàng đại lý (correspondent banking) toàn cầu. Theo ông, hệ thống này được thiết kế xoay quanh lợi ích của Mỹ và châu Âu, chứ không phải cho các quốc gia như Nigeria, Kenya, Pakistan, Brazil.

Khi doanh nghiệp tại các nước *tân hưng* chuyển tiền ra nước ngoài, họ thường phải đi qua ngân hàng lớn tại Mỹ hoặc châu Âu. Các rào cản chính gồm:

- Phí chuyển tiền cao

- Thời gian xử lý kéo dài

- Thủ tục và hồ sơ phức tạp

- Rủi ro chính trị, trừng phạt khiến tài khoản có thể bị chặn

Kết quả là con đường “hợp pháp nhưng chậm và đắt” khiến nhiều doanh nghiệp, cá nhân buộc phải quay lại sử dụng kênh không chính thức, tiếp tay cho thị trường chợ đen phát triển.

Maurice khẳng định: “Cấu trúc thiết kế của hệ thống tài chính toàn cầu hiện nay mang tính loại trừ với các nước *tân hưng*. Giảm bớt các *phi hiệu quả* này chính là cốt lõi của tài chính toàn diện (financial inclusion)”. Trong bối cảnh đó, hạ tầng thanh toán dựa trên *stablecoin* và tài sản số đang vận hành như một “lối đi vòng” giúp các nước *tân hưng* tiếp cận thanh toán quốc tế hiệu quả hơn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào trục ngân hàng phương Tây.

*bình luận*

Khi các nước *tân hưng* dùng *stablecoin* ngày càng nhiều cho giao dịch thật, sức nặng của “hệ USD on-chain” có thể trở thành biến số địa chính trị mới, tạo ra áp lực để các định chế tài chính truyền thống phải cải tổ hạ tầng thanh toán xuyên biên giới.

“Tiền mã hóa là P2P” – một huyền thoại xa thực tế

Maurice cũng phê bình chính ngành tiền mã hóa. Theo ông, việc luôn nhắc đến tầm nhìn “peer-to-peer (P2P)” của *Bitcoin(BTC)* đã tạo ra một *huyền thoại* không còn sát thực tế.

Ngày nay, phần lớn giao dịch tiền mã hóa diễn ra qua:

- Sàn giao dịch tập trung

- Đơn vị lưu ký (custody)

- Ví và ứng dụng do tổ chức vận hành

- Cổng thanh toán và đối tác trung gian

“Nhìn vào cách người dùng thực sự lưu trữ, giao dịch và thanh toán, sẽ khó mà nói đây là một hệ thống không có trung gian”, Maurice nhận xét. Điều cần làm, theo ông, là *chấp nhận thực tế này* và tập trung xây dựng hạ tầng trung gian sao cho an toàn, minh bạch và bền vững hơn.

Tại các nước *tân hưng*, phần lớn người dùng cũng tiếp cận *stablecoin* và tiền mã hóa thông qua:

- Sàn địa phương

- Ứng dụng fintech

- Dịch vụ tiền di động, ví điện tử

Yellowcard vì thế xác định rõ vai trò là nhà cung cấp *hạ tầng cho các trung gian*, thay vì mơ về một thế giới hoàn toàn P2P không cần tổ chức trung gian.

*bình luận*

Nhận định này gợi ý một xu hướng: *stablecoin* và tiền mã hóa sẽ ngày càng “giống” hạ tầng tài chính truyền thống về mặt cấu trúc (nhiều tầng trung gian), nhưng sử dụng nền tảng blockchain để nâng chuẩn minh bạch, tốc độ và khả năng lập trình.

Mở rộng tiếp cận thị trường vốn: Mục tiêu cuối cùng của hạ tầng tài sản số

Maurice coi việc *mở rộng khả năng tiếp cận thị trường vốn* là mục tiêu tối hậu của hệ sinh thái tài sản số. Ông nhấn mạnh, thị trường vốn cần trở nên:

- Hiệu quả hơn

- Dễ tiếp cận hơn

- Thanh khoản hơn

Ở các nước *tân hưng*, doanh nghiệp và cá nhân muốn tiếp cận thị trường vốn toàn cầu phải vượt qua nhiều tầng rào cản:

- Mở tài khoản tại công ty chứng khoán hoặc ngân hàng đủ điều kiện

- Tuân thủ quy định ngoại hối phức tạp

- Chỉ được tiếp cận một số ít sản phẩm đầu tư

Trong tương lai, nếu *stablecoin*, tài sản token hóa và chứng khoán on-chain được triển khai rộng rãi, người dùng từ nhiều quốc gia có thể truy cập *cùng một tập tài sản số* bất kể nơi cư trú. Tuy vậy, Maurice nhấn mạnh hiện vẫn là giai đoạn chuyển tiếp, cần thời gian để khung pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và thanh khoản đạt độ chín. Động lực chính hiện tại là “nâng mức *tiếp cận*”, chứ không phải đẩy mạnh các sản phẩm đầu cơ.

Vì sao B2B/B2B2C là chiến lược trung tâm: “Lát cắt cuối cùng luôn thuộc về các tổ chức tài chính bản địa”

Maurice liên tục quay lại chiến lược *B2B/B2B2C* của Yellowcard. Thay vì đốt tiền để tự xây dựng tệp người dùng cuối, Yellowcard hợp tác với:

- Ngân hàng thương mại

- Doanh nghiệp tiền di động

- Fintech và ví điện tử

Các đối tác này đã sở hữu từ hàng trăm nghìn tới hàng chục triệu khách hàng, cùng với kinh nghiệm:

- Vận hành tiền pháp định tại chỗ

- Hỗ trợ khách hàng bản địa

- Xử lý tuân thủ pháp lý địa phương

- Xây dựng niềm tin thương hiệu trong cộng đồng

Yellowcard tập trung vào việc “gắn lớp tài sản số” lên những hệ thống này, cho phép họ triển khai *stablecoin* và các dịch vụ tài sản số mà không phải tự mình giải bài toán blockchain, ví, thanh khoản và compliance.

Chiến lược này đặc biệt phù hợp với hệ thống *tiền di động* tại các nước *tân hưng*. Những nền tảng vốn dựa vào tiền mặt và SMS nay được mở rộng thành ví số kết nối với *stablecoin*, giúp người dùng:

- Giữ giá trị theo USD mà vẫn dùng giao diện quen thuộc

- Thực hiện chuyển tiền xuyên biên giới rẻ và nhanh hơn

- Tham gia các hoạt động thanh toán on-chain mà không cần hiểu sâu về blockchain

*bình luận*

Cách tiếp cận *B2B/B2B2C* giúp *stablecoin* “ẩn” vào trải nghiệm quen thuộc của người dùng, biến chúng thành hạ tầng nền thay vì sản phẩm tài chính phức tạp chỉ dành cho người am hiểu kỹ thuật.

Hạ tầng stablecoin tại các nước tân hưng: “Trục tăng trưởng vô hình” của thị trường tiền mã hóa toàn cầu

Các phát biểu của Maurice cho thấy *stablecoin* và hạ tầng tài sản số đang vượt khỏi vai trò công cụ đầu cơ, trở thành *công cụ giải bài toán cấu trúc* của hệ thống tài chính tại các nước *tân hưng*:

- Giảm bất cân xứng thông tin về tỷ giá và luồng tiền

- Cắt giảm chi phí và thời gian thanh toán quốc tế

- Giảm phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng đại lý thiên lệch

- Nới rộng cánh cửa tiếp cận thị trường vốn toàn cầu

Trường hợp Yellowcard cho thấy hai xu hướng lớn:

- Trọng tâm của ngành *stablecoin* và tiền mã hóa đang dần dịch chuyển từ “đầu tư, trading” sang “hạ tầng, thanh toán, nhu cầu thực”

- Tuyến đầu của xu hướng này không phải Mỹ hay châu Âu, mà là các nước *tân hưng* như châu Phi, Đông Nam Á, Nam Mỹ

Với nhà đầu tư trong nước, sự bùng nổ hạ tầng *stablecoin* tại các thị trường *tân hưng* là tín hiệu quan trọng về *cầu dài hạn* đối với tài sản neo USD, thanh toán on-chain và tài sản token hóa. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều biến số:

- Khung pháp lý thay đổi tại từng quốc gia

- Rủi ro chính trị, kinh tế vĩ mô tại các nước *tân hưng*

- Rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành *stablecoin* và nhà cung cấp hạ tầng

Câu hỏi lớn trong giai đoạn tới là: các lớp hạ tầng này sẽ được tích hợp vào hệ thống tài chính chính thống như thế nào, và ở mức độ nào. Đây sẽ là yếu tố quyết định việc *stablecoin* trở thành xương sống lâu dài của tài chính số tại các nước *tân hưng*, hay chỉ là giải pháp quá độ trong bối cảnh thị trường còn nhiều bó buộc.

Tóm lại, mô hình “*tiền di động + stablecoin*” đang nổi lên như lời giải thực tế cho bài toán tài chính toàn diện tại các nước *tân hưng*, nơi hạ tầng truyền thống bộc lộ nhiều giới hạn, còn nhu cầu bảo vệ giá trị và kết nối quốc tế ngày càng cấp thiết.