Nillion dừng NilChain trên Cosmos, chuyển toàn bộ sang Ethereum giữa làn sóng dự án rời bỏ Cosmos

Theo CoinDesk đưa tin ngày 17 tháng 2 (giờ địa phương), dự án blockchain tập trung vào quyền riêng tư **“닐리온 Nillion”** vừa thông báo sẽ dừng hoàn toàn chuỗi riêng trên **“코스모스 Cosmos”** để chuyển hẳn sang hệ sinh thái **“이더리움 Ethereum”**. Động thái này diễn ra trong bối cảnh làn sóng dự án rời bỏ Cosmos ngày càng rõ rệt, còn TVL và phí giao dịch trên mạng lưới này tiếp tục suy giảm.

Trong thông báo đăng trên X, đội ngũ Nillion cho biết sẽ ngừng vận hành hoàn toàn chuỗi riêng **NilChain** xây dựng bằng Cosmos SDK vào ngày 23 tháng 3, đồng thời khuyến nghị người nắm giữ **NIL** chuyển tài sản sang **Ethereum(ETH)** trước thời điểm chuỗi đóng cửa. NilChain được thiết kế như một mạng lưới tập trung vào “tính toán bảo mật” (secure computation), cho phép xử lý dữ liệu nhạy cảm trên chuỗi một cách an toàn. Tuy vậy, dự án bị đánh giá là chưa tìm được nhu cầu đủ lớn hay trường hợp sử dụng nổi bật trong hệ sinh thái Cosmos.

*bình luận: Việc kêu gọi người dùng chủ động chuyển **NIL** sang **Ethereum** cho thấy đội ngũ không muốn rủi ro niêm phong tài sản hay mất thanh khoản trên chuỗi cũ, đồng thời tạo cú hích truyền thông cho bước chuyển dịch sang EVM.*

Dù đóng chuỗi, Nillion không dừng hoạt động mà sẽ chuyển toàn bộ hạ tầng và phát triển giao thức sang hệ sinh thái **Ethereum**. Theo số liệu từ CoinGecko công bố cùng ngày, giá **NIL** có thời điểm tăng hơn 10%, lên khoảng 0,06 USD, sau đó điều chỉnh về quanh 0,053 USD.

Nillion vốn không phải cái tên quá nổi trong nhóm layer1 hay layer2 truyền thống, nhưng đã huy động được lượng vốn đáng kể. Tháng 12 năm 2022, dự án gọi được khoảng 20 triệu USD trong vòng seed do quỹ Đistributed Global dẫn dắt, với sự tham gia của GSR Markets, **HashKey** cùng một số nhà đầu tư khác. Đến tháng 10 năm 2024, Nillion tiếp tục kêu gọi thêm 25 triệu USD ở vòng do Hack VC dẫn đầu, với sự tham gia của **Worldcoin(WLD)**, **Sei(SEI)**, HashKey Capital và Animoca Brands, qua đó thể hiện kỳ vọng của giới đầu tư vào mảng hạ tầng quyền riêng tư và tính toán bảo mật.

Mặc dù sở hữu nguồn vốn tương đối dồi dào, Nillion vẫn quyết định rời bỏ Cosmos. Dự án từ chối trả lời bình luận của The Defiant nên chưa công bố lý do chính thức. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc chuyển sang **Ethereum** là lựa chọn chiến lược, nhằm tận dụng thanh khoản, người dùng và nhà phát triển đang tập trung chủ yếu ở hệ sinh thái EVM, từ đó tăng cơ hội phát triển sản phẩm và ứng dụng thực tế.

Quyết định của NilChain xuất hiện trong bối cảnh Cosmos đang tự điều chỉnh lại định hướng chiến lược. Tháng 7 năm 2025, Cosmos Hub bất ngờ hủy bỏ kế hoạch triển khai chức năng smart contract gốc trên chính Hub. Thời điểm đó, đội ngũ Cosmos cho biết chi phí phát triển cao và nhu cầu từ phía lập trình viên không như kỳ vọng, đồng thời khuyến nghị các đội nhóm nên xây dựng ứng dụng trên các chain khác trong hệ Cosmos, thay vì đưa tất cả lên Hub.

Khi chiến lược phát triển smart contract xoay quanh Cosmos Hub bị dừng lại, kế hoạch kinh doanh của nhiều dự án buộc phải viết lại từ đầu. Từ đó, làn sóng “di cư” hoặc thu hẹp hoạt động khỏi hệ sinh thái Cosmos bắt đầu tăng tốc. Điển hình là Noble – dự án stablecoin – đã tuyên bố rời Cosmos vào tháng 1 năm nay để xây dựng một chain layer1 tương thích EVM riêng, với lý do “muốn đi đến nơi đã có sẵn người dùng và nhà phát triển”. Một số chain khác như Pryzm hay Quasar chọn cách đóng cửa hoàn toàn hoặc tái cấu trúc quy mô lớn, cho thấy không phải đội ngũ nào cũng còn động lực gắn bó với Cosmos trong bối cảnh hiện tại.

Tác động dây chuyền còn bắt nguồn từ cú sụp đổ của hệ sinh thái **테라 Luna** và stablecoin UST trong năm 2022, vốn đã gây chấn động cả thị trường tiền mã hóa, trong đó có nhà đầu tư tại Việt Nam. Sự cố Terra để lại “vết thương dài hạn” với Cosmos, khi hàng loạt dự án trong vài năm sau đó phải đối mặt tình trạng thiếu thanh khoản, phân tán người dùng và khó thu hút lập trình viên. Nhiều đội ngũ khi rời Cosmos đều viện dẫn các vấn đề này như nguyên nhân chính.

Dù vậy, vẫn có một bộ phận nhà phát triển và nhà cung cấp hạ tầng tin rằng mô hình **“liên chuỗi – tương tác cao”** của Cosmos còn giá trị. Theo họ, với các đội tập trung vào giao tiếp giữa các chuỗi và lớp hạ tầng thay vì bán lẻ DeFi cho đại chúng, kiến trúc của Cosmos vẫn là một lựa chọn hợp lý.

*bình luận: Bức tranh vì thế đang phân hóa rõ: các dự án thiên về sản phẩm người dùng cuối, cần thanh khoản sâu và hệ sinh thái ứng dụng phong phú, có xu hướng chuyển sang **Ethereum** hoặc các chain EVM. Ngược lại, nhóm làm hạ tầng liên chuỗi vẫn coi Cosmos là “sân chơi” phù hợp.*

Tuy nhiên, các con số hiện tại không ủng hộ Cosmos. Số liệu từ DefiLlama cho thấy TVL trên Cosmos Hub đã rơi từ khoảng 2,65 triệu USD xuống chỉ còn hơn 1,31 triệu USD trong thời gian gần đây, mức thấp kỷ lục của mạng lưới. Doanh thu phí mạng cũng giảm mạnh: đến tháng 1 năm nay, tổng phí hàng tháng vào khoảng 218.000 USD, nhưng trong số 11 giao thức triển khai trên Hub, chỉ có 4 giao thức thực sự tạo ra doanh thu.

Trong khi các chỉ số cơ bản suy yếu, biến động giá của token **Cosmos(ATOM)** gia tăng. Theo CoinGecko, trong 24 giờ gần nhất **ATOM** giảm khoảng 4%, nhưng nếu tính trong 7 ngày thì vẫn tăng hơn 18%. Diễn biến trái chiều này phản ánh lực mua – bán ngắn hạn đang giằng co trong bối cảnh triển vọng trung – dài hạn của hệ sinh thái chưa rõ ràng.

Việc **Nillion** chuyển từ **Cosmos** sang **Ethereum** vì thế được xem như ví dụ điển hình cho bài toán mà Cosmos đang đối mặt: làm sao giữ chân và thu hút dự án trong khi thanh khoản, người dùng và lập trình viên ngày càng tập trung về phía các chain tương thích EVM. Cho đến khi Cosmos tìm được cách tái định nghĩa và chứng minh lại lợi thế “hệ sinh thái chuyên về tương tác đa chuỗi”, thị trường nhiều khả năng vẫn sẽ chứng kiến song song hai xu hướng: các dự án như Noble hay Nillion rời đi để tìm không gian tăng trưởng mới, và các đội hạ tầng hoặc core dev ở lại, cố gắng xây dựng những trường hợp sử dụng đủ khác biệt để kéo dòng vốn quay trở lại.