Meta(META) dự báo kỷ nguyên kính AR(AR), AI và “tương tác dựa trên ý định” sẽ dần thay thế smartphone

Thế hệ công nghệ tiêu dùng tiếp theo đang dịch chuyển từ việc “bấm vào đâu” sang “muốn làm gì”. CTO Meta(META) Andrew Bosworth cho rằng 10 năm tới sẽ xoay quanh *“tương tác dựa trên ý định”*, *“kính AR(AR)”* và *“AI giải quyết vấn đề”*, mở đường cho kỷ nguyên *“tính toán nhập vai”* thay thế dần môi trường lấy smartphone làm trung tâm.

Theo The Verge đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Bosworth – người đứng đầu bộ phận Reality Labs của Meta(META) – đã chia sẻ khá chi tiết về cách AI, phần cứng và giao diện người dùng đang kết hợp để tái thiết kế công nghệ tiêu dùng. Ông dùng chặng đường phát triển của kính Ray-Ban Meta để minh họa cho bước chuyển từ “kính thông minh” sang “kính AI”.

Trong mô hình *“tương tác dựa trên ý định”*, thiết bị không chỉ chờ người dùng chạm, vuốt hay bấm nút mà sẽ chủ động suy đoán “họ đang định làm gì”. Để làm được điều này, cần hai trụ cột: phần cứng có thể đọc chính xác các tín hiệu như sóng não, ánh mắt, cử chỉ, giọng nói; và *“AI giải mã ý định”* đủ khả năng hiểu ngữ cảnh và hành vi. Bosworth nhận định năng lực hiểu ngữ cảnh của AI đang tiến bộ “nhanh hơn nhiều so với dự đoán”, và đây sẽ là động cơ chính thúc đẩy đổi mới giao diện. Kết quả, cuộc cạnh tranh sắp tới xoay quanh việc ai đọc ý định người dùng chính xác hơn và phản hồi mượt mà hơn.

Ở mảng nội dung, Bosworth tin rằng *“tính toán nhập vai”* sẽ mở ra cách tiêu thụ thông tin mới trong 10 năm tới. Thay vì chỉ nhìn vào màn hình smartphone, người dùng sẽ có “phổ thiết bị” đa dạng – từ cao cấp đến phổ thông – cùng theo đuổi mô hình phủ chồng thông tin số lên không gian thực. Kính AR(AR) được xem là một trong những nền tảng chủ chốt, biến tin tức, video, game, mạng xã hội thành những lớp nội dung “luôn bật”, có thể gọi ra và tương tác mà không cần chạm tay vào màn hình.

Bosworth nhấn mạnh đợt bùng nổ *AI giải quyết vấn đề* hiện nay khác với những “bong bóng công nghệ” trước đây vì đang xử lý các nhu cầu rất cụ thể: soạn thảo tài liệu, sinh mã, chỉnh sửa ảnh, dịch, hỗ trợ tìm kiếm. Theo ông, dù AI không thể giải được mọi chuyện và cũng tạo ra vấn đề mới, giá trị thực tế đủ lớn để cơn sốt này không sớm hạ nhiệt. *bình luận: Đây là nhận định quan trọng đối với lĩnh vực tiền mã hóa, vì những ứng dụng AI có hiệu quả rõ ràng thường thu hút vốn hóa, thanh khoản và nhà đầu tư dài hạn hơn so với các trào lưu thuần đầu cơ.*

Tuy vậy, để *“tương tác dựa trên ý định”* vận hành trơn tru, các công ty công nghệ phải vượt qua song song hai “ngọn núi” là phần cứng và trải nghiệm người dùng. Dẫn ví dụ Ray-Ban Meta, Bosworth chia sẻ nhóm của ông phải tạo ra thiết bị “vừa mạnh, vừa đẹp, vừa nhẹ, lại vừa phải chăng” – một tổ hợp yêu cầu chưa từng có tiền lệ. Song, chỉ có phần cứng tốt vẫn là “một nửa câu chuyện”. UX phải khiến người dùng “cảm thấy tự nhiên” trong mọi thao tác mới: từ cách nhập lệnh, cách hiển thị, tới cách thiết bị xử lý khi nhiệm vụ thất bại. Điều này buộc nhà thiết kế phải nắm rõ thói quen nhận thức và tâm lý người dùng.

Ở đây, *AI giải mã ý định* trở thành trung tâm của thiết kế UX. Bosworth cho rằng AI ngày nay đã tiến gần tới khả năng tiếp nhận đồng thời văn bản, giọng nói, hình ảnh, bối cảnh và suy ra điều người dùng muốn. Ví dụ, với mệnh lệnh “Tóm tắt tài liệu này rồi chia sẻ cho cả team”, thay vì yêu cầu mở ứng dụng, chọn định dạng, chỉ định người nhận, hệ thống AI sẽ tự động quyết định nên dùng công cụ nào, trình bày ra sao, gửi qua kênh nào. Điều này có thể rút ngắn đáng kể “thời gian học cách điều khiển thiết bị”.

Bosworth dự đoán công việc của UX designer và lập trình viên cũng thay đổi: bên cạnh bố trí màn hình, nút bấm, họ phải định nghĩa rõ “AI sẽ hiểu ý định như thế nào và phản hồi ra sao”. Theo ông, đây là bước nâng cấp quan trọng cho ngành thiết kế tương tác, khi *“AI giải quyết vấn đề”* không chỉ là tính năng phụ trợ mà trở thành logic cốt lõi của sản phẩm.

Hướng nhìn đó phản ánh rõ trong quá trình tiến hóa của Ray-Ban Meta. Dự án ban đầu hướng tới “kính thông minh” với camera, micro, loa để chụp ảnh, nghe nhạc, nhận cuộc gọi. Nhưng trong khi sản phẩm còn đang phát triển, AI tăng tốc nhanh đến mức cùng một khung kính đã đủ khả năng tích hợp “trợ lý AI”. Bosworth nói, chính sự kết hợp giữa hình dạng, năng lực xử lý và hệ thống cảm biến đã khiến việc chuyển sang “kính AI” trở thành bước đi tự nhiên. Kết quả, Ray-Ban Meta không chỉ là “kính có camera”, mà trở thành “thiết bị AI đeo trên đầu” có thể nhận câu hỏi từ khung cảnh xung quanh và trả lời theo ngữ cảnh thực tế.

Mặc dù vậy, ông không tin rằng smartphone sẽ nhanh chóng mất vị thế. Trong khung thời gian 5 năm, Bosworth “khó hình dung” kịch bản smartphone đánh mất vai trò trung tâm, do đã ăn sâu vào mọi mặt đời sống – từ công việc, giải trí, thanh toán đến xác thực danh tính – lại sở hữu hệ sinh thái ứng dụng khổng lồ. Các thiết bị như kính AR(AR) hoặc wearables nhiều khả năng sẽ “sống chung” với smartphone, bắt đầu bằng việc xử lý các tình huống mà smartphone tỏ ra bất tiện, trước khi nghĩ tới việc thay thế hoàn toàn.

Bosworth cũng nhắc lại bài học từ giai đoạn Meta(META) chuyển dịch các sản phẩm web sang trải nghiệm điều khiển không dựa trên màn hình cảm ứng. Nhiều dịch vụ từng rất thành công trên web đã không thể lặp lại kết quả khi “bê nguyên UX cũ sang môi trường mới”. Những ứng dụng thành công trên di động hầu hết đều được thiết kế lại “bản địa” cho nền tảng đó: từ kích thước nút, cơ chế cuộn, thông báo, hoạt động nền cho tới tốc độ chuyển màn hình. Theo ông, logic này cũng áp dụng y nguyên cho kính AR(AR) và các thiết bị không gian: việc chỉ “treo” giao diện app truyền thống lên không gian 3D sẽ không đủ. Dịch vụ phải được thiết kế lại với *“tính toán nhập vai”* làm xuất phát điểm.

Ở cấp độ mô hình dịch vụ, Bosworth đi xa hơn khi dự đoán AI có thể “lật ngược mô hình ứng dụng” hiện tại. Ngày nay, để hoàn thành một công việc, người dùng phải chọn app phù hợp, mở app, rồi tìm đúng chức năng. Ông nói thẳng, trong tương lai ông “không muốn phải chịu trách nhiệm vì đã mở sai ứng dụng”. Khi *“AI giải mã ý định”* đạt tới mức đủ tin cậy, người dùng chỉ cần nói họ muốn làm gì – chẳng hạn “Điều chỉnh lịch hẹn tối nay rồi chia sẻ lịch mới vào nhóm chat công ty” – còn AI sẽ âm thầm đi qua calendar, email, ứng dụng nhắn tin… để thực hiện. Khi đó, app có thể lui vào hậu trường dưới dạng “module chức năng”, còn giao tiếp chính diễn ra giữa người dùng và lớp *AI giải quyết vấn đề*.

Tổng hợp lại, Bosworth phác họa 10 năm tới của công nghệ tiêu dùng như một hành trình hội tụ của *tính toán nhập vai*, *tương tác dựa trên ý định* và *AI giải quyết vấn đề*. Kính AR(AR) và các form factor mới sẽ thay đổi cách con người tiêu thụ nội dung và tương tác với thế giới số, trong khi AI đứng ở giữa, liên tục “dịch” ý định thành hành động. Sự chuyển dịch này nhiều khả năng diễn ra dần dần, với việc nhiều loại thiết bị cùng tồn tại và từng bước “chiếm chỗ” trong đời sống hàng ngày, hơn là một cú sốc thay thế smartphone trong chốc lát.

*bình luận: Với hệ sinh thái tiền mã hóa, xu hướng “ý định → AI → hành động” có thể mở ra thế hệ ví, sàn giao dịch và giao thức DeFi mới, nơi người dùng chỉ cần nêu mục tiêu (đầu tư, phòng hộ rủi ro, chuyển tiền xuyên biên giới) và để AI đứng giữa mạng lưới blockchain thực hiện phần còn lại. Những dự án bắt kịp làn sóng *AI giải quyết vấn đề* và *tính toán nhập vai* có thể trở thành lớp hạ tầng quen thuộc trên các nền tảng kính AR và thiết bị đeo trong thập kỷ tới.*