Cựu Chủ tịch CFTC cảnh báo Mỹ có nguy cơ đánh mất lợi thế tài chính nếu chậm hoàn thiện khung pháp lý cho Bitcoin(BTC) và tài sản số

Mỹ cần sớm hoàn thiện khung pháp lý cho **từ Bitcoin(BTC)** và **từ tài sản số**, nếu không muốn đánh mất lợi thế tài chính toàn cầu – đó là thông điệp xuyên suốt mà cựu Chủ tịch CFTC Christopher Giancarlo nhấn mạnh trong cuộc phỏng vấn mới đây. Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), ông cảnh báo khoảng trống pháp lý hiện tại đang khiến chính trị và tòa án can thiệp trực tiếp vào thị trường, trong khi Quốc hội phải là nơi đưa ra luật chơi rõ ràng cho các thị trường mới như **từ hợp đồng tương lai Bitcoin**, **từ thị trường dự đoán** và tài sản số token hóa.

Giancarlo là đồng sáng lập Digital Dollar Project, từng giữ chức Chủ tịch thứ 13 của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn Mỹ (CFTC). Trong nhiệm kỳ, ông là người phê duyệt thị trường phái sinh Bitcoin được quản lý đầu tiên trên thế giới. Trong cuốn “CryptoDad”, ông mô tả đây là cuộc chiến quanh tương lai của tiền tệ. Trong cuộc trao đổi lần này, ông nhìn lại giai đoạn nhiệm kỳ Tổng thống Trump, từ thay đổi nhân sự, xung đột giữa các cơ quan giám sát đến tranh cãi về thị trường dự đoán, qua đó phác họa bức tranh hiện tại của **từ quy định tiền mã hóa** tại Mỹ.

Ngay đầu bài, Giancarlo khẳng định thay đổi chính trị vài năm gần đây đã tạo ra “tác động tích cực” cho **từ Bitcoin**. Theo ông, bước đầu tiên không phải là chỉnh sửa quy định, mà là thay đổi “người cầm lái”: loại bỏ những “quyết sách sai lầm” của các *regulator* chống crypto bằng việc thay mới nhân sự chủ chốt. Dưới thời Trump, việc sắp xếp lại đội ngũ phụ trách giám sát tài chính đã khiến lập trường “bóp nghẹt mọi hoạt động crypto” phải lùi bước. Quan trọng hơn, tư duy chính sách dịch chuyển từ “ngăn chặn” sang “tìm cách đưa vào khuôn khổ”, tạo điều kiện để các sản phẩm hợp pháp như **từ phái sinh Bitcoin** được xây dựng trong hệ thống tài chính truyền thống.

Một điểm Giancarlo nhấn mạnh là nhu cầu **từ rõ ràng pháp lý cho tiền mã hóa** hiện lại đến từ các định chế tài chính truyền thống (tradfi) nhiều hơn giới xây dựng blockchain. Lập trình viên và startup vẫn có thể thử nghiệm giữa vùng xám, nhưng ngân hàng lớn, công ty quản lý tài sản hay mạng lưới thanh toán muốn coi **từ tiền mã hóa** là “kiến trúc hạ tầng tài chính” mới thì phải cam kết vốn đầu tư lên tới hàng tỷ USD. Quyết định này không thể đưa ra khi luật và giám sát vẫn mập mờ. Thực tế, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), CFTC và các cơ quan cấp bang hiện áp dụng các tiêu chí khác nhau với **từ tài sản số**, buộc tổ chức tradfi phải chùn tay trước rủi ro pháp lý, từ **từ Bitcoin giao ngay**, **từ phái sinh DeFi** đến dịch vụ lợi suất trên token.

Giancarlo chỉ ra hệ quả là quyết định quản lý **từ Bitcoin** và **từ tài sản số** bị đẩy sang… tòa án. Hàng loạt vụ kiện trở thành “hướng dẫn ngầm” cho thị trường. Ông chỉ trích đây không phải cách vận hành “nền kinh tế lớn nhất thế giới”: án lệ chắp vá khiến khả năng dự đoán giảm, tạo gánh nặng cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp. Theo ông, Quốc hội phải thiết lập bức tranh tổng thể: định nghĩa cơ bản về **từ tài sản số**, phân chia rõ thẩm quyền giữa SEC – CFTC – bang, đặt ra chuẩn bảo vệ nhà đầu tư; sau đó mới đến bước cơ quan chuyên môn ban hành quy định chi tiết.

Ở tầm nhìn dài hạn, Giancarlo không xem **từ crypto** chỉ là tài sản đầu cơ, mà là “kiến trúc tài chính ưu việt hơn”. Ông so sánh với thời kỳ đầu Internet: blockchain và token có thể tái thiết nền tảng của hệ thống tài chính giống như cách giao thức mạng đã định hình lại truyền thông. Ông cho rằng nước Mỹ cần một đạo luật “Big Bang” về **từ tài sản số**, tương tự Đạo luật Viễn thông thập niên 1990 từng gỡ nút cho làn sóng Internet. Luật này không đơn thuần là nới lỏng: nó phải xác định vai trò của từng chủ thể – từ đơn vị phát hành token, sàn giao dịch, tổ chức lưu ký, mạng thanh toán cho đến khung khai thác dữ liệu – qua đó đặt nền móng pháp lý cho một hệ sinh thái **từ tài sản số** bùng nổ.

Giancarlo liên hệ trực tiếp câu chuyện lập pháp với sức mạnh quốc gia: nếu kinh tế Mỹ được “đặt lên kiến trúc mạng số” dựa trên **từ blockchain**, nơi trái phiếu chính phủ, cổ phiếu, tài sản thực được token hóa và giao dịch minh bạch, hiệu quả, thì Mỹ có thể giữ lợi thế trong thế kỷ tiếp theo. Ngược lại, nếu chậm trễ ban hành luật, rủi ro là Mỹ tụt lại sau EU với khung MiCA, cũng như các chiến lược “trung tâm tài sản số” của Hồng Kông và Singapore. Trong bối cảnh đó, ông cho rằng cách tiếp cận coi **từ Bitcoin**, **từ blockchain**, **từ token hóa** là “hạ tầng thiết yếu” sẽ mở đường để không chỉ **từ Bitcoin**, mà cả các nền tảng như **từ Cronos(CRO)**, **từ Polygon(MATIC)**, **từ Avalanche(AVAX)** và các mạng layer1, layer2 khác tăng trưởng trong khuôn khổ pháp lý.

Với **từ thị trường dự đoán (prediction market)**, Giancarlo đứng về phía ủng hộ. Ông lập luận khảo sát truyền thống tiềm ẩn thiên lệch trong thiết kế câu hỏi, cách thu thập và mẫu khảo sát; trong khi đó, thị trường dự đoán khuyến khích người tham gia đặt “tiền thật” cho quan điểm dựa trên thông tin, chứ không chỉ bộc lộ thiên kiến cá nhân. Khi số người tham gia có thể lên tới hàng chục, hàng trăm nghìn, độ tin cậy thống kê tăng đáng kể. Dù việc đặt cược vào kết quả bầu cử, chính sách tiền tệ hay giá **từ Bitcoin** có thể gây tranh cãi về đạo đức, ông cho rằng cơ chế “giá phản ánh thông tin” giúp thị trường dự đoán tạo ra tín hiệu sắc nét hơn so với thăm dò ý kiến truyền thống, hữu ích cho cả nhà hoạch định chính sách lẫn nhà đầu tư.

Tranh chấp gần đây giữa bang Nevada và sàn **từ Crypto.com** là ví dụ điển hình cho xung đột giữa luật bang và luật liên bang trong **từ tài sản số**. Giancarlo đã gửi ý kiến lên tòa, nhấn mạnh Quốc hội đã thiết kế nguyên tắc “ưu tiên liên bang” (federal preemption) và cần được khẳng định rõ ràng: khi quy định bang va chạm với khuôn khổ liên bang về phái sinh và tài sản số, thẩm quyền cuối cùng phải thuộc cấp liên bang. Theo ông, nếu nguyên tắc này không được bảo vệ, doanh nghiệp crypto hoạt động trên toàn nước Mỹ sẽ bị trói bởi “ma trận” quy định chồng chéo giữa các bang, khiến **từ thị trường dự đoán**, **từ phái sinh Bitcoin** và sản phẩm mới khó có thể phát triển trong một chuẩn chung.

Về năng lực giám sát **từ thị trường dự đoán**, Giancarlo khẳng định CFTC “đã sẵn sàng”, miễn là được trao thẩm quyền rõ ràng. Sau nhiều thập kỷ quản lý các công cụ phái sinh phức tạp như hợp đồng tương lai, quyền chọn, hoán đổi, ông tin CFTC đủ khả năng thiết kế cấu trúc thị trường lành mạnh cho cả những chủ đề nhạy cảm như kết quả bầu cử hay các sự kiện “xám”. Quan điểm này đi ngược cách nhìn coi thị trường dự đoán chỉ là “cờ bạc trá hình”: theo Giancarlo, nếu CFTC dẫn dắt trong việc đặt hạn mức rủi ro, yêu cầu minh bạch thông tin, chống thao túng giá, **từ thị trường dự đoán** có thể trở thành công cụ tinh vi để định giá rủi ro chính trị – kinh tế.

Một lo ngại phổ biến khác là “giao dịch nội gián” trên **từ thị trường dự đoán**. Giancarlo lưu ý luật Mỹ về insider trading thực ra tập trung khá hẹp vào việc người nội bộ dùng thông tin chưa công bố để giao dịch cổ phiếu. Với hàng hóa, tiền tệ hay **từ thị trường dự đoán**, sự chênh lệch thông tin giữa các bên tham gia lại chính là điều kiện cần để cơ chế “phát hiện giá” hoạt động hiệu quả. Dĩ nhiên, thao túng thị trường hay tung tin giả vẫn phải được xử lý như hành vi bất hợp pháp. Nhưng nếu cấm mọi dạng “lợi thế thông tin” bằng nhãn insider trading, thị trường sẽ khó vận hành. Lập luận này cũng được ông mở rộng sang **từ phái sinh Bitcoin**, **từ Cronos(CRO)**, **từ Cardano(ADA)** và các hợp đồng phái sinh altcoin, nơi câu hỏi mấu chốt là “thông tin nào, được dùng ra sao”, chứ không phải đơn giản cấm đoán.

Nhìn lại quyết định cho phép niêm yết **từ hợp đồng tương lai Bitcoin** khi còn là Chủ tịch CFTC, Giancarlo kể lại áp lực chính trị khi có ý kiến kêu gọi Nhà Trắng can thiệp vì lo ngại bất ổn thị trường. Ông bác bỏ quan điểm này, nhấn mạnh việc cho phép một thị trường mới vận hành không phải là “quyết định chính trị” của Tổng thống hay quan chức được bổ nhiệm, mà là vấn đề áp dụng luật. Nếu sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý do Quốc hội đặt ra, nhiệm vụ – và nghĩa vụ – của cơ quan quản lý là đặt khung giám sát phù hợp lên đó, chứ không phải ngăn cấm dựa trên cảm tính.

*bình luận*

Thông điệp kết luận của Giancarlo có thể gói gọn: “chính trị thay đổi con người, pháp luật tạo nên thị trường”. Các thay đổi nhân sự thời Tổng thống Trump đã giúp chấm dứt giai đoạn đối đầu trực diện với **từ Bitcoin** và **từ tiền mã hóa**, nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Bước tiếp theo – khó hơn nhưng mang tính quyết định – là Quốc hội phải xây dựng luật chơi rõ ràng cho **từ Bitcoin(BTC)**, **từ Ethereum(ETH)**, **từ Solana(SOL)** và toàn bộ hệ sinh thái **từ tài sản số**. Từ **từ thị trường dự đoán**, **từ phái sinh Bitcoin**, đến **từ chứng khoán token hóa**, giới hạn mở rộng của các “thử nghiệm tài chính mới” giờ phụ thuộc vào việc Mỹ có kịp đưa ra một bản thiết kế lập pháp rõ ràng cho kỷ nguyên tài sản số hay không.