4 tỷ USD mua lại chưa đủ ghìm lợi suất trái phiếu Mỹ 30 năm ở mức 5,247%

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ (US Treasury) kỳ hạn 30 năm đã bật tăng trở lại mức 5,247% vào ngày 20 tháng 8, bất chấp việc Bộ Tài chính Mỹ (U.S. Department of the Treasury) vừa mở rộng quy mô mua lại trái phiếu dài hạn. Giới phân tích cho rằng phiên đấu thầu trái phiếu dài hạn của Nhật Bản diễn ra cùng thời điểm, cộng thêm đà tăng lãi suất tại nước này, đã khiến cân bằng cung cầu trái phiếu dài hạn toàn cầu một lần nữa bị thử thách.

Ngày 19 tháng 8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ nâng quy mô mua lại trái phiếu kỳ hạn từ 10 đến 30 năm, từ mức 2 tỷ USD mỗi phiên lên tối thiểu 4 tỷ USD. Theo Reuters đưa tin ngày 19 tháng 8 (giờ địa phương), ngay sau thông báo này, lợi suất trái phiếu 30 năm giảm khoảng 10 điểm cơ bản (bp), xuống còn 5,188%, trước khi bật lên quanh mốc 5,208%.

Tuy nhiên hiệu ứng không kéo dài. Đến ngày 20 tháng 8, lợi suất kỳ hạn 30 năm đã leo lại lên 5,247%. Dù Bộ Tài chính Mỹ đã bổ sung thanh khoản cho thị trường, gánh nặng tài khóa và lo ngại lạm phát vẫn là những yếu tố khiến lãi suất dài hạn khó ổn định.

Động thái lần này nằm trong kế hoạch hoàn trả theo quý được công bố ngày 5 tháng 8. Bộ Tài chính Mỹ cho biết trong quý từ tháng 8 đến tháng 10, cơ quan này có thể mua tối đa 38 tỷ USD trái phiếu off-the-run nhằm hỗ trợ thanh khoản, cùng tối đa 25 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn từ 1 tháng đến 2 năm phục vụ mục đích quản lý tiền mặt.

Mua lại trái phiếu chính phủ là việc chính phủ mua lại chính những trái phiếu đã phát hành trước đó trên thị trường. Trái phiếu off-the-run là loại không phải trái phiếu chuẩn mới phát hành gần nhất, mà là những trái phiếu phát hành từ trước, thường có thanh khoản giao dịch thấp hơn. Khi Bộ Tài chính mua lại loại trái phiếu này, thị trường được kỳ vọng giảm bớt áp lực giao dịch và cải thiện thanh khoản.

Dù vậy, việc mở rộng mua lại không đồng nghĩa lợi suất dài hạn sẽ giảm. Lãi suất dài hạn phản ánh không chỉ thanh khoản ngắn hạn mà còn quy mô vay nợ của chính phủ, kỳ vọng lạm phát và nhu cầu từ nhà đầu tư nước ngoài. Việc lãi suất dài hạn của Mỹ duy trì ở vùng đỉnh kể từ năm 2007, gây áp lực lên các tài sản rủi ro như Bitcoin(BTC), cũng từng được đề cập trong bối cảnh tương tự.

Thị trường trái phiếu Nhật Bản cùng lúc cũng thử thách lại trần lãi suất dài hạn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 10 năm tăng lên 2,935% vào ngày 18 tháng 8, mức cao nhất kể từ tháng 9 năm 1996. Diễn biến này được xem là phản ánh sự thận trọng của thị trường trước lộ trình chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan) và gánh nặng tài khóa của nước này.

Bộ Tài chính Nhật Bản (Ministry of Finance Japan) cho biết trong phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm ngày 6 tháng 8, tổng giá trị đặt thầu cạnh tranh đạt 1.761,1 tỷ yên, giá trị trúng thầu 455,8 tỷ yên, lợi suất trúng thầu bình quân 3,937%. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất đã cao hơn trước, việc nhu cầu trái phiếu dài hạn còn duy trì được đến đâu trở thành điều thị trường theo dõi sát.

Ngày 20 tháng 8, phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 20 năm được tổ chức với quy mô khoảng 2,5 nghìn tỷ yên, tỷ lệ đặt thầu trên khối lượng chào bán đạt 3,98 lần. TokenPost trước đó từng đưa tin nhu cầu trong phiên đấu thầu kỳ hạn 20 năm của Nhật Bản đã yếu hơn so với lần trước, đồng thời cho rằng cần theo dõi thêm chênh lệch nhu cầu giữa các kỳ hạn. Ở giai đoạn này, xu hướng nhu cầu chung của trái phiếu dài hạn quan trọng hơn kết quả của một phiên đấu thầu đơn lẻ.

Theo lịch phát hành tháng 8 của Bộ Tài chính Nhật Bản, ngày 24 tháng 8 sẽ diễn ra phiên đấu thầu trái phiếu chuyển đổi khí hậu kỳ hạn 10 năm, ngày 26 tháng 8 là phiên đấu thầu tăng cường thanh khoản, và ngày 28 tháng 8 là phiên đấu thầu kỳ hạn 2 năm. Trong tuần này, các sự kiện phát hành trái phiếu chính phủ Nhật Bản vẫn tiếp diễn, giúp thị trường lần lượt kiểm chứng nhu cầu ở từng kỳ hạn ngắn và dài.

Nhật Bản là một trong những nhà nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ lớn nhất. Theo thống kê vốn quốc tế của Bộ Tài chính Mỹ, tính đến cuối tháng 6, Nhật Bản nắm giữ 1.116,7 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ. Đây cũng là lý do xuất hiện nhận định rằng khi lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng, nhà đầu tư trong nước có thể gia tăng ưu tiên nắm giữ trái phiếu nội địa.

Tuy nhiên, chưa thể khẳng định nhà đầu tư Nhật Bản đã chuyển sang bán ra trái phiếu chính phủ Mỹ. Số liệu nắm giữ chỉ phản ánh số dư tại một thời điểm nhất định, không trực tiếp cho thấy chiều mua bán của từng nhóm nhà đầu tư. Điều có thể xác nhận ở giai đoạn hiện tại là việc lãi suất Nhật Bản tăng và lo ngại về cung cầu trái phiếu Mỹ đang được nhắc đến cùng lúc.

Phản ứng thị trường khá trái chiều. Trong các bình luận thị trường mà Reuters ghi nhận, có ý kiến cho rằng việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng mua lại trái phiếu dài hạn giống một giải pháp tình thế hơn là hướng xử lý mang tính cấu trúc. Đánh giá này cho rằng biện pháp trên có thể bổ sung thanh khoản nhưng chưa giải quyết được gánh nặng tài khóa lẫn lo ngại lạm phát.

Ngược lại, theo Stocktwits, một số thành viên cộng đồng lại xem việc mở rộng mua lại trái phiếu dài hạn là tín hiệu cải thiện thanh khoản, đồng thời ghi nhận phản ứng cho rằng Bitcoin(BTC) đã vượt mốc 67.000 USD. Dù vậy, ngay trong cùng cộng đồng này, vẫn có ý kiến hoài nghi rằng nguyên nhân gốc rễ của lãi suất dài hạn nằm ở tài khóa và lạm phát.

Tổng nợ công của Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 40.000 tỷ USD vào ngày 19 tháng 8. Theo số liệu công bố hằng ngày của Bộ Tài chính Mỹ, tổng nợ công đạt 40.047 tỷ USD. Bộ Tài chính Nhật Bản dự kiến tổ chức phiên đấu thầu tăng cường thanh khoản vào ngày 26 tháng 8 và phiên đấu thầu kỳ hạn 2 năm vào ngày 28 tháng 8.