90 triệu won bị thu hồi, thưởng lãnh đạo ngân hàng Hàn Quốc điều chỉnh chỉ đạt 10%

Các tập đoàn tài chính lớn của Hàn Quốc chỉ thu hồi được 90 triệu won tiền thưởng hiệu suất đã chi trả cho ban lãnh đạo trong năm 2024, dù tổng số tiền thuộc diện xem xét điều chỉnh theo quy định nội bộ lên tới 576,5 tỷ won.

Hãng tin tài chính Yonhap Infomax đưa tin ngày 24 rằng dù các tập đoàn tài chính trong nước đã đưa tiêu chí hoãn chi trả, điều chỉnh và thu hồi thưởng hiệu suất vào hệ thống lương thưởng, số trường hợp thực sự bị thu hồi lại rất hiếm. Theo Luật Quản trị doanh nghiệp tài chính và nghị định thi hành, ban lãnh đạo phải nhận một phần thưởng hiệu suất theo hình thức hoãn chi trả trong vài năm, nhằm tránh việc chạy theo thành tích ngắn hạn.

Cơ chế này gắn thu nhập của ban lãnh đạo với diễn biến giá cổ phiếu và hiệu quả kinh doanh dài hạn. Nếu công ty phát sinh thua lỗ hoặc không đạt mục tiêu trước thời điểm chi trả, khoản thưởng hoãn lại có thể bị cắt giảm; giá cổ phiếu giảm tại thời điểm chi trả cũng được tính vào công thức xác định mức thưởng.

Ngoài ra, quy định còn cho phép thu hồi khoản thưởng đã chi trả nếu lãnh đạo gây thiệt hại cho công ty do lỗi cá nhân, hoặc bị cơ quan giám sát xử phạt nặng. Tuy nhiên, khoảng cách giữa quy định trên giấy và việc thực thi trong thực tế mới là vấn đề.

Theo kết quả rà soát toàn diện của Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (FSS) năm ngoái về tình hình hoãn chi trả, điều chỉnh và thu hồi thưởng hiệu suất trong ngành tài chính, trong tổng số 576,5 tỷ won thuộc diện điều chỉnh trực tiếp hoặc gián tiếp năm 2024, số tiền thực sự bị điều chỉnh chỉ khoảng 56,8 tỷ won, tương đương 10%. Trong đó, 32,2 tỷ won được tính toán lại và 23,6 tỷ won bị tạm giữ chưa chi trả.

Đáng chú ý, khoản điều chỉnh đối với tiền thưởng đã chi trả trước đó — tức thu hồi thực sự — chỉ dừng ở mức 90 triệu won, chưa tới 100 triệu won. Điều này cho thấy dù có điều khoản thu hồi trên văn bản, cơ chế này gần như không phát huy vai trò truy cứu trách nhiệm trong thực tế.

Mức độ áp dụng cũng khác nhau đáng kể giữa các tập đoàn. Tại Tập đoàn Tài chính KB (KB Financial Group), số tiền thưởng hoãn chi trả của ban lãnh đạo thuộc diện điều chỉnh trực tiếp hoặc gián tiếp năm 2024 là 7,05 tỷ won, nhưng số tiền thực sự bị điều chỉnh là 0 won.

Tại Tập đoàn Tài chính Woori (Woori Financial Group), 8,7 tỷ won thuộc diện điều chỉnh cũng không dẫn đến điều chỉnh thực tế nào. Tập đoàn Tài chính Hana (Hana Financial Group) ghi nhận khoản thưởng hoãn chi trả của lãnh đạo giảm 780 triệu won, trong đó 180 triệu won là điều chỉnh trực tiếp (cắt giảm, thu hồi) và 600 triệu won là điều chỉnh gián tiếp do biến động giá cổ phiếu. Tập đoàn Tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group) không ghi nhận khoản tiền nào thuộc diện điều chỉnh.

FSS nhận định: "Nhiều công ty tài chính có quy định nội bộ không rõ ràng về lý do và quy trình điều chỉnh, thu hồi thưởng, trong khi số trường hợp thu hồi thực tế cũng ở mức rất thấp", đồng thời cho rằng "tình trạng này khiến việc kiểm soát xu hướng chạy theo thành tích ngắn hạn, chấp nhận rủi ro quá mức hay hành vi vi phạm pháp luật của nhân sự công ty tài chính khó phát huy hiệu quả trên thực tế". Bình luận cho thấy dù chế độ thưởng hiệu suất được thiết kế để khuyến khích thành tích dài hạn, nhưng chưa thực sự trở thành cơ chế ràng buộc trách nhiệm.

Cơ chế hoãn chi trả cũng liên quan đến vấn đề thù lao của lãnh đạo đã nghỉ hưu. Chủ tịch các tập đoàn tài chính và ban lãnh đạo vẫn có thể tiếp tục nhận thưởng hiệu suất trong nhiều năm sau khi rời nhiệm sở.

Tuy nhiên, cách thức điều chỉnh hoặc thu hồi thưởng hiệu suất đối với lãnh đạo đã nghỉ hưu thường không được thể hiện cụ thể trong tài liệu công bố thông tin hay báo cáo thường niên về quản trị doanh nghiệp và hệ thống lương thưởng. Ông Son Tae-seung, cựu Chủ tịch Tập đoàn Tài chính Woori, từng bị cơ quan giám sát tài chính xử phạt nặng liên quan đến vụ bê bối quỹ Lime, nhưng đến nay vẫn khó xác định liệu thưởng hiệu suất của ông có bị điều chỉnh hay không nếu chỉ dựa vào tài liệu công khai.

Trong khuôn khổ thảo luận cải cách quản trị doanh nghiệp tài chính, cơ quan quản lý đang xem xét đưa cơ chế "clawback" vào áp dụng. Đây là cơ chế cho phép thu hồi khoản thưởng hiệu suất đã chi trả khi phát hiện sai phạm nghiêm trọng trong kiểm soát nội bộ hoặc hành vi vi phạm pháp luật.

Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) đã đưa vấn đề hợp lý hóa vận hành chế độ thưởng hiệu suất vào chương trình nghị sự tại cuộc họp đầu tiên của lực lượng đặc nhiệm hiện đại hóa quản trị doanh nghiệp ngày 16 tháng 1. Trong tài liệu giải trình công bố ngày 12 tháng 3, FSC cho biết đang thảo luận các phương án nhằm nâng cao tính công bằng và minh bạch trong quản trị ngành tài chính, nhưng chưa xác định nội dung chi tiết và thời điểm công bố.

Ông Kwon Dae-young, Phó Chủ tịch FSC, phát biểu tại phiên báo cáo công tác trước Ủy ban Chính vụ Quốc hội Hàn Quốc hồi tháng trước rằng "các phương án hiện đại hóa như clawback đã có khung sườn cơ bản" và cho biết cơ quan này "đang xem xét việc áp dụng". Vấn đề tiếp theo là liệu các cuộc thảo luận về việc áp dụng cơ chế mới có thực sự dẫn tới việc sửa đổi quy định nội bộ và thực thi thu hồi thưởng trên thực tế hay không.

Ở nhiều nước, trách nhiệm của ban lãnh đạo công ty tài chính và cơ chế thu hồi thù lao cũng là vấn đề trọng tâm trong cải cách quản lý. Trước đó, TokenPost từng đưa tin Thụy Sĩ đã bắt đầu thảo luận cải cách ngành ngân hàng, trong đó có việc xây dựng cơ chế thu hồi thù lao, sau sự sụp đổ của Credit Suisse. Tranh cãi xung quanh thưởng hiệu suất tại các tập đoàn tài chính Hàn Quốc vẫn xoay quanh câu hỏi liệu danh nghĩa "thưởng cho thành tích dài hạn" có thực sự chuyển hóa thành cơ chế ràng buộc trách nhiệm hay không.