Texas đề xuất cấm công nghệ Trung Quốc tại trung tâm dữ liệu, siết trách nhiệm AI

Tổng chưởng lý bang Texas (Mỹ) Ken Paxton đề xuất cấm các trung tâm dữ liệu tại Mỹ sử dụng công nghệ liên quan đến Trung Quốc, đồng thời truy cứu trách nhiệm hình sự đối với doanh nghiệp vận hành chatbot AI gây hại cho trẻ em. Câu chuyện trung tâm dữ liệu ở Texas đang vượt ra khỏi tranh cãi về lưới điện và thuế, lan sang chuyện chặn công nghệ Trung Quốc và trách nhiệm của AI.

Theo Texas Tribune đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), ông Paxton công bố "Kế hoạch Trung tâm dữ liệu Texas trên hết" (Texas First Data Center Plan). Đây là cương lĩnh tranh cử mà ông cam kết triển khai nếu đắc cử Thượng nghị sĩ Mỹ, chưa phải là quy định đã được thông qua hay dự luật đã trình Quốc hội.

Đề xuất của Paxton gồm bốn nội dung: △cấm công nghệ liên quan Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu và hạ tầng trọng yếu của Mỹ; △áp dụng trách nhiệm hình sự với doanh nghiệp trung tâm dữ liệu vận hành chatbot AI gây hại cho trẻ em; △ủng hộ "Đạo luật DATA 2026" (DATA Act of 2026) do Thượng nghị sĩ Mỹ Tom Cotton đề xuất; △thu hẹp diện miễn thuế bán hàng và các ưu đãi thuế khác dành cho trung tâm dữ liệu tại Texas.

Trong bốn điểm này, đề xuất cấm công nghệ liên quan Trung Quốc gắn liền với xu hướng Mỹ siết công nghệ nhắm vào Trung Quốc. Trung tâm dữ liệu là hạ tầng kết hợp huấn luyện mô hình AI, dịch vụ đám mây cùng thiết bị máy chủ và viễn thông, nên tiêu chuẩn mua sắm thiết bị và bảo mật rất dễ trở thành vấn đề chính trị.

Đạo luật DATA cho phép các ngành tiêu thụ nhiều điện như sản xuất và trung tâm dữ liệu xây dựng hệ thống điện độc lập, không ảnh hưởng đến lưới điện hiện có. Văn phòng Thượng nghị sĩ Cotton giải thích đạo luật nhằm giảm áp lực lên giá điện khu vực và lưới truyền tải khi nhu cầu điện tăng cao.

Tại Texas, trung tâm dữ liệu không chỉ là chính sách thu hút công nghiệp mà đã trở thành vấn đề tranh cử. Thống đốc Texas Greg Abbott ngày 3 đã chỉ đạo Ủy ban Tiện ích công (PUC) và ERCOT rà soát toàn diện quy trình kết nối lưới điện cho các trung tâm dữ liệu.

Văn phòng thống đốc cho biết tổng công suất các yêu cầu kết nối lưới điện mà ERCOT tiếp nhận đã vượt 474GW, trong đó khoảng 90% đến từ trung tâm dữ liệu. Nhu cầu điện khổng lồ dồn về cùng lúc khiến áp lực chính trị quanh chuyện ổn định lưới điện và chi phí ngày càng lớn.

Thuế cũng là điểm nóng. Theo dữ liệu của Kiểm toán viên bang Texas (Texas Comptroller), các trung tâm dữ liệu đáp ứng đủ điều kiện có thể được miễn thuế bán hàng của bang. Trung tâm dữ liệu đạt chuẩn thông thường phải đầu tư tối thiểu 200 triệu USD trong 5 năm và tạo ra 20 việc làm.

Dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn phải đáp ứng điều kiện khắt khe hơn: đầu tư tối thiểu 500 triệu USD, tạo 40 việc làm và ký hợp đồng công suất truyền tải từ 20MW trở lên. Thư viện Tham khảo Lập pháp Texas (Texas Legislative Reference Library) ước tính chi phí miễn thuế bán hàng cho trung tâm dữ liệu mà ngân sách bang phải gánh có thể tăng lên 3,3 tỷ USD trong năm tài khóa 2028-2029.

Những ưu đãi này, cộng với làn sóng dự án trung tâm dữ liệu AI liên tiếp đổ vào Texas, đã khiến phản ứng của người dân địa phương ngày càng gay gắt. Theo khảo sát của Texas Politics Project công bố tháng 6/2026, 56% cử tri Texas phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu ngay tại khu vực mình sinh sống.

Đối thủ đảng Dân chủ, Hạ nghị sĩ bang Texas James Talarico, cũng đưa ra đề xuất quản lý trung tâm dữ liệu riêng vào tháng 7. Ông chủ trương mở rộng quyền phê duyệt cho chính quyền địa phương, trong khi Paxton đặt trọng tâm vào việc chặn công nghệ Trung Quốc và trách nhiệm AI.

Washington Post đưa tin Talarico chỉ trích Paxton đã nhận gần 500.000 USD từ ngành trung tâm dữ liệu. Phía Paxton phản bác rằng kế hoạch này không phải do AI tạo ra, mà phản ánh ý kiến của cộng đồng, quan chức bang và các nhà phân tích chính sách.

Tranh cãi còn lan sang hình ảnh chiến dịch của Paxton trên X, khi bị gắn nhãn "Made with AI". Một cương lĩnh nhắm vào trung tâm dữ liệu và trách nhiệm AI lại vướng nghi vấn dùng AI tạo hình ảnh, khiến cuộc tranh luận chính sách chuyển hướng sang chất vấn về tính xác thực.

Giới chuyên môn và chính giới phản ứng trái chiều. Chiến lược gia Cộng hòa tại Texas Brendan Steinhauser nhận định đề xuất này có lợi về mặt chính trị, nhưng điều khoản trách nhiệm chatbot khó khả thi về mặt kỹ thuật. Trong khi đó, Adam Thierer, chuyên gia của Viện R Street (R Street Institute), đánh giá kế hoạch này mang tính cấp tiến.

Đối với doanh nghiệp Hàn Quốc, tiêu chuẩn quản lý xuyên suốt chuỗi cung ứng trung tâm dữ liệu — từ máy chủ, bộ nhớ, thiết bị điện đến hệ thống làm mát — là điểm cần theo dõi. Nếu Mỹ mở rộng thảo luận loại trừ thiết bị liên quan Trung Quốc, tiêu chuẩn mua sắm của các doanh nghiệp bán dẫn và hạ tầng Hàn Quốc cũng có thể bị ảnh hưởng.

Đề xuất của Paxton vẫn đang ở giai đoạn tiền lập pháp. Phạm vi công nghệ liên quan Trung Quốc bị đưa vào trung tâm dữ liệu, tiêu chí xác định thiệt hại do chatbot AI gây ra, và đối tượng bị truy cứu trách nhiệm hình sự vẫn cần được làm rõ trong quá trình đệ trình và thẩm định dự luật sắp tới.