Lãi suất cao hạn chế đầu tư lọc dầu mới, giá trị nhà máy hiện có của S-Oil được chú ý

Lãi suất cao có thể hạn chế đầu tư vào các nhà máy lọc dầu mới, từ đó khiến giá trị của những nhà máy hiện có mà các công ty lọc dầu đã đầu tư quy mô lớn từ trước tăng lên tương đối, theo một phân tích mới công bố.

Công ty Chứng khoán IBK (IBK Investment Securities) cho biết trong báo cáo ngày 9 rằng S-Oil tiếp tục là cổ phiếu được ưa thích nhất trong ngành lọc dầu. Nhà phân tích Lee Dong Wook (Lee Dong-wook) của IBK Investment Securities nhận định: “Việc tăng lãi suất sẽ nâng cao ngưỡng đầu tư mở rộng công suất mới, đồng thời gia tăng áp lực loại bỏ các nhà máy cũ có chi phí vận hành cao.”

Ngành lọc dầu là lĩnh vực thâm dụng vốn, đòi hỏi phải rót một lượng vốn lớn ngay từ đầu. Khi lãi suất tăng, chi phí huy động vốn cho các dự án mới sẽ tăng theo, đồng thời tỷ lệ chiết khấu dùng để tính toán khả năng thu hồi vốn đầu tư cũng cao hơn, khiến hiệu quả kinh tế của việc mở rộng công suất giảm đi.

Những nhà máy lọc dầu cũ cần thêm vốn đầu tư để đáp ứng quy định môi trường và nâng cấp thiết bị có thể chịu áp lực bị loại bỏ khi chi phí vốn tăng cao. Ngược lại, các nhà máy có sức cạnh tranh đã hoàn tất đầu tư từ trước sẽ khó bị thay thế bằng công trình mới hơn.

Ông Lee giải thích: “Nếu nhu cầu không sụt giảm mạnh, tỷ lệ vận hành và giá trị tài sản tương đối của các nhà máy lọc dầu hiện có thậm chí có thể tăng lên. Các nhà máy lọc dầu của S-Oil, vốn đã được đầu tư quy mô lớn từ trước, nhiều khả năng sẽ được đánh giá là tài sản khó thay thế hơn khi hiệu quả kinh tế của các nhà máy mới giảm đi.”

Yếu tố liên kết giữa lãi suất và biên lợi nhuận lọc dầu (refining margin) được chỉ ra là hàng tồn kho. Dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đòi hỏi vốn lưu động đáng kể, do đó khi lãi suất tăng, chi phí tài chính cho hàng tồn kho của các công ty lọc dầu và nhà phân phối sẽ tăng theo, tạo động lực để họ giảm mức tồn kho hợp lý.

Khi mức tồn kho thấp, giá giao ngay của sản phẩm có thể phản ứng nhạy cảm hơn trước các cú sốc cung cầu như bảo dưỡng định kỳ, sự cố ngừng vận hành đột xuất hay nhu cầu tăng theo mùa. Nếu giá xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay tăng nhanh hơn giá dầu thô, biên lợi nhuận lọc dầu mà các công ty thu được từ việc chế biến dầu thô thành sản phẩm sẽ có thể mở rộng.

Ông Lee nhận định: “Ở thời điểm hiện tại, thời gian duy trì biên lợi nhuận lọc dầu quan trọng hơn mức đỉnh của nó. Ngay cả khi nhu cầu không tăng mạnh, nếu năng lực cung ứng không đủ dư thừa thì tỷ lệ vận hành và biên lợi nhuận lọc dầu đã tăng lên khó có thể quay trở lại mức trung bình trong quá khứ một cách nhanh chóng.”

Biên lợi nhuận lọc dầu (refining margin) là chỉ số phản ánh mức lợi nhuận thu được khi tinh chế dầu thô thành các sản phẩm dầu mỏ như xăng, dầu diesel. Kết quả kinh doanh của các công ty lọc dầu có thể phụ thuộc nhiều vào mức độ và thời gian duy trì của biên lợi nhuận lọc dầu cùng tỷ lệ vận hành nhà máy, hơn là bản thân giá dầu.

Việc lãi suất tăng có thể tác động khác nhau tùy loại tài sản. Các cổ phiếu tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai xa có thể chịu ảnh hưởng lớn từ việc tỷ lệ chiết khấu tăng lên, trong khi những tài sản đã tạo ra dòng tiền từ các nhà máy hiện có lại có thể được nhìn nhận theo cách khác.

Báo cáo cũng đưa ra dẫn chứng lịch sử. Theo phân tích của Chứng khoán IBK, cổ phiếu ngành lọc dầu đã ghi nhận mức sinh lời vượt trội so với thị trường chung trong giai đoạn Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thắt chặt chính sách tiền tệ năm 2004-2006 và giai đoạn tăng lãi suất năm 2022-2023.

Phân tích này tập trung vào việc khó có thể đánh giá tác động của lãi suất tăng đối với cổ phiếu lọc dầu chỉ dựa trên yếu tố nhu cầu suy giảm. Nếu nhu cầu không sụt giảm đột ngột, năng lực cung ứng, tỷ lệ vận hành nhà máy và mức tồn kho có thể trở thành những biến số quan trọng quyết định lợi nhuận của ngành lọc dầu.

Tuy nhiên, lãi suất cao không phải lúc nào cũng có lợi cho các công ty lọc dầu. Nếu nhu cầu giảm mạnh hoặc năng lực cung ứng trở nên dư thừa, biên lợi nhuận lọc dầu và tỷ lệ vận hành nhà máy có thể suy yếu, nên rất khó áp dụng một cách máy móc mối quan hệ giữa lãi suất và cổ phiếu ngành lọc dầu trong mọi trường hợp.

Phân tích này cho thấy trong bối cảnh việc mở rộng công suất mới bị hạn chế, tính khan hiếm và khả năng tạo dòng tiền của các nhà máy hiện có có thể được chú ý nhiều hơn. Việc giá trị các nhà máy lọc dầu của S-Oil sẽ được phản ánh như thế nào vào kết quả kinh doanh thực tế và giá cổ phiếu sẽ phụ thuộc vào điều kiện cung cầu cũng như thời gian duy trì của biên lợi nhuận lọc dầu.