0,3 điểm %: JPMorgan cảnh báo lạm phát toàn cầu tăng vì cú sốc năng lượng, lương thực

Giá năng lượng và lương thực bị đẩy lên bởi chiến tranh và thời tiết cực đoan đang có nguy cơ tiếp tục kích hoạt lạm phát toàn cầu, tạo thêm áp lực lên thị trường tài sản. Trong bối cảnh lãi suất vẫn ở mức cao, cú sốc giá dầu thô và nông sản có thể tác động đồng thời đến chi phí doanh nghiệp, chi tiêu hộ gia đình và kỳ vọng lãi suất.

Tờ Korea Economic Daily (Hàn Quốc) đưa tin giá năng lượng và lương thực tăng do chiến tranh và thời tiết cực đoan gây ra đang làm tăng chi phí doanh nghiệp, thu hẹp tiêu dùng và gia tăng áp lực tăng lãi suất, từ đó có thể tạo gánh nặng cho thị trường tài sản toàn cầu và nền kinh tế thực. Điểm mấu chốt là cú sốc giá năng lượng và lương thực không chỉ dừng ở thị trường hàng hóa mà có thể lan sang lãi suất và giá tài sản rủi ro.

JPMorgan(JPM) cho biết trong báo cáo ngày 24 tháng 7 rằng nếu hiện tượng El Niño đang mạnh lên nhanh chóng cộng hưởng với đà tăng giá năng lượng, tốc độ lạm phát toàn cầu năm 2027 có thể bị đẩy thêm 0,3 điểm phần trăm. Riêng El Niño có thể khiến lạm phát lương thực thế giới tăng thêm khoảng 0,7 điểm phần trăm tại đỉnh điểm; nếu tính thêm tác động giá năng lượng từ chiến tranh liên quan đến Iran, cú sốc lạm phát lương thực có thể mở rộng lên 1,3-1,5 điểm phần trăm, theo JPMorgan(JPM).

Reuters dẫn báo cáo này cho biết chi phí dầu diesel, phân bón và bao bì thực phẩm tăng là những yếu tố khuếch đại đà tăng giá lương thực. JPMorgan(JPM) phân tích rằng nếu lạm phát lương thực đạt mức 5%/năm vào nửa đầu năm 2027, lạm phát tổng thể toàn cầu có thể bị đẩy thêm 0,6 điểm phần trăm, đồng thời làm chậm tốc độ hạ nhiệt lạm phát năm sau khoảng 0,3 điểm phần trăm mỗi năm.

El Niño là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển ở vùng xích đạo Thái Bình Dương tăng cao hơn mức trung bình nhiều năm. Do ảnh hưởng đến lượng mưa và mùa vụ theo từng khu vực, El Niño là biến số có thể làm xáo trộn nguồn cung nông sản và giá lương thực.

Giá năng lượng cũng tác động trực tiếp đến giá lương thực. Dầu diesel ảnh hưởng đến chi phí máy móc nông nghiệp và vận chuyển, trong khi phân bón và bao bì tác động đến chi phí sản xuất, chế biến. Đây là lý do cú sốc giá dầu thô và khí đốt có thể lan sang giá nông sản sau một độ trễ nhất định.

Hàn Quốc cũng không nằm ngoài xu hướng này. JPMorgan(JPM) nhận định các nền kinh tế mới nổi ở châu Á và Mỹ Latinh, nơi lương thực chiếm tỷ trọng lớn trong giỏ tiêu dùng, có thể chịu ảnh hưởng nặng hơn, đồng thời nhắc đến Đài Loan và Hàn Quốc là những nước dễ tổn thương trước cú sốc giá lương thực. Với người tiêu dùng trong nước, chi phí ngũ cốc, thức ăn chăn nuôi và năng lượng có thể truyền qua giá nhập khẩu và giá sinh hoạt, trở thành gánh nặng chi phí thực tế.

UBS(UBS) cũng cho biết trong báo cáo ngày 28 tháng 8 rằng chiến tranh ở Trung Đông, tồn kho năng lượng giảm, dự trữ khí đốt của châu Âu ở mức thấp, giá phân bón tăng và El Niño đang gây áp lực lên sản xuất nông nghiệp. UBS(UBS) nhận định năng lượng và lương thực vẫn là biến số then chốt đối với lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

Kênh dẫn truyền sang thị trường tài chính chính là lãi suất. Financial Times đưa tin giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã tăng lên mức cao nhất kể từ đầu năm 2023, trong khi giá dầu Brent vượt mốc 97 USD/thùng trước khi dừng ở 95,55 USD/thùng. Cùng bài viết, Financial Times cho biết lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 4,82%, còn lợi suất trái phiếu chính phủ Đức và Anh cũng tiến vào vùng đỉnh dài hạn.

Giá hàng hóa tăng gây sức ép lên biên lợi nhuận doanh nghiệp và làm giảm khả năng chi tiêu của người tiêu dùng. Đồng thời, nếu đà hạ nhiệt lạm phát bị trì hoãn, lộ trình lãi suất của các ngân hàng trung ương cũng sẽ bị ảnh hưởng. Các tài sản nhạy cảm với lãi suất như cổ phiếu, bất động sản và trái phiếu có thể chịu áp lực điều chỉnh giá trong quá trình này.

Tại Hàn Quốc, lộ trình lạm phát và lãi suất từ lâu đã là biến số cốt lõi khi đánh giá thị trường tài sản. TokenPost trước đó đưa tin Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) giữ nguyên dự báo lạm phát tiêu dùng năm nay và năm sau lần lượt ở mức 2,7% và 2,3%. Vào thời điểm đó, giới phân tích cũng cho rằng tăng trưởng càng mạnh thì áp lực lạm phát từ phía cầu và lo ngại thị trường tài sản tăng nóng có thể càng lớn.

Vấn đề nằm ở chỗ liệu cú sốc năng lượng có lan sang tiền lương và giá dịch vụ hay không. Nhiều ý kiến cũng cho rằng việc giá năng lượng tăng có lan thành hiệu ứng vòng hai hay không quan trọng hơn bản thân mức tăng giá. Nếu cú sốc này ảnh hưởng đến đàm phán tiền lương và quyết định của ngân hàng trung ương, một cú sốc nguồn cung tạm thời có thể biến thành áp lực lạm phát kéo dài hơn.

Tuy nhiên, phân tích này không khẳng định chắc chắn xu hướng giá của bất kỳ loại tài sản cụ thể nào. Vấn đề then chốt là liệu đà tăng giá lương thực và nhiên liệu chỉ dừng lại ở một cú sốc tạm thời, hay sẽ lan rộng ra giá sinh hoạt nói chung, đàm phán tiền lương và quyết định của các ngân hàng trung ương.