20GWh lưu trữ năng lượng, Ford và GM mở rộng sang mảng quốc phòng

General Motors (GM) và Ford (Ford) đang mở rộng cuộc cạnh tranh kéo dài hơn 100 năm trong ngành ô tô sang hai thị trường mới là công nghiệp quốc phòng và thiết bị lưu trữ năng lượng. GM đi đầu bằng pháp nhân quốc phòng và mạng lưới hợp tác mua sắm, còn Ford đã cụ thể hóa trước hợp đồng lưu trữ năng lượng quy mô tối đa 20GWh trong 5 năm.

CNBC nhận định GM và Ford đang xem xe quân sự, chuỗi cung ứng quốc phòng và mảng lưu trữ năng lượng là những lĩnh vực tăng trưởng mới. Động thái của hai hãng được xem là nỗ lực kết nối năng lực sản xuất dư thừa và công nghệ pin sau giai đoạn đầu tư mạnh cho xe điện với nhu cầu bên ngoài ngành ô tô.

GM là bên hành động trước trong mảng quốc phòng. Ngày 20 tháng 1, GM thành lập pháp nhân GM Defense tại Anh để tham gia dự án xe cơ động hạng nhẹ (LMV) của Bộ Quốc phòng Anh. Theo thông báo chính thức của GM, pháp nhân này sẽ là đầu mối làm việc với Bộ Quốc phòng Anh, đồng thời đóng vai trò cứ điểm cho các hoạt động quốc phòng của NATO và châu Âu.

Ngày 16 tháng 6, GM ký biên bản ghi nhớ (MOU) với Lockheed Martin(LMT) nhằm củng cố chuỗi cung ứng sản xuất và quốc phòng tại Mỹ. Hai bên xác định các lĩnh vực hợp tác gồm tăng cường chuỗi cung ứng quốc phòng, nâng cao năng lực sản xuất - thiết kế, và xem xét khả năng mở rộng công suất.

Frank St. John (Frank St. John), Giám đốc vận hành (COO) của Lockheed Martin, nói an ninh của Mỹ không chỉ phụ thuộc vào việc phát triển công nghệ tiên tiến mà còn ở khả năng sản xuất hàng loạt nhanh chóng và ổn định. Phát biểu này cho thấy nhu cầu quốc phòng hiện nay đòi hỏi không chỉ năng lực nghiên cứu - phát triển mà cả hệ thống sản xuất quy mô lớn và chuỗi cung ứng ổn định.

Mảng lưu trữ năng lượng của GM cũng có liên hệ với nhu cầu quốc phòng. Vào tháng 6 năm 2023, GM Defense được chọn tham gia dự án thử nghiệm thiết bị lưu trữ năng lượng chiến thuật của Đơn vị Đổi mới Quốc phòng (DIU) trực thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ. Thiết bị này được giới thiệu để cấp điện cho hệ thống chỉ huy - kiểm soát, thông tin liên lạc, radar và vũ khí tại những khu vực không có lưới điện ổn định.

Ford lại xây dựng khung kinh doanh lưu trữ năng lượng trước tiên. Ngày 11 tháng 5, Ford chính thức ra mắt Ford Energy, công bố kế hoạch cung cấp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) lắp ráp tại Mỹ cho các công ty điện lực, trung tâm dữ liệu và khách hàng công nghiệp - thương mại. Ford cho biết sẽ tận dụng năng lực sản xuất pin sẵn có tại nhà máy Glendale, bang Kentucky, cho thị trường BESS.

Ngày 18 tháng 5, Ford và EDF Power Solutions Bắc Mỹ công bố hợp đồng khung 5 năm về thiết bị lưu trữ năng lượng. Theo đó, EDF có thể mua tối đa 4GWh mỗi năm, tổng quy mô hợp đồng lên tới 20GWh thiết bị BESS dạng khối DC, với thời điểm giao hàng dự kiến bắt đầu từ năm 2028. Đây là trường hợp mảng lưu trữ năng lượng của Ford có hợp đồng khách hàng cụ thể sớm hơn cả mảng quốc phòng.

Hợp đồng này gắn với bối cảnh nhu cầu điện của lưới điện Bắc Mỹ và các trung tâm dữ liệu ngày càng tăng, khiến việc chuyển hướng cơ sở sản xuất pin từ xe điện sang thiết bị lưu trữ cố định trở thành một lựa chọn khả thi. Nhu cầu điện tăng đã biến việc chuyển đổi này thành bài toán chung của ngành ô tô.

Thiết bị lưu trữ năng lượng là hệ thống lưu lại điện đã sản xuất rồi phát ra khi cần. BESS hiện thực hóa chức năng này bằng pin, được dùng để củng cố lưới điện, đáp ứng nhu cầu vào giờ cao điểm và ổn định nguồn điện cho trung tâm dữ liệu. Với các hãng xe đã đầu tư lớn vào pin xe điện, đây là thị trường liền kề giúp tăng hiệu suất sử dụng cơ sở sản xuất sẵn có.

Mảng quốc phòng của Ford vẫn ở giai đoạn đầu. Ngày 18 tháng 5, Ford cho biết đang thảo luận khả năng ứng dụng quốc phòng với nhiều chính phủ tại Bắc Mỹ và châu Âu. Sau đó, ngày 2 tháng 9, Ricardo thông báo cùng Ford và General Dynamics Land Systems - UK (GDLS-UK) tham gia đấu thầu dự án LMV của Bộ Quốc phòng Anh.

Liên danh này đề xuất phương án chuyển đổi nền tảng xe thương mại Ford Ranger thành xe quân sự. Cách chuyển nền tảng xe dân dụng sang mục đích quân sự có thể rút ngắn thời gian phát triển và giảm áp lực về nguồn cung linh kiện, nhưng việc trúng thầu thực tế còn phụ thuộc vào yêu cầu tính năng và tiến độ mua sắm của Bộ Quốc phòng.

Hai hãng cũng đối đầu trực tiếp trong mảng mua sắm của Lục quân Mỹ. Ngày 30 tháng 6, Lục quân Mỹ giao cho GM Defense, Ford và BC Customs phát triển nguyên mẫu xe phân đội bộ binh thế hệ mới cỡ trung (ISV-H). Mỗi hãng sẽ giao 3 xe, với đợt giao hàng đầu tiên dự kiến vào ngày 30 tháng 3 năm 2027.

ISV-H không chỉ cần chở quân mà còn phải có khả năng cấp điện tại thực địa. Vì kết hợp giữa xe chiến thuật và nguồn cấp điện di động, dự án này đồng thời thử thách năng lực thiết kế khung xe lẫn công nghệ pin - quản lý điện của các hãng xe.

Phản ứng của thị trường xuất hiện trước tiên với mảng lưu trữ năng lượng của Ford. Reuters đưa tin ngày 13 tháng 5, cổ phiếu Ford tăng vọt 13% trong phiên sau khi Morgan Stanley đưa ra đánh giá lạc quan. Cùng thời điểm, Stocktwits cho biết tâm lý cộng đồng chuyển sang trạng thái “cực kỳ lạc quan”, lượng tin nhắn thảo luận tăng hơn 1.100% chỉ trong 24 giờ.

Với GM, hợp tác quốc phòng được thị trường nhìn nhận là mảng kinh doanh bổ sung. Ngay sau tin GM hợp tác với Lockheed Martin, dữ liệu dẫn theo Reuters cho thấy cổ phiếu GM tăng 0,84% trong phiên, trong khi Ford giảm 0,28%. Đánh giá của UBS ngày 23 tháng 6 được trích dẫn có đề cập khả năng GM đa dạng hóa sang quốc phòng, còn Barclays lưu ý mảng lưu trữ năng lượng của Ford vẫn tồn tại rủi ro về triển khai thực tế và sản xuất quy mô lớn.

Sự khác biệt giữa hai hãng khá rõ. GM dựa vào pháp nhân quốc phòng và lịch sử trúng thầu quân sự để gắn năng lực sản xuất vào chuỗi cung ứng quốc phòng. Ford thì kết nối khoản đầu tư pin xe điện với nhu cầu điện thông qua mảng lưu trữ năng lượng, rồi song song tham gia đấu thầu quốc phòng.

Tuy nhiên, còn quá sớm để khẳng định quốc phòng và lưu trữ năng lượng có thể thay thế mảng kinh doanh cốt lõi của hai hãng. Mảng lưu trữ năng lượng của Ford còn phải chờ giao hàng cho khách hàng lớn và ổn định sản xuất quy mô lớn, trong khi mảng quốc phòng vẫn ở nhiều bước đấu thầu. GM cũng có thêm hợp tác và nguyên mẫu, nhưng doanh thu thực tế còn phụ thuộc vào ngân sách mua sắm và các hợp đồng được ký kết.