4,8%: Lợi suất 10 năm Mỹ chạm đỉnh nhiều năm, áp lực đảo nợ dồn vào nhóm vay yếu

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài đã tăng lên vùng cao nhất trong nhiều năm, khiến áp lực đảo nợ (refinancing) đối với các bên vay có mức tín nhiệm thấp ngày càng lớn. Đầu tháng 9, lợi suất kỳ hạn 10 năm được ghi nhận quanh mức 4,8%, trong khi kỳ hạn 30 năm ở quanh mức 5,3%.

Bộ Tài chính Mỹ (US Treasury) cho biết trong thông báo ngày 19/8 rằng sẽ nâng hạn mức mua lại (buyback) trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm từ 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi đợt. Chương trình áp dụng từ ngày 9/9 đến ngày 4/11.

Buyback là công cụ để Bộ Tài chính mua lại trái phiếu đã phát hành nhằm bổ sung thanh khoản cho một số kỳ hạn nhất định. Động thái lần này nhằm hỗ trợ điều kiện giao dịch trên thị trường trái phiếu dài hạn, nhưng không làm giảm quy mô vay nợ của Chính phủ Mỹ.

Trong kế hoạch vay nợ riêng, Bộ Tài chính Mỹ cũng công bố quy mô vay ròng dự kiến cho quý 3 (tháng 7-9) và quý 4 (tháng 10-12). Áp lực với thị trường nằm ở chỗ việc phải phát hành thêm trái phiếu dài hạn có thể khiến giá biến động và lợi suất tiếp tục đi lên.

Theo các bản tin thị trường đầu tháng 9, lợi suất kỳ hạn 30 năm được mô tả là ở vùng cao nhất kể từ năm 2007. Trước đó, TokenPost cũng đã phản ánh diễn biến giá giảm của các quỹ ETF trái phiếu dài hạn Mỹ, cùng áp lực nguồn cung trái phiếu chính phủ và làn sóng phát hành trái phiếu doanh nghiệp công nghệ lớn.

Nhu cầu từ nhà đầu tư nước ngoài cũng suy yếu hơn trước. Theo dữ liệu TIC của Bộ Tài chính Mỹ, lượng nắm giữ trái phiếu Chính phủ Mỹ của Trung Quốc giảm còn 651,1 tỷ USD trong tháng 4, 659,3 tỷ USD trong tháng 5 và 633,4 tỷ USD trong tháng 6.

Con số tháng 6 được đánh giá là mức thấp nhất kể từ tháng 9/2008. Tuy nhiên, chỉ riêng số liệu này chưa đủ để khẳng định động cơ bán ra của phía Trung Quốc.

Trên thị trường tín dụng tư nhân, nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp cũng tăng lên. Theo Hiệp hội Công nghiệp Chứng khoán và Thị trường Tài chính Mỹ (SIFMA), tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp Mỹ tính đến tháng 7/2026 đạt 1.681 tỷ USD, tăng 26,9% so với cùng kỳ năm trước.

Khi trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp cùng cạnh tranh một nguồn vốn, chi phí huy động của các tổ chức phát hành có xếp hạng tín nhiệm thấp sẽ tăng trước tiên. Nhà đầu tư đòi hỏi lợi suất cao hơn, còn các bên vay yếu có kỳ đáo hạn gần sẽ phải gánh chi phí vay mới lớn hơn.

Trong báo cáo ngày 2/9, PIMCO nhận định phần lớn tổ chức phát hành có chất lượng tín nhiệm tốt vẫn có thể chịu được chi phí đảo nợ cao hơn. Tuy nhiên, PIMCO cho rằng nhóm phát hành xếp hạng CCC là ngoại lệ, và nếu đảo nợ các trái phiếu đáo hạn năm 2027-2028 theo lợi suất chỉ số hiện tại, chi phí huy động vốn của nhóm này có thể tăng gấp đôi.

Moody's cho biết tính đến tháng 3, xác suất vỡ nợ kỳ vọng trong 1 năm của nhóm doanh nghiệp Mỹ phát hành trái phiếu lợi suất cao (high-yield) là 3,2%. Trong khi đó, J.P. Morgan Asset Management đưa ra tỷ lệ vỡ nợ trái phiếu lợi suất cao của Mỹ ở mức 2,0% tính đến cuối tháng 8, đồng thời cho biết phần lớn các vụ vỡ nợ tập trung ở nhóm xếp hạng CCC.

Hai con số trên khác nhau về phương pháp tính và mốc thời gian, nhưng cùng chỉ ra một điểm chịu áp lực. Thay vì toàn thị trường biến động đồng loạt, gánh nặng đảo nợ đang dồn trước tiên vào nhóm vay yếu nhất.

Với nhà đầu tư trong khu vực, lãi suất dài hạn của Mỹ vẫn là biến số gián tiếp nhưng đáng chú ý. Biến động lợi suất dài hạn có thể tác động đến thanh khoản đồng USD, tỷ giá và khẩu vị rủi ro, qua đó ảnh hưởng đến thị trường cổ phiếu và tài sản số. TokenPost trước đó cũng đã đề cập việc lãi suất dài hạn Mỹ tác động đến lợi suất trái phiếu nội tệ, tỷ giá USD và khẩu vị rủi ro tài sản.

Diễn biến lần này khó được xem là tin tốt hay tin xấu trực tiếp cho thị trường tiền mã hóa. Dù vậy, các tài sản rủi ro, bao gồm Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH), vẫn chịu ảnh hưởng từ biến động lãi suất dài hạn và thanh khoản đồng USD.

Những thay đổi được xác nhận đến thời điểm hiện tại gồm: lợi suất dài hạn Mỹ tăng, Bộ Tài chính Mỹ mở rộng hỗ trợ thanh khoản, phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng, và áp lực đảo nợ dồn vào nhóm tín nhiệm thấp nhất. Chương trình mua lại trái phiếu dài hạn mở rộng của Bộ Tài chính Mỹ sẽ áp dụng từ ngày 9/9 đến ngày 4/11.