LH tách đôi, đường sắt Hàn Quốc sáp nhập, sân bay hoãn quyết

Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông Hàn Quốc (MOLIT) đang tái cơ cấu các cơ quan công lập trực thuộc theo ba hướng khác nhau: tách Tổng công ty Đất đai và Nhà ở Hàn Quốc (LH) thành hai pháp nhân, sáp nhập Tổng công ty Đường sắt Hàn Quốc (Korail) với SR, còn việc hợp nhất các cơ quan quản lý sân bay thì tạm hoãn lại. Cùng trực thuộc một bộ nhưng mỗi cơ quan lại nhận một hướng xử lý riêng, tùy theo chức năng và tính chất kinh doanh.

Theo Yonhap Infomax đưa tin ngày 6 tháng 9, Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông đã bắt đầu tái cơ cấu các cơ quan trực thuộc phù hợp với chức năng và đặc thù nghiệp vụ của từng đơn vị. Theo đó, LH được tách thành Tổng công ty Phát triển, phụ trách phát triển quỹ đất và xây dựng nhà ở, và Tổng công ty Tài sản, đảm nhận phúc lợi nhà ở và tích trữ tài sản công. Trong khi đó, Korail và SR đã bắt đầu vận hành hợp nhất từ ngày 1 tháng 9.

Việc tách LH nhằm xử lý đồng thời tốc độ cung nhà ở và gánh nặng tài chính. Chính phủ Hàn Quốc cho rằng để LH vừa đảm nhận phát triển quỹ đất quy mô lớn vừa lo phúc lợi nhà ở cho nhóm dễ tổn thương trong cùng một tổ chức đã gây ra sự kém hiệu quả.

Tổng công ty Phát triển sẽ phụ trách phát triển quỹ đất và xây nhà ở mới, còn Tổng công ty Tài sản tập trung vào nhà ở cho thuê công cùng các chức năng phúc lợi, tích trữ tài sản. Theo cơ cấu được đề xuất, lợi nhuận phát triển mà Tổng công ty Phát triển thu được sẽ được chuyển qua Quỹ Nhà ở - Đô thị để làm nguồn tài chính cho phúc lợi nhà ở.

Gánh nặng nợ của LH cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới đợt tái cơ cấu này. TokenPost từng đưa tin về nhận định của giới chứng khoán rằng nợ của LH có thể tăng lên 372.800 tỷ won vào năm 2030. Theo kế hoạch quản lý tài chính trung và dài hạn mà Bộ Kinh tế và Tài chính báo cáo tại phiên họp lần thứ 10 của Ủy ban Điều hành Cơ quan công lập, nợ của LH được dự báo tăng từ 197.500 tỷ won trong năm nay lên 372.800 tỷ won vào năm 2030.

Phản ứng từ địa phương vẫn chưa lắng xuống. Cộng đồng tại Jinju, tỉnh Gyeongsang Nam - nơi đặt trụ sở chính của LH - lo ngại rằng quá trình tách tổ chức có thể khiến các chức năng cốt lõi hoặc nhân sự chuyển về khu vực thủ đô hay nơi khác.

Chính quyền thành phố Jinju giữ quan điểm rằng dù việc tách chức năng là điều khó tránh, trụ sở của cả hai tổng công ty mới thành lập đều phải ở lại Jinju. Việc tái cơ cấu cơ quan công lập vì vậy không chỉ dừng ở cải tổ hệ thống cung nhà ở, mà còn lan sang vấn đề cân bằng vùng miền và di dời cơ quan công lập.

Ở lĩnh vực đường sắt, Hàn Quốc chọn hợp nhất thay vì tách. Trong thông cáo báo chí ngày 31 tháng 8, Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông cho biết đã hoàn tất việc sáp nhập Korail và SR, đồng thời bắt đầu vận hành hợp nhất tuyến KTX và SRT từ ngày 1 tháng 9.

Việc sáp nhập giúp bổ sung khoảng 15.000 chỗ ngồi mỗi ngày trong tuần và tối đa khoảng 17.000 chỗ vào cuối tuần. Số chỗ trên trục Suseo tăng thêm khoảng 30%, trong khi giá vé được điều chỉnh về mức tương đương SRT trước đây, thấp hơn trung bình 10% so với giá KTX cũ.

Việc hợp nhất đường sắt tập trung giảm bất tiện cho hành khách, vốn phát sinh từ tình trạng thiếu chỗ ngồi và sự khác biệt về giá vé, hệ thống tích điểm khi hệ thống đường sắt cao tốc bị chia làm hai đơn vị vận hành là Korail và SR. Mục tiêu đi kèm là gộp việc vận hành đoàn tàu vào một hệ thống duy nhất để mở rộng năng lực cung ứng.

Gánh nặng tài chính vẫn là bài toán để lại sau sáp nhập. Yonhap Infomax cho biết Korail đang gánh khoản nợ hơn 22.000 tỷ won tính đến năm ngoái, còn SR cũng đã chạm tỷ lệ nợ 200%.

Ở giai đoạn đầu hợp nhất, ngoài hiệu quả cải thiện dịch vụ, cơ quan quản lý còn phải xử lý đồng thời việc kế thừa nợ, điều chỉnh giá vé và chi phí dịch vụ công ích. Việc mở rộng chỗ ngồi và giảm giá vé có đi cùng cải thiện cơ cấu tài chính hay không vẫn cần được theo dõi thêm.

Ở lĩnh vực sân bay, quyết định hợp nhất bị gác lại. Newsis đưa tin ngày 19 tháng 7 rằng phương án hợp nhất các cơ quan quản lý sân bay không được đưa vào báo cáo công tác trình Tổng thống. Kim Yi-tak (김이탁), Thứ trưởng thứ nhất Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông, phát biểu tại buổi họp báo trước đó rằng việc sáp nhập cơ quan quản lý sân bay "không nằm trong kế hoạch, và hiện chưa có tiến triển nào", cho thấy chủ đề này chưa được đưa trở lại bàn nghị sự trong ngắn hạn.

Cuộc thảo luận về việc hợp nhất Tổng công ty Sân bay Quốc tế Incheon, Tổng công ty Sân bay Hàn Quốc và Ban quản lý xây dựng sân bay mới Gadeokdo vướng phải lo ngại năng lực cạnh tranh của sân bay Incheon suy giảm, cơ cấu thua lỗ của các sân bay địa phương, cùng sự phản đối từ chính quyền địa phương và công đoàn. Nhiều ý kiến phản đối việc gộp gánh nặng vận hành các sân bay địa phương vào chung một tổ chức với sân bay Incheon - đơn vị đang có lãi.

Kim Yun-deok (김윤덕), Bộ trưởng Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông, trả lời câu hỏi của phóng viên rằng "gần đây có sự thay đổi chính quyền địa phương (thành phố Incheon) và phản ứng từ công đoàn, nên chúng tôi đang tiếp cận vấn đề một cách thận trọng", cho thấy bộ này ưu tiên ổn định trước khi tính đến hợp nhất. Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông cho biết trước mắt sẽ thành lập Hội đồng chiến lược sân bay để xem xét chiến lược đặc thù cho từng sân bay địa phương và cải thiện cơ cấu tài chính.

Đợt tái cơ cấu lần này được tóm gọn theo ba hướng: nhà ở tách chức năng, đường sắt hợp nhất vận hành, sân bay tạm hoãn. Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông cho biết sẽ triển khai trước việc tách LH và sáp nhập Korail - SR, còn lĩnh vực sân bay sẽ được xem xét lại sau khi hoàn tất việc kích hoạt các sân bay địa phương và điều chỉnh lợi ích giữa các bên liên quan.