CFTC nới lỏng quy định sổ lệnh cho giao dịch hoán đổi tự nguyện

Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) đang chỉnh sửa quy định để nới lỏng nghĩa vụ duy trì sổ lệnh đối với các giao dịch hoán đổi thuộc diện tự nguyện thực hiện trên cơ sở thực thi hoán đổi (SEF). Đây không phải là động thái mở ra một loại hình thị trường giao dịch mới, mà là bước điều chỉnh để đưa một chức năng giao dịch gần như không còn được sử dụng trong thực tế vào đúng với hệ thống quy tắc hiện hành.

Cục Giám sát Thị trường (DMO) thuộc CFTC, trong thư không hành động (no-action letter) số 25-24 ban hành ngày 30 tháng 7 năm 2025, cho biết cơ quan này sẽ không khuyến nghị xử lý các SEF không cung cấp sổ lệnh giới hạn trung tâm (CLOB) đối với những giao dịch hoán đổi không thuộc diện bắt buộc thực thi qua sàn. Chủ tịch CFTC Michael Selig (Michael S. Selig) cho biết tại bài phát biểu ở hội nghị FIA Global Cleared Markets ngày 9 tháng 3 năm 2026 rằng vấn đề này sẽ được xử lý chính thức thông qua quy trình ban hành quy định có lấy ý kiến công chúng.

Điểm mấu chốt nằm ở yêu cầu chức năng giao dịch tối thiểu vẫn còn tồn tại trong quy định 37.3(a)(2) của CFTC. Điều khoản này buộc SEF phải cung cấp sổ lệnh đối với các hoán đổi được niêm yết. Sổ lệnh ở đây là hệ thống giao dịch điện tử cho phép người tham gia thị trường nhập nhiều lệnh mua và bán, đồng thời nhìn thấy lệnh của những người tham gia khác để thực hiện giao dịch.

Theo quy định của CFTC, giao dịch hoán đổi được chia thành hai nhóm chính: giao dịch bắt buộc, tức các hoán đổi phải thực thi qua sàn theo nghĩa vụ pháp lý, và giao dịch tự nguyện, tức các hoán đổi có thể được thực hiện trên SEF nhưng không chịu ràng buộc thực thi bắt buộc tương tự. Dù cách thức thực thi khác nhau, yêu cầu chức năng tối thiểu vẫn buộc SEF phải duy trì sổ lệnh cho cả hai loại.

Quy định cuối cùng ban hành năm 2020 cũng giữ nguyên cấu trúc này. Theo đó, giao dịch tự nguyện không nhất thiết phải thực hiện qua sổ lệnh hay phương thức yêu cầu báo giá (RFQ), nhưng việc cung cấp sổ lệnh vẫn được xem là chức năng tối thiểu bắt buộc mà SEF phải đáp ứng. Cuộc thảo luận lần này nhắm đến việc điều chỉnh chính điểm này.

Trong bài phát biểu, Selig cho biết dựa trên hơn 10 năm vận hành SEF, sổ lệnh gần như không được sử dụng cho các giao dịch tự nguyện. Ông nói rằng đã nhận được phản ánh cho rằng quy định buộc SEF phải duy trì sổ lệnh cho giao dịch tự nguyện đang gây lãng phí thời gian và chi phí. Động thái này được xem là bước tiếp theo nhằm luật hóa một nội dung vốn mới chỉ được tạm hoãn thông qua thư không hành động.

Tuy nhiên, đây không phải là việc xóa bỏ hoàn toàn yêu cầu sổ lệnh điện tử đối với mọi loại hoán đổi. Cả quy định hiện hành lẫn phát biểu chính thức đều phân biệt rõ giữa giao dịch bắt buộc (chịu nghĩa vụ thực thi qua sàn) và giao dịch tự nguyện. Phạm vi điều chỉnh lần này chỉ giới hạn ở nghĩa vụ duy trì sổ lệnh đối với giao dịch tự nguyện.

CFTC từng áp dụng ngoại lệ về sổ lệnh cho một số giao dịch theo gói (package transaction) từ năm 2020. Tuy nhiên, vấn đề đang bàn lần này tách biệt với ngoại lệ giao dịch theo gói đó. Ngoại lệ giao dịch theo gói liên quan đến cấu trúc giao dịch gồm nhiều thành phần ghép lại, trong khi vấn đề lần này liên quan đến yêu cầu chức năng tối thiểu của chính bản thân giao dịch tự nguyện.

Giới chuyên môn có những đánh giá trái chiều về động thái này. Carl Kennedy nhận định trên LinkedIn rằng việc CFTC nới lỏng quy định cho nhân viên SEF có thể giúp các sàn phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, do giảm bớt gánh nặng duy trì một chức năng gần như không được sử dụng trong thực tế.

Công ty luật Katten, trong bài phân tích của mình, cho rằng động thái này có thể giúp giảm chi phí công nghệ, tuân thủ và nhân sự. Tuy nhiên, hãng luật này cũng lưu ý khả năng thị trường sẽ ngày càng phụ thuộc vào phương thức thực thi kém minh bạch hơn là RFQ. Bài toán cân bằng giữa cắt giảm chi phí và duy trì tính minh bạch của thị trường vẫn còn để ngỏ.

Vấn đề lần này, tương tự như việc CFTC từng sửa đổi quy định về xung đột lợi ích tại các tổ chức liên quan đến phái sinh, thuộc nhóm vấn đề chỉnh sửa quy tắc cấu trúc thị trường hơn là yếu tố tác động trực tiếp đến giá giao ngay của tiền mã hóa hay nhu cầu đối với một token cụ thể nào.

Dù vậy, do đây là xu hướng CFTC đang điều chỉnh quy tắc liên quan đến cơ sở thực thi hoán đổi và cấu trúc thị trường nói chung, giới phái sinh và tài sản số trong nước cũng cần theo dõi định hướng quản lý liên quan. Khi quy tắc hạ tầng giao dịch được nới lỏng, tranh luận về cơ cấu chi phí và phương thức thực thi nhiều khả năng sẽ đi kèm theo sau.

Hiện tại, các động thái được xác nhận chính thức chỉ mới dừng ở thư không hành động và bài phát biểu của Chủ tịch Selig. Nội dung quy định cuối cùng cùng thời điểm áp dụng vẫn chưa được công bố. Nếu CFTC tiến hành quy trình ban hành quy định chính thức, tranh luận giữa gánh nặng vận hành của SEF và tính minh bạch giao dịch dự kiến sẽ được đưa ra bàn thảo lại trong quá trình lấy ý kiến công chúng.