Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố trong một báo cáo nghiên cứu mới, cấu trúc *DeFi* và đặc biệt là các *DAO* – vốn được xem là biểu tượng của *tính phi tập trung* – đang bộc lộ mức độ tập trung quyền lực đáng kể. Kết quả phân tích cho thấy quyền sở hữu *token* và quyền *quản trị on-chain* đang bị nắm giữ chủ yếu bởi một nhóm nhỏ địa chỉ, đặt dấu hỏi lớn về mức độ “*hoàn toàn phi tập trung*” mà nhiều giao thức vẫn tuyên bố.
Theo ECB đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), nhóm nghiên cứu đã xem xét 4 giao thức lớn gồm Aave, MakerDAO, Ampleforth và Uniswap, so sánh dữ liệu cuối năm 2022 và giữa năm 2023. Họ theo dõi 100 địa chỉ nắm nhiều *token quản trị* nhất, 20 địa chỉ tham gia bỏ phiếu tích cực nhất, và tổng cộng 248 đề xuất quản trị, đồng thời cố gắng truy vết danh tính thực tế đứng sau một số ví.
*bình luận*: ECB đang cố gắng đi thẳng vào “ruột” của *DeFi*, dùng dữ liệu on-chain để kiểm chứng xem các *DAO* có thực sự “thuộc về cộng đồng” như cách chúng vẫn được quảng bá hay không.
---
Kết quả phân tích cho thấy ở cả bốn giao thức, 100 địa chỉ hàng đầu đang nắm giữ trên 80% tổng nguồn cung *token quản trị*. Mức độ tập trung đặc biệt rõ rệt ở Aave và Uniswap, nơi chỉ 5 địa chỉ lớn nhất đã kiểm soát khoảng một nửa lượng token. MakerDAO có phần phân tán hơn khi nhóm 5 địa chỉ này chỉ nắm khoảng 36% nguồn cung.
Đáng chú ý, cấu trúc tập trung này gần như không thay đổi theo thời gian. So sánh phân bổ token giữa tháng 10/2022 và tháng 5/2023, nhóm nghiên cứu nhận thấy tỷ lệ sở hữu của các cụm địa chỉ lớn gần như giữ nguyên.
Khi truy vết danh tính các địa chỉ lớn, ECB phát hiện phần đáng kể nguồn cung nằm ở ví liên quan trực tiếp đến giao thức (quỹ, tổ chức phát triển, kho bạc) hoặc nằm trên các sàn giao dịch tập trung và các nền tảng giao dịch phi tập trung lớn. Với Uniswap, 43% tổng nguồn cung UNI đang nằm ở các địa chỉ liên quan trực tiếp đến giao thức. Trong khi đó, khoảng 16% token AAVE và 19% token Ampleforth lại tập trung trên các sàn giao dịch tập trung.
Binance được xác định là sàn nắm giữ lượng token lớn nhất ở cả bốn giao thức, với tỷ lệ nắm giữ dao động từ 2–15% tổng nguồn cung mỗi loại token. Tuy vậy, nhóm nghiên cứu cũng thừa nhận khó phân biệt rạch ròi đâu là tài sản của chính sàn, đâu là tài sản ký gửi của khách hàng.
*bình luận*: Việc nguồn cung token tập trung tại ví giao thức và ví sàn không nhất thiết đồng nghĩa với “lạm dụng quyền lực”, nhưng nó cho thấy bất kỳ trục trặc nào ở các điểm tập trung này đều có thể gây rủi ro hệ thống cho cả *DAO* lẫn người dùng.
---
Trong mảng *governance*, ECB nhấn mạnh cơ chế *ủy quyền (delegation)* đang trở thành trục quyền lực chính. Người dùng nhỏ lẻ thường không trực tiếp tham gia biểu quyết mà chuyển quyền bỏ phiếu cho một số địa chỉ “đại diện”, khiến quá trình ra quyết định thực tế bị chi phối bởi một nhóm nhỏ.
Ở Uniswap, quỹ đầu tư mạo hiểm Andreesen Horowitz (a16z) là người chơi có quyền lực bỏ phiếu lớn nhất ở cả hai mốc thời gian được phân tích, với số lượng người ủy quyền tăng từ 100 lên 125 địa chỉ. Đối với Aave, ví hợp đồng thông minh thuộc chính giao thức lại là nơi nắm nhiều quyền biểu quyết nhất.
Trong tổng số 68 địa chỉ tham gia bỏ phiếu tích cực nhất, 30–50% không thể xác định được danh tính thực. Với các địa chỉ được xác định, nhóm nghiên cứu ghi nhận cá nhân chiếm 21%, tiếp theo là doanh nghiệp *Web3* (19%), các tổ chức blockchain tại trường đại học và quỹ đầu tư mạo hiểm.
Uniswap cũng là giao thức có tỷ lệ *ủy quyền* cao nhất, với 27% tổng quyền biểu quyết nằm trong cơ chế delegation. Tập trung hơn nữa, 18 địa chỉ hàng đầu đã nắm hơn một nửa tổng số quyền biểu quyết được ủy quyền này.
*bình luận*: Từ góc nhìn của thị trường vốn truyền thống, đây rất giống mô hình “cổ đông lớn + proxy voting”. Tính phi tập trung của *DAO* vì thế mang màu sắc “có giới hạn”, khi một số ít thực thể có thể chi phối kết quả biểu quyết trong nhiều đề xuất quan trọng.
---
Trong 248 đề xuất quản trị được ECB phân tích, nhóm “tham số rủi ro” chiếm tỷ trọng lớn nhất với 28%. Các đề xuất này thường xoay quanh việc điều chỉnh tỷ lệ cho phép dùng tài sản làm tài sản thế chấp (LTV), tiêu chí thanh lý, lãi suất vay, hạn mức nợ… Đứng thứ hai là các đề xuất niêm yết tài sản mới, chiếm khoảng 23%.
Điều này cho thấy quản trị của *DAO* trong *DeFi* không chỉ dừng ở các quyết định vận hành thường nhật, mà còn đóng vai trò tương đương một “*hội đồng chính sách tiền tệ và rủi ro*” cho cả hệ thống, trực tiếp tác động đến an toàn của giao thức và người dùng.
*bình luận*: Về bản chất, các *DAO* lớn đang vận hành giống các “ngân hàng không phép” hoặc “quỹ thị trường tiền tệ on-chain”, với cơ chế điều chỉnh rủi ro tài chính khá tương đồng nhưng lại thiếu nhiều lớp bảo vệ và giám sát có trong tài chính truyền thống.
---
ECB đánh giá báo cáo này sẽ trở thành tài liệu quan trọng trong các cuộc tranh luận về *quy định DeFi* tại châu Âu. Theo khuôn khổ *MiCA* của Liên minh châu Âu, các dịch vụ được coi là “*hoàn toàn phi tập trung*” có thể nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của một số quy định. Tuy nhiên, dựa trên kết quả phân tích, ECB cho rằng các giao thức được nghiên cứu này đều *chưa đạt* tới mức độ phi tập trung như tiêu chí miễn trừ quy định đề ra.
Một số đề xuất chính sách trước đây từng gợi ý tập trung vào *người nắm giữ token quản trị*, *nhà phát triển* hoặc *sàn giao dịch tập trung* như các điểm tiếp xúc chính để điều tiết *DeFi*. Dù vậy, ECB cảnh báo rằng cấu trúc quyền lực thực tế hiện vẫn quá mờ nhạt, gây khó khăn lớn cho việc áp dụng quy định. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh: “Dựa trên dữ liệu công khai, rất khó để xác định dứt khoát chủ thể cuối cùng phải chịu trách nhiệm”.
ECB cho rằng *governance DeFi* hiện đang lặp lại nhiều vấn đề cố hữu từ mô hình công ty cổ phần truyền thống, như quyền lực tập trung ở thiểu số và tỷ lệ tham gia biểu quyết thấp. Tuy nhiên, khác biệt quan trọng nằm ở việc *DAO* thiếu vắng các cơ chế pháp lý như quy định chặt chẽ về quyền biểu quyết, nghĩa vụ công bố thông tin, và trách nhiệm ủy thác (fiduciary duty) của bên nắm quyền.
Nhóm nghiên cứu dự báo trong tương lai, khi ngày càng nhiều *DAO* tìm cách gắn với khung pháp lý hiện hành, mô hình “*lai*” kết hợp giữa quản trị blockchain và thiết chế pháp lý truyền thống có thể sẽ trở thành xu hướng. Mô hình này nhằm vừa giữ lại được những ưu điểm của *tính phi tập trung*, vừa bổ sung một lớp trách nhiệm và minh bạch mà nhà quản lý đang tìm kiếm.
*bình luận*: Tranh luận “phi tập trung đến mức nào là đủ” sẽ còn kéo dài, nhưng dữ liệu từ ECB cho thấy những giao thức DeFi hàng đầu hiện vẫn vận hành rất giống các tổ chức tài chính tập trung, chỉ khác ở hạ tầng công nghệ. Với đà phát triển của thị trường, câu hỏi không còn là “có quy định hay không”, mà là “ai sẽ bị quy định và bị giám sát như thế nào” trong hệ sinh thái *DeFi* và *DAO* đang được quảng bá là phi tập trung này.
Bình luận 0