Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
Thị trường *DeFi* đã tạo ra khoảng 8 tỷ USD (khoảng 12,24 nghìn tỷ đồng) *thu nhập on-chain* trong năm 2025, nhưng bức tranh phía sau con số này lại cho thấy sự *tập trung* cao độ và tính *tuần hoàn* trong dòng tiền hơn là một mô hình lợi nhuận bền vững, phân tán rộng.
Theo phân tích của nhà nghiên cứu on-chain Vadym, được công bố ngày 24 (giờ địa phương), phần lớn *thu nhập DeFi* tập trung vào một vài mảng cốt lõi và rất khó chuyển hóa thành các sản phẩm tài chính cấu trúc giống như trong tài chính truyền thống. Cùng lúc đó, *lợi suất DeFi* đang có xu hướng giảm rõ rệt.
Lãi suất trên các giao thức cho vay lớn đã dần *hội tụ* về sát mức lãi suất điều hành của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Lợi suất gửi *stablecoin* trung bình quanh mức 3%/năm, thấp hơn lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ. Trên giao thức Aave, lợi suất bình quân 30 ngày của USDC và USDT chỉ khoảng 2%/năm.
Một điểm đáng chú ý khác là khoảng 58% trong tổng số hơn 20 tỷ USD *stablecoin* gửi trên *Ethereum(ETH)* và các giải pháp *layer 2* chỉ mang lại mức lợi suất dưới 3%/năm, cho thấy biên lợi nhuận thực tế cho nhà đầu tư phổ thông không còn quá hấp dẫn so với các kênh truyền thống ít rủi ro hơn.
Theo Vadym, *thu nhập DeFi* hiện chủ yếu đến từ hai trụ cột là *phí giao dịch AMM* và *lãi cho vay*, trong đó phần phí giao dịch chiếm tỷ trọng lớn nhưng lại khó được xem là dòng tiền ổn định cho nhà đầu tư. Tổng phí giao dịch trên các sàn phi tập trung dạng AMM trong năm 2025 ước khoảng 4,2 tỷ USD, với ba giao thức Uniswap, Meteora và Raydium chiếm tới 62% doanh thu mảng này.
Tuy nhiên, lợi nhuận từ phí giao dịch không phải lúc nào cũng “rơi” vào túi nhà cung cấp thanh khoản (LP). Những biến động bất thường về giá khiến LP thường xuyên chịu *tổn thất tạm thời* (impermanent loss), bào mòn lợi suất thực. Các sản phẩm “quản lý LP” được thiết kế để tối ưu chiến lược cung cấp thanh khoản, giảm rủi ro cho nhà đầu tư, nhưng cho đến nay vẫn chưa chứng minh được khả năng mở rộng sang đại chúng.
Ở mảng cho vay, lãi vay on-chain mang về khoảng 1,76 tỷ USD và đóng vai trò như “xương sống tín dụng” cho nền kinh tế *DeFi*. Các giao thức như Aave, Morpho, Spark hay Maple là những cái tên dẫn đầu. Dù vậy, khoảng một nửa nhu cầu vay hiện nay là *có tính tuần hoàn*, tức người dùng vay vốn rồi tiếp tục bơm vào các sản phẩm tạo lợi suất khác, thay vì chảy vào các hoạt động kinh tế mới.
Trên mạng *Ethereum*, ước tính 39% nhu cầu vay được dùng để tăng đòn bẩy cho chiến lược *staking ETH*, trong khi khoảng 11,6% được quay vòng vào sUSDe của dự án Ethena(ENA). Điều này cho thấy một phần lớn *thu nhập DeFi* đang dựa trên các chiến lược đòn bẩy và tự khuếch đại nội bộ, hơn là bắt nguồn từ dòng tiền gắn với kinh tế thực.
Ngoài hai trụ cột chính là *phí giao dịch* và *cho vay*, thị trường còn ghi nhận sự đóng góp đáng kể từ *tài sản thực (RWA)*, *staking* và *MEV (giá trị trích xuất tối đa)*, dù mỗi mảng đều bộc lộ những giới hạn rõ rệt. Thu nhập từ mảng RWA trong năm 2025 được ước tính ở mức 600–900 triệu USD. Trái phiếu chính phủ Mỹ là tài sản chủ đạo, chiếm khoảng 41% doanh thu RWA, tiếp theo là các khoản cho vay tư nhân (private credit) chiếm khoảng 25%.
Ở phía hạ tầng mạng lưới, *staking* và *MEV* vẫn là nguồn thu quan trọng cho những người vận hành và bảo mật hệ thống. *Ethereum* phát hành khoảng 1 triệu ETH trong năm 2025, nhưng tỉ trọng thu nhập từ MEV lại có xu hướng giảm dần. Nguyên nhân là cơ hội frontrun (đi trước lệnh giao dịch) bị thu hẹp mạnh, khi khoảng 90% giao dịch hiện tại được xử lý thông qua các kênh đặt lệnh *không công khai*, cắt giảm đáng kể không gian khai thác MEV truyền thống.
Ngược lại, những mảnh ghép như *bảo hiểm on-chain* và *thị trường quyền chọn DeFi* vẫn ở giai đoạn sơ khai. Tổng phí bảo hiểm on-chain trong năm 2025 chỉ vào khoảng 5,5 triệu USD, một con số rất nhỏ so với quy mô toàn thị trường. Các nền tảng quyền chọn phi tập trung cũng chưa thể bứt phá, quy mô khối lượng giao dịch vẫn kém xa so với các sàn tập trung, khiến mảng phái sinh phi tập trung gần như “dậm chân tại chỗ”.
Một ví dụ điển hình cho mô hình kết hợp *on-chain* và *off-chain* là Sky – giao thức đổi tên từ MakerDAO và hiện được xem như trường hợp tiêu biểu cho thế hệ *DeFi* mới. Dựa trên mức lãi suất gửi USDS khoảng 3,75%/năm, Sky đã thu hút dòng vốn mạnh trong năm 2025. Riêng tháng 3, tổng giá trị khóa (TVL) của giao thức tăng 38%, đưa Sky vươn lên vị trí thứ 4 trong các giao thức *DeFi* lớn nhất.
Mô hình vận hành của Sky cho thấy sự pha trộn rõ rệt giữa hai thế giới. Khoảng 70% *thu nhập* đến từ tài sản *off-chain*, bao gồm chiến lược tận dụng phần thưởng từ USDC trên Coinbase, đầu tư vào quỹ BUIDL do BlackRock quản lý hay các quỹ trái phiếu như Janus Henderson. Những tài sản mang tính truyền thống này đang trở thành “lõi sinh lời” cho hệ sinh thái Sky.
30% *thu nhập* còn lại đến từ các hoạt động *on-chain* như cho vay trên Spark hay các chiến lược thu lợi suất khác, được phân bổ linh hoạt trong nội bộ hệ sinh thái. Mô hình lai này vừa tận dụng được lợi suất ổn định từ tài sản thực, vừa phân phối lợi nhuận thông qua các giao thức *DeFi*, tạo nên cấu trúc thu nhập hai tầng.
Theo đánh giá trong báo cáo, ngay cả khi *thu nhập tài chính truyền thống* chảy vào hệ sinh thái thông qua các kênh được quản lý và tuân thủ quy định, quá trình *phân phối lại lợi nhuận* vẫn chủ yếu diễn ra *on-chain*. Cơ chế này vô hình trung thiết lập một “mức sàn” cho *lãi suất DeFi*: miễn là lợi suất RWA và tài sản an toàn còn duy trì, *DeFi* khó có thể trả lãi thấp hơn nhiều so với các chuẩn tham chiếu này.
*bình luận* Chính sự tồn tại của “mức sàn” này đang buộc các giao thức phải suy nghĩ về thế hệ sản phẩm tiếp theo: từ trái phiếu lãi cố định, hoán đổi lãi suất (interest rate swap) cho đến các sản phẩm cấu trúc nhiều tầng rủi ro (tranche). Mặc dù hiện tại cấu trúc *thu nhập DeFi* bị đánh giá là manh mún, kém hiệu quả và mang tính tuần hoàn cao, nhưng chính sự phân mảnh đó có thể trở thành nền tảng để thiết kế những lớp sản phẩm tài chính phức tạp hơn, tiệm cận với thị trường vốn truyền thống trong khi vẫn giữ được lợi thế minh bạch và khả năng lập trình của *on-chain finance*.
Nếu *DeFi* muốn bước sang giai đoạn trưởng thành, việc dịch chuyển từ mô hình “lợi suất nội bộ, đòn bẩy lẫn nhau” sang việc gắn kết sâu hơn với *tài sản thực*, cùng với các sản phẩm lãi suất ổn định, có thể là chìa khóa để xây dựng một cấu trúc *thu nhập on-chain* bền vững hơn trong những năm tới.
Bình luận 0