Fed đẩy nhanh kế hoạch tài khoản thanh toán dạng nhẹ, mở cửa hạ tầng thanh toán cho doanh nghiệp tiền mã hóa

Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang đẩy nhanh kế hoạch triển khai mô hình *“tài khoản thanh toán dạng nhẹ”* (*lightweight payment account*), làm dấy lên kỳ vọng về việc mở rộng khả năng tiếp cận hạ tầng thanh toán của các doanh nghiệp tiền mã hóa. Nếu được thông qua, cơ chế mới này có thể giúp các công ty tiền mã hóa tiếp cận trực tiếp hơn với hệ thống thanh toán và quyết toán liên ngân hàng của Fed, dù mức độ vẫn bị giới hạn so với ngân hàng truyền thống.

Trong thông báo ngày 20 (giờ địa phương), Fed công bố bản thiết kế chi tiết cho loại tài khoản thanh toán mới và bắt đầu quy trình lấy ý kiến công chúng trong vòng 60 ngày. Loại tài khoản này chỉ cung cấp một phần chức năng của *“tài khoản chính”* (master account), được thiết kế để nhiều mô hình kinh doanh khác nhau – bao gồm tổ chức phi ngân hàng và doanh nghiệp *tiền mã hóa* – vẫn có thể sử dụng hạ tầng thanh toán và hệ thống quyết toán của Fed.

Theo giải thích của Fed, thông qua *tài khoản thanh toán dạng nhẹ*, doanh nghiệp có thể xử lý thanh toán nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn, nhưng không được hưởng đầy đủ quyền truy cập như ngân hàng được cấp phép. Kế hoạch này lần đầu được đưa ra vào tháng 12 năm ngoái và khi đó thị trường thường gọi là mô hình *“tài khoản gọn nhẹ” (skinny account)*. So với đề xuất ban đầu, cấu trúc cốt lõi vẫn giữ nguyên, song một số điều kiện kỹ thuật đã được điều chỉnh.

Đáng chú ý, hạn mức số dư của mỗi tài khoản sẽ được xác định dựa trên khối lượng thanh toán dự kiến của từng tổ chức. Fed cũng cho biết sẽ nâng trần số dư tối đa, giúp các doanh nghiệp có dư địa sử dụng tài khoản linh hoạt hơn, song vẫn nằm trong khung kiểm soát rủi ro.

Để hạn chế rủi ro hệ thống, Fed nhấn mạnh các *tài khoản thanh toán dạng nhẹ* sẽ đi kèm nhiều giới hạn chức năng. Các tổ chức nắm giữ tài khoản sẽ không được sử dụng tín dụng nội ngày (intraday credit), không được tiếp cận cửa sổ chiết khấu (discount window) và cũng không nhận lãi trên phần dự trữ gửi tại Fed. Bên cạnh đó, các công cụ tự động sẽ được áp dụng để ngăn chặn hoàn toàn tình trạng thấu chi, giúp Fed kiểm soát tốt hơn tác động của các tổ chức phi ngân hàng lên hệ thống thanh toán lõi.

Giới phân tích cho rằng cách thiết kế này cho phép mở cửa có kiểm soát cho khu vực phi ngân hàng và doanh nghiệp *tiền mã hóa*, đồng thời giảm thiểu nguy cơ lây lan rủi ro tài chính vào hệ thống ngân hàng truyền thống. *bình luận* Đây là cách Fed thử nghiệm “pha loãng” quyền tiếp cận thay vì mở toang cánh cửa như ngân hàng thương mại, nhưng vẫn đủ để các công ty công nghệ tài chính và tiền mã hóa kết nối sâu hơn với hạ tầng hiện có.

Từ lâu, quyền tiếp cận trực tiếp hệ thống thanh toán của Fed được xem là “hạ tầng cốt lõi” mà ngành *tiền mã hóa* liên tục gây sức ép đòi hỏi. Nếu các doanh nghiệp được phép mở rộng cửa vào hệ thống này, họ có thể rút ngắn đáng kể thời gian xử lý giao dịch, giảm chi phí “trung gian ngân hàng” và cải thiện độ ổn định của các dịch vụ cầu nối giữa tiền pháp định và tài sản số.

Một ví dụ điển hình xuất hiện vào tháng 3 vừa qua, khi sàn giao dịch Kraken(Kraken) trở thành doanh nghiệp *tiền mã hóa* đầu tiên tiếp cận được một dạng *tài khoản chính* hạn chế thông qua Ngân hàng Dự trữ Liên bang Kansas City. Tuy nhiên, đây chỉ là quyết định ở cấp ngân hàng dự trữ khu vực, chưa phản ánh một khung quy định thống nhất trên toàn hệ thống Fed. Hiện Fed đã yêu cầu 12 ngân hàng dự trữ khu vực tạm dừng xem xét một số hồ sơ xin mở tài khoản mới, chờ đến khi bộ quy định chung cho *tài khoản thanh toán dạng nhẹ* được hoàn thiện.

Động thái của Fed cũng trùng với thay đổi đáng chú ý trong môi trường chính sách. Chỉ một ngày trước đó, Tổng thống Trump ký ban hành một sắc lệnh hành pháp yêu cầu rà soát toàn diện cách thức các tổ chức tài chính phi ngân hàng và các tổ chức nhận tiền gửi không được bảo hiểm tiếp cận hệ thống thanh toán. Trong phạm vi sắc lệnh, Nhà Trắng cũng đề nghị xem xét kỹ cơ chế hiện nay, khi 12 ngân hàng dự trữ liên bang có thẩm quyền khá độc lập trong việc phê duyệt quyền mở tài khoản và tiếp cận hệ thống thanh toán.

Nhiều chuyên gia nhìn nhận *tài khoản thanh toán dạng nhẹ* là giải pháp trung dung của Fed giữa hai thái cực “mở cửa hoàn toàn” và “đóng kín cổng” đối với khu vực *tiền mã hóa* và fintech. Theo đó, Fed không trao đầy đủ đặc quyền như ngân hàng thương mại – bao gồm khả năng vay chiết khấu, tiếp cận thanh khoản nội ngày và hưởng lãi dự trữ – nhưng vẫn cung cấp hạ tầng thanh toán tối thiểu để các doanh nghiệp mới có thể vận hành dịch vụ. *bình luận* Nếu được triển khai, đây có thể trở thành bước “thử nghiệm thể chế” quan trọng, từng bước hợp thức hóa vai trò của doanh nghiệp tài sản số trong hệ thống tài chính truyền thống, mà không gây sốc cho cấu trúc ngân hàng hiện hữu.

Khi quy định cuối cùng được ban hành, mức độ và tốc độ mà các công ty *tiền mã hóa* được tích hợp vào hệ thống tài chính truyền thống có thể thay đổi đáng kể. Dù vậy, với các lớp kiểm soát rủi ro và giới hạn chức năng được thiết kế khá chặt chẽ, một số nhà phân tích cảnh báo phạm vi ứng dụng thực tế của *tài khoản thanh toán dạng nhẹ* có thể bị thu hẹp, ít nhất là trong giai đoạn đầu triển khai. Tuy thế, thị trường vẫn coi đây là tín hiệu quan trọng cho thấy Fed đang từng bước mở rộng cửa hạ tầng thanh toán cho các mô hình tài chính mới, trong đó nổi bật là lĩnh vực *tiền mã hóa*.