Quốc hội Hà Lan siết chặt *thuế lợi nhuận chưa thực hiện* từ năm 2028, trong khi tại Mỹ, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren gây sức ép lên SEC vì bị nghi “nương tay” với các doanh nghiệp tiền mã hóa liên quan đến Tổng thống Trump. Hai diễn biến này cho thấy rủi ro *quy định* và *thuế* đang trở thành biến số trọng yếu với thị trường tiền mã hóa toàn cầu, buộc nhà đầu tư phải theo dõi sát chính sách, không chỉ giá thị trường.
*bình luận* Đối với nhà đầu tư tại Việt Nam, các mô hình thuế và tranh cãi pháp lý ở châu Âu, Mỹ có thể là “bản nháp” cho khung quản lý nội địa trong vài năm tới.
Theo tờ De Telegraaf đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Hạ viện Hà Lan đã thông qua đạo luật cải cách thuế thu nhập đầu tư mang tên “Actual Return in Box 3 Act (Wet werkelijk rendement box 3)”, có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Đạo luật xếp *Bitcoin(BTC)*, *Ethereum(ETH)* cùng hầu hết tài sản đầu tư như cổ phiếu, trái phiếu vào nhóm “tài sản đa số”, áp dụng mức *thuế* khoảng 36% trên “lợi nhuận thực tế” phát sinh hằng năm.
Cốt lõi gây tranh cãi là cơ chế đánh *thuế lợi nhuận chưa thực hiện*: ngay cả khi nhà đầu tư chưa bán tài sản, chỉ cần giá trị danh mục tăng lên trên sổ sách thì phần chênh lệch này vẫn được tính là *thu nhập chịu thuế*. Mô hình này đi xa hơn so với kiểu *thuế lãi vốn khi chuyển nhượng* vốn đang được nhiều nước cân nhắc, tiến gần tới dạng thuế đánh trực tiếp vào tăng trưởng tài sản theo giá thị trường.
*bình luận* Với tài sản biến động mạnh như tiền mã hóa, việc đánh *thuế* trên số liệu “chốt sổ” cuối năm có thể khiến thuế phải nộp không phản ánh đúng kết quả đầu tư thực tế trong dài hạn.
Một số ngoại lệ được giữ lại cho bất động sản và cổ phần khởi nghiệp. Với hai loại tài sản này, Hà Lan vẫn chủ yếu đánh *thuế* theo *lợi nhuận đã thực hiện* – tức chỉ phát sinh nghĩa vụ khi có giao dịch bán hoặc sự kiện hiện thực hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, các dòng thu nhập tiền mặt như tiền thuê, cổ tức vẫn bị đánh *thuế* trong năm phát sinh, song song với quy định mới.
Đề án cải cách ngay lập tức vấp phải làn sóng phản đối từ cộng đồng tiền mã hóa tại Hà Lan. Các nhà đầu tư cho rằng việc yêu cầu nộp *thuế* dù chưa thu được tiền mặt là “phi thực tế”, đặc biệt trong bối cảnh *Bitcoin(BTC)*, *Solana(SOL)* và nhiều tài sản số có thể tăng mạnh cuối năm rồi lao dốc ở năm kế tiếp. Trong kịch bản này, nhà đầu tư có thể rơi vào thế “lãi trên giấy, nộp tiền thật”: đã đóng *thuế* cho khoản lợi nhuận ảo trong năm trước nhưng sau đó giá giảm sâu, xóa sạch lợi nhuận mà không có cơ chế hoàn trả tương xứng.
*bình luận* Nếu không có cơ chế khấu trừ lỗ tương lai hoặc hoàn thuế đủ linh hoạt, mô hình này dễ làm nản lòng nhà đầu tư dài hạn, khuyến khích đầu cơ ngắn hạn để “chạy trước” mốc tính *thuế*.
Ngoài gánh nặng tính toán, nguy cơ thiếu thanh khoản cũng được nhấn mạnh. Khi đến mùa quyết toán *thuế*, nhiều nhà đầu tư có thể buộc phải bán bớt *Bitcoin(BTC)*, *Solana(SOL)* hay các tài sản khác chỉ để kiếm tiền mặt nộp thuế, không phải vì lý do đầu tư. Lượng bán cưỡng bức tập trung trong một khoảng thời gian có thể tạo thêm biến động giá, nhất là ở các thị trường thanh khoản mỏng.
Nhận thấy rủi ro triển khai, Quốc hội Hà Lan đã rút ngắn thời gian đánh giá, rà soát cơ chế mới từ 5 năm xuống 3 năm. Mục tiêu là nếu phát sinh cú sốc thị trường hoặc ách tắc hành chính quá lớn, chính phủ có thể điều chỉnh sớm thay vì chờ gần hết thập kỷ mới xem xét lại.
Giới phân tích tại châu Âu cho rằng mô hình hiện tại của Hà Lan chỉ mang tính *quá độ*. Liên minh các đảng lớn như D66, VVD và CDA đã công khai mục tiêu đến thời điểm trình ngân sách năm 2028 sẽ chuyển sang mô hình *thuế lãi vốn khi chuyển nhượng* toàn diện: chỉ đánh *thuế* khi tài sản – bao gồm cả tiền mã hóa – được bán ra hoặc có sự kiện hiện thực hóa khác. Cách tiếp cận này giúp giảm bớt áp lực dòng tiền cho nhà đầu tư nhưng sẽ khiến nguồn thu *thuế* của chính phủ ngắn hạn biến động, thậm chí suy giảm.
*bình luận* Hà Lan đang “trả giá” bằng sự không hài lòng của thị trường trong giai đoạn chuyển tiếp, đổi lại dữ liệu thực tế để thiết kế một hệ thống *thuế* lãi vốn bền vững hơn sau năm 2028.
Quyết định của Hà Lan được dự báo sẽ tác động tới tranh luận chính sách ở các nước châu Âu khác như Pháp, Đức – nơi khung *thuế tiền mã hóa* và tài sản số vẫn trong giai đoạn chỉnh sửa. Câu hỏi trọng tâm là nên ưu tiên đánh *thuế lợi nhuận chưa thực hiện* để bảo toàn nguồn thu nhà nước, hay chấp nhận mô hình *thuế lãi vốn* dễ chấp nhận hơn với nhà đầu tư nhưng thiếu ổn định ngân sách. Đồng thời, các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với thực tế là điều kiện *thuế* và quy định càng khắt khe, nguy cơ dòng vốn và doanh nghiệp di chuyển sang các “thiên đường” *thuế* và quy định lỏng lẻo càng tăng.
*bình luận* Khái niệm “arbitrage *thuế*” đang trở thành từ khóa chiến lược với các sàn giao dịch và dự án Web3, khi họ có thể dịch chuyển pháp nhân giữa nhiều khu vực pháp lý.
Trong khi châu Âu tranh luận về *thuế*, Mỹ lại dậy sóng bởi nghi vấn chính trị hóa thực thi pháp luật trong lĩnh vực tiền mã hóa. Theo Bloomberg đưa tin ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương), Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren đã công khai chỉ trích Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ(SEC) tại phiên điều trần của Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Đô thị Thượng viện, cáo buộc cơ quan này “nới tay” với các doanh nghiệp tiền mã hóa có liên hệ với Tổng thống Trump.
Warren cho rằng dưới thời Chủ tịch Paul Atkins, SEC đã ghi nhận số vụ thực thi thấp nhất trong vòng một thập kỷ, đồng thời tiêu chuẩn bảo vệ nhà đầu tư bị suy yếu. Bà đặt câu hỏi liệu các doanh nghiệp và cá nhân có quan hệ tài chính hoặc chính trị với Tổng thống Trump trong không gian tiền mã hóa có đang được “đối xử ưu ái” so với các đối tượng khác. Dẫn các thống kê công khai từ năm 2025, Warren cho biết số lượng vụ việc SEC khởi kiện hoặc xử phạt trong nhiều mảng, đặc biệt là tiền mã hóa, đã giảm đáng kể.
Trong số các ví dụ cụ thể, Warren nêu tên các sàn giao dịch lớn như Kraken, Coinbase, Gemini. Theo bà, mỗi sàn này đã đóng góp khoảng 1 triệu USD cho các sự kiện liên quan lễ nhậm chức của Tổng thống Trump, sau đó một loạt tranh chấp pháp lý với SEC bất ngờ được thu xếp hoặc rút lại. Một trường hợp khác là thương vụ trị giá khoảng 2 tỷ USD liên quan đến đồng ổn định giá USD1 được cho là có quan hệ với gia đình Trump; sau thương vụ này, một số vụ việc liên quan sàn Binance cũng bị hủy bỏ.
*bình luận* Dù chưa có kết luận pháp lý, việc các khoản quyên góp lớn và quyết định thực thi xảy ra gần nhau về mặt thời gian làm dấy lên nghi ngờ xung đột lợi ích, gây áp lực dư luận lên SEC.
Warren tiếp tục công kích khi nhắc tới ba nhân vật từng dính án gian lận tài chính: Devon Archer, Carlos Watson và Trevor Milton. Theo bà, sau khi được Tổng thống Trump ban lệnh ân xá, những người này dường như cũng được “giảm nhẹ” xử lý từ phía SEC. Đặc biệt, bà nhắc tới khoản đóng góp 1,8 triệu USD của Trevor Milton cho chiến dịch của Trump ngay trước thời điểm được ân xá, coi đây là dấu hiệu tiềm ẩn của việc “mua” sự khoan hồng.
Đáp lại, Chủ tịch Paul Atkins bác bỏ toàn bộ cáo buộc. Ông khẳng định nhiều vụ việc Warren đề cập đã bước vào giai đoạn khép lại trước khi ông nhậm chức, nên không thể quy kết cho đường lối thực thi hiện tại. Về các vụ kiện liên quan tiền mã hóa bị rút, Atkins cho biết 7 trong số 9 trường hợp gần đây bị hủy vì không đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý về đăng ký và phân loại chứng khoán, chứ không phải vì lý do chính trị. Ông cũng nhấn mạnh từ khi chính quyền mới bắt đầu, SEC đã mở khoảng 5 vụ việc mới trong lĩnh vực tài sản số, cho thấy cơ quan này “tiếp tục hành động trước các vi phạm”.
*bình luận* Vấn đề trọng tâm không chỉ là số lượng vụ kiện, mà là mức độ nhất quán và minh bạch trong tiêu chí lựa chọn vụ việc – yếu tố then chốt để thị trường tin tưởng vào sự độc lập của cơ quan giám sát.
Nghi vấn chính trị chi phối hoạt động thực thi của SEC không chỉ dừng ở Thượng viện. Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), tại phiên điều trần Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện, các nghị sĩ đảng Dân chủ cũng xoáy sâu vào các vụ án tiền mã hóa có rủi ro cao bị đình trệ hoặc hủy bỏ. Hạ nghị sĩ Maxine Waters đặt câu hỏi vì sao vụ kiện nhắm vào Justin Sun – nhà sáng lập Tron(TRX) – lại rơi vào trạng thái “tạm ngưng vô thời hạn”.
Atkins từ chối bình luận chi tiết, chỉ viện dẫn lý do “đang trong quá trình xử lý” để tránh tiết lộ thêm. Tuy nhiên, sự im lặng này bị một số nghị sĩ coi là làm gia tăng nghi ngờ về mức độ cứng rắn và độc lập của SEC trong giám sát các dự án lớn trong hệ sinh thái tiền mã hóa.
*bình luận* Đối với thị trường, mỗi vụ án lớn bị kéo dài không rõ lý do đều có thể được diễn giải thành “tín hiệu” dung túng, dù thực tế pháp lý phức tạp hơn nhiều.
Dưới góc nhìn toàn cầu, việc Hà Lan tiến tới đánh *thuế lợi nhuận chưa thực hiện* và Warren gia tăng sức ép chính trị lên SEC đều phản ánh một thực tế: *rủi ro chính sách* đang trở thành một phần cố hữu của thị trường tiền mã hóa, chứ không phải rủi ro “bất thường”. Ở những nước chọn con đường *thuế* cao và khung pháp lý ngặt nghèo, nguy cơ là dòng vốn chảy ra ngoài và cấu trúc thị trường bị bóp méo. Ở những nơi mà quy định bị nghi lệ thuộc chính trị, thách thức là niềm tin vào cơ quan quản lý suy giảm, nhà đầu tư do dự rót vốn dài hạn.
Song song, các tổ chức quốc tế và nhóm nước lớn đang cố gắng xây dựng bộ nguyên tắc chung về *quy định* và *thuế tiền mã hóa*, từ tiêu chuẩn chống rửa tiền đến khuôn khổ phân loại tài sản số. Điều này có thể dẫn tới một “bộ luật chơi” rõ hơn trong trung và dài hạn, dù quá trình chuyển đổi chắc chắn không êm ái.
*bình luận* Đối với nhà đầu tư và doanh nghiệp tiền mã hóa, diễn biến chính sách ở Hà Lan và Mỹ không chỉ là tin tức mà là đầu vào chiến lược: quyết định đặt trụ sở ở đâu, cấu trúc sản phẩm thế nào, và phân bổ vốn ra sao đều phải gắn với kịch bản *thuế* và *quy định* trong 3–5 năm tới.
Bình luận 0