Ngân hàng Mỹ muốn ‘hãm tốc’ cấp phép ngân hàng tiền mã hóa, chặn đường stablecoin vào hệ thống thanh toán Fed

Mỹ: Ngân hàng “siết phanh” cấp phép ngân hàng cho doanh nghiệp *tiền mã hóa*, chặn đường vào hệ thống thanh toán của Fed

Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) vừa chính thức đề nghị cơ quan quản lý trì hoãn quá trình cấp “giấy phép ngân hàng” cho doanh nghiệp *tiền mã hóa*, trong bối cảnh cuộc đua giành lợi thế trong hệ thống tài chính số hóa tại Mỹ ngày càng căng thẳng. Diễn biến này cho thấy ngành ngân hàng truyền thống đang tìm cách “câu giờ” trước làn sóng *tiền mã hóa* bước vào khu vực tài chính được quản lý, qua đó có thể định hình lại hướng đi của khung pháp lý và cấu trúc thị trường trong thời gian tới.

Theo Bloomberg đưa tin ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương), Hiệp hội Ngân hàng Mỹ đã gửi thư lên Cơ quan Kiểm soát Tiền tệ Mỹ (OCC), yêu cầu tạm dừng việc xem xét cấp phép ngân hàng liên bang (national bank) và ngân hàng tín thác cho các doanh nghiệp *tiền mã hóa*. Lập luận chính của ABA là mô hình kinh doanh và khung giám sát đối với *tiền mã hóa* vẫn chưa hoàn thiện; nếu vội vàng cấp phép, nguy cơ phát sinh rủi ro cho ổn định tài chính và làm méo mó nguyên tắc bình đẳng trong giám sát là rất lớn.

Trong thư, ABA nhấn mạnh OCC cần đảm bảo “các tiêu chuẩn an toàn và lành mạnh, áp dụng rộng rãi cho một môi trường đổi mới đang thay đổi nhanh chóng, phải được hiểu rõ và tuân thủ đầy đủ”, đồng thời yêu cầu nâng mức *minh bạch* trên toàn bộ quy trình – từ tiếp nhận hồ sơ, đánh giá đến quyết định phê duyệt. Nói cách khác, mọi “ngân hàng *tiền mã hóa*” khi được cấp phép phải chịu kỷ luật giám sát tương đương ngân hàng truyền thống, chứ không được hưởng ưu ái hay “vùng xám” quy định.

Theo chuyên trang Bitcoinerist (Bitcoinerist) trước đó, OCC đã từng cấp một số giấy phép ngân hàng có điều kiện vào tháng 12 năm ngoái cho các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực *tài sản số* như Ripple(XRP), Circle(USDC), BitGo, Paxos(USDP), Fidelity(FNBO). Khi đó, một số đại diện ngành tài chính cảnh báo các doanh nghiệp tài sản số được trao quyền tương đương ngân hàng nhưng lại có thể tận dụng môi trường quy định lỏng lẻo hơn để tìm kiếm “*chênh lệch quy định*”, tạo bất lợi cho các tổ chức tuân thủ đầy đủ khung giám sát ngân hàng hiện hành.

Để đối phó nguy cơ này, ABA kêu gọi OCC “không nên đẩy nhanh số lượng giấy phép” trong lúc Quốc hội Mỹ vẫn đang xây dựng khung pháp lý cho *tiền mã hóa* và *stablecoin*. Hiệp hội đề nghị mọi hồ sơ chỉ được tiến tới bước tiếp theo “khi nào rõ ràng doanh nghiệp đó sẽ hoạt động dưới chế độ quy định cụ thể nào”. Nói cách khác, tiến độ phê duyệt phải do tiến độ hoàn thiện luật chơi quyết định, chứ không phải lịch xử lý hồ sơ thông thường.

ABA đặc biệt nhấn mạnh các cơ chế phòng ngừa xung đột lợi ích, bảo vệ người tiêu dùng, chống rửa tiền (AML) và tuân thủ lệnh trừng phạt phải được “gắn cứng” với giấy phép từ giai đoạn đầu. Lập luận của hiệp hội là nếu không áp cùng một bộ chuẩn mực mà ngân hàng truyền thống đang phải gánh, rủi ro cuối cùng sẽ dồn lên người dùng và hệ thống tài chính nói chung.

*bình luận*

Từ góc độ cạnh tranh, yêu cầu “an toàn – lành mạnh” của ABA không chỉ là vấn đề kỹ thuật giám sát. Việc kéo dài thời gian cấp phép đồng nghĩa kéo dài trạng thái “chưa bình đẳng” giữa ngân hàng truyền thống và doanh nghiệp *tiền mã hóa*, giúp các ngân hàng có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược trước khi các đối thủ mới được kết nối trực tiếp với hạ tầng lõi của hệ thống tài chính.

Một điểm nhạy cảm khác là sự tham gia của gia đình Tổng thống Trump. Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), dự án *tiền mã hóa* trọng điểm của gia đình Trump là World Liberty Financial đã nộp đơn xin giấy phép ngân hàng tín thác liên bang lên OCC từ tháng 1. Trước diễn biến này, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Elizabeth Warren (Elizabeth Warren) đã gửi thư riêng cho quyền Giám đốc OCC Jonathan Gould (Jonathan Gould), yêu cầu tạm dừng quy trình thẩm định “cho đến khi Tổng thống Trump thoái vốn hoàn toàn khỏi doanh nghiệp này”. Bà cảnh báo việc một ngân hàng *tiền mã hóa* có sự tham gia lợi ích trực tiếp của Tổng thống đương nhiệm sẽ thổi bùng tranh cãi về đạo đức và tiêu chuẩn “liêm chính chính phủ”.

Không chỉ dừng ở tiêu chí an toàn vốn và quản trị, ABA còn đề nghị OCC sửa quy định liên quan tới “tên gọi” của tổ chức mới được cấp phép. Theo hiệp hội, các tổ chức chỉ thực hiện nghiệp vụ tín thác hoặc dịch vụ lưu ký hạn chế không nên được phép dùng từ “*bank*” trong tên thương mại, nhằm tránh gây hiểu lầm rằng họ cung cấp đầy đủ dịch vụ ngân hàng bán lẻ như huy động tiền gửi, cho vay hay thanh toán. ABA lập luận: “Đã không thực sự hoạt động như một ngân hàng, thì không nên dùng tên gọi khiến công chúng liên tưởng đến những dịch vụ tài chính mà họ không cung cấp”.

*bình luận*

Đề xuất siết chặt tên gọi cho thấy ngân hàng truyền thống lo ngại độ “mơ hồ thương hiệu” có thể khiến người dùng đánh đồng các tổ chức lưu ký tài sản số với ngân hàng được bảo hiểm tiền gửi, từ đó tạo rủi ro đạo đức (moral hazard) và tổn hại niềm tin nếu xảy ra sự cố.

Mỹ: Ngân hàng chặn luôn “tài khoản gọn nhẹ” của Fed, khóa cửa truy cập trực tiếp cho *stablecoin*

Theo Bloomberg, sự phản kháng của ngân hàng Mỹ đối với doanh nghiệp *tiền mã hóa* không chỉ dừng ở giấy phép OCC. Gần đây, các nhóm vận động hành lang ngân hàng cũng lên tiếng phản đối việc cho phép doanh nghiệp *tiền mã hóa* và fintech tiếp cận trực tiếp hệ thống thanh toán của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Từ trước đến nay, doanh nghiệp *tài sản số* không thể kết nối thẳng tới hạ tầng thanh toán – bù trừ của Fed mà buộc phải “đi vòng” qua một ngân hàng trung gian thuộc khu vực được quản lý.

Đầu tuần này, các hiệp hội như Bank Policy Institute, The Clearing House Association và Financial Services Forum đã gửi thư chung cho Fed, đề nghị áp đặt thời gian “chờ” tối thiểu 12 tháng trước khi một tổ chức mới được phê duyệt tài khoản thanh toán (master account). Nhóm này đặc biệt yêu cầu mọi tổ chức phát hành *stablecoin* mới cần chứng minh được kết quả vận hành thực tế và năng lực quản trị rủi ro trong một giai đoạn nhất định trước khi được phép kết nối trực tiếp với hệ thống chi trả của Fed.

Ngân hàng Mỹ cũng phản đối mạnh ý tưởng Fed đang cân nhắc là “*tài khoản master gọn nhẹ*” (skinny master account) dành cho doanh nghiệp *tiền mã hóa* và fintech. Mô hình này cho phép các đơn vị như sàn giao dịch *tiền mã hóa* hoặc tổ chức phát hành *stablecoin* truy cập giới hạn vào mạng lưới thanh toán của Fed mà không cần qua ngân hàng trung gian. Nếu được triển khai, đây sẽ là thay đổi mang tính bước ngoặt: doanh nghiệp tài sản số có thể trực tiếp tham gia “hạ tầng công cộng” của hệ thống thanh toán, đe dọa vai trò trung gian của ngân hàng về phí, mạng lưới và quan hệ khách hàng.

Ở chiều ngược lại, phần lớn doanh nghiệp *tiền mã hóa* và fintech ủng hộ hướng đi “tài khoản gọn nhẹ”, chấp nhận đối mặt với rủi ro giám sát lớn hơn để đổi lấy hiệu quả thanh toán, giảm chi phí và rút ngắn khoảng cách với ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, ngân hàng lập luận tiêu chuẩn giám sát với doanh nghiệp *tiền mã hóa* hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với ngân hàng, nên việc cho phép cùng tiếp cận bình đẳng hệ thống thanh toán Fed là “không công bằng về quy định”.

Mâu thuẫn giữa hệ sinh thái *tài sản số* và ngân hàng khởi nguồn từ cạnh tranh quanh các chương trình lợi suất cho *stablecoin*, nay đã leo thang thành cuộc đối đầu trực diện về việc ai được “chạm” vào hạ tầng thanh toán cốt lõi của Fed. Theo các nguồn tin thị trường, đại diện ngành *tiền mã hóa* nhìn chung đánh giá tích cực đề án tài khoản gọn nhẹ, trong khi ngân hàng cảnh báo “việc đưa các tổ chức chịu giám sát kém chặt chẽ hơn vào cùng một hạ tầng thanh toán có thể khuếch đại rủi ro hệ thống”.

Ông Dennis Kelleher (Dennis Kelleher), Giám đốc điều hành của think tank tiến bộ Better Markets (Better Markets), chỉ trích kế hoạch “tài khoản gọn nhẹ” là “một đặc ân liều lĩnh dành cho ngành *tiền mã hóa*, và là sự mở rộng vai trò Fed không có cơ sở chính đáng”, đồng thời cảnh báo điều này có thể “làm xói mòn sứ mệnh cốt lõi của Fed”. Phát biểu này cho thấy một phần hệ thống tài chính truyền thống đang đứng cùng chiến tuyến với cơ quan quản lý để bảo vệ tính toàn vẹn của mạng lưới thanh toán trung ương.

*bình luận*

Vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ thanh toán, mà là quyền kiểm soát “cổng vào” hạ tầng công cộng quan trọng bậc nhất của tài chính Mỹ. Nếu doanh nghiệp *tiền mã hóa* giành được quyền truy cập trực tiếp, cán cân quyền lực giữa ngân hàng và hệ sinh thái tài sản số có thể thay đổi sâu sắc.

Ngân hàng muốn “thắng bằng luật”, *tiền mã hóa* chấp nhận “chậm mà chắc”

Nhìn tổng thể, ngân hàng Mỹ đang đồng loạt yêu cầu “hãm tốc” ở hai mặt trận: cấp phép “ngân hàng *tiền mã hóa*” của OCC và quyền truy cập vào hệ thống thanh toán của Fed. Lập luận công khai là vì ổn định tài chính và bảo vệ người tiêu dùng, nhưng ẩn sau đó là nỗi lo *stablecoin* và DeFi(DeFi) sẽ dần ăn mòn thị phần truyền thống trong huy động tiền gửi, thanh toán và quản lý tài sản.

Theo dữ liệu thị trường gần nhất, tổng vốn hóa toàn cầu của *tiền mã hóa* vẫn duy trì quanh mức 2.300 tỷ USD (khoảng 3.325 nghìn tỷ won) trong tuần qua, cho thấy bất chấp rủi ro pháp lý và sự kháng cự từ hệ thống tài chính cũ, *tiền mã hóa* đã trở thành một nhóm tài sản quy mô lớn và có sức ảnh hưởng. Tuy nhiên, nếu cuộc “giằng co” về giấy phép ngân hàng *tiền mã hóa* và quyền tiếp cận mạng thanh toán Fed tiếp tục kéo dài, quá trình hòa nhập của ngành *tiền mã hóa* vào khu vực được quản lý nhiều khả năng sẽ diễn ra chậm hơn, với cấu trúc kinh doanh buộc phải xoay quanh trục “rủi ro quy định” trong trung và dài hạn.

*bình luận*

Trong kịch bản hiện tại, ngân hàng dường như chọn chiến lược “thắng bằng luật” – tận dụng khoảng trống quy định và sức ảnh hưởng chính sách để trì hoãn đối thủ. Ngược lại, các doanh nghiệp *tiền mã hóa* đang đặt cược rằng quy mô thị trường đủ lớn và nhu cầu hiệu quả thanh toán đủ mạnh để cuối cùng buộc hệ thống pháp lý phải thích nghi. Ai đúng, chỉ có thể trả lời trong vài năm tới, khi luật chơi mới ở Mỹ được định hình rõ ràng hơn.