Spark ra mắt Spark Prime và Spark Institutional Lending, nối thanh khoản on-chain DeFi với thị trường tín dụng tổ chức

Theo Cointelegraph đưa tin ngày 11 (giờ địa phương), giao thức **”Spark”** vừa ra mắt bộ sản phẩm mới nhắm tới khách hàng tổ chức, chính thức nối **”DeFi”** với thị trường tín dụng truyền thống thông qua dòng vốn **”stablecoin”**. Mục tiêu là biến nguồn **”thanh khoản on‑chain”** đang nằm trong các pool DeFi thành cho vay tổ chức, đồng thời giúp các định chế tài chính truyền thống tiếp cận hạ tầng DeFi mà không phải tự vận hành smart contract.

Spark công bố hai dịch vụ dành cho tổ chức là Spark Prime và Spark Institutional Lending. Spark được giới thiệu như một giao thức quản lý tài sản phi tập trung, do Phoenix Labs phát triển. Nhóm Phoenix Labs từng tham gia thiết kế kiến trúc stablecoin và quản trị rủi ro cho MakerDAO, vì vậy dự án Spark sớm thu hút sự chú ý trong ngành.

Bộ sản phẩm mới đóng vai trò tầng trung gian giữa **”DeFi”** và thị trường tín dụng truyền thống. Thay vì ngân hàng hay quỹ đầu tư phải trực tiếp sử dụng ví on‑chain, tương tác với smart contract, Spark cung cấp hạ tầng cho phép họ tiếp cận **”thanh khoản on‑chain”** và dòng **”stablecoin”** cho vay thông qua quy trình, đối tác lưu ký và khung pháp lý quen thuộc của tài chính truyền thống. Spark kỳ vọng từ đó tối ưu hiệu quả sử dụng quỹ dự trữ **”stablecoin”** và mở rộng phạm vi cung ứng tín dụng ra ngoài phạm vi các giao thức DeFi thuần túy.

Spark Prime được thiết kế như một nền tảng cho vay theo mô hình giao dịch ký quỹ kèm cơ chế thanh toán ngoài sàn (off‑exchange settlement). Dựa trên “động cơ thanh khoản” của Spark, khách hàng tổ chức có thể gửi tài sản làm tài sản thế chấp, vay **”stablecoin”** để mở vị thế đòn bẩy, hoặc thanh toán với sàn giao dịch tập trung mà không cần chuyển tài sản trực tiếp lên ví của sàn. Trong khi đó, Spark Institutional Lending mang cấu trúc gần với thị trường tín dụng truyền thống hơn: các thị trường cho vay do quản trị Spark vận hành sẽ được kết nối với các đơn vị lưu ký được cấp phép như Anchorage Digital, giúp tổ chức có thể giữ tài sản bảo chứng trong môi trường được quản lý nhưng vẫn tiếp cận được sản phẩm tín dụng dựa trên **”thanh khoản on‑chain”**.

Theo Spark, các đối tác khởi đầu của Spark Prime gồm Edge Capital, M1 và Hardcore Labs. Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Phoenix Labs, Sam MacPherson, cho biết trong cuộc phỏng vấn với Cointelegraph rằng mảng cho vay tổ chức của Spark đã nhận được khoảng 150 triệu USD cam kết (khoảng 2.178 tỷ đồng), và công ty có thể mở rộng quy mô lên hàng tỷ USD trong vài tháng tới. Tuy nhiên, Spark Prime sẽ bắt đầu với quy mô khoảng 15 triệu USD (khoảng 218 tỷ đồng) và chỉ mở rộng dần khi các “chốt an toàn” cốt lõi được triển khai theo lộ trình.

bình luận: Chiến lược “nhỏ nhưng chắc” cho thấy Spark ưu tiên kiểm soát rủi ro trong giai đoạn đầu, nhằm tránh lặp lại các sự cố thanh khoản và tín dụng đã từng khiến nhiều giao thức DeFi tổ chức lao đao.

Spark hiện đang sở hữu một trong những quy mô tài sản lớn trong mảng thị trường tiền tệ DeFi. Theo nền tảng dữ liệu on‑chain DeFi Llama, tổng giá trị tài sản khóa (TVL) trên Spark đang khoảng 5,24 tỷ USD (khoảng 76.066 tỷ đồng). Con số này thấp hơn đáng kể so với đỉnh khoảng 9,2 tỷ USD (khoảng 133.591 tỷ đồng) ghi nhận vào tháng 11 năm 2025, nhưng vẫn xếp Spark ở nhóm dẫn đầu trong phân khúc cho vay DeFi. Ở chiều so sánh, Aave(AAVE) đang giữ vị trí số 1 thị trường với TVL khoảng 27 tỷ USD (khoảng 392.067 tỷ đồng), trong khi Maple – giao thức chuyên cho vay tổ chức – có TVL khoảng 2,1 tỷ USD (khoảng 30.528 tỷ đồng).

Một trong các động lực tăng trưởng chính của Spark thời gian qua đến từ hợp tác với các tên tuổi lớn như Coinbase và PayPal. Spark cho biết họ đã cung cấp hơn 80% thanh khoản USDC cho thị trường cho vay thế chấp bằng Bitcoin(BTC) của Coinbase, được triển khai trên Morpho. Thị trường này, chỉ trong ba tháng đầu sau khi ra mắt, đã tạo thêm khoảng 500 triệu USD (khoảng 7.261 tỷ đồng) dư nợ cho vay mới; đến nay, các vault liên quan Spark được thống kê đã cung cấp tổng cộng hơn 600 triệu USD (khoảng 8.713 tỷ đồng) cho thị trường nói trên.

Trong chương trình **”stablecoin”** PYUSD của PayPal, **”thanh khoản on‑chain”** từ Spark cũng đóng vai trò trung tâm. PayPal đã sử dụng khoảng 500 triệu USD (khoảng 7.261 tỷ đồng) vốn do quản trị Spark vận hành để tăng chiều sâu thanh khoản cho các pool giao dịch PYUSD và các cặp giữa PYUSD với các **”stablecoin”** lớn khác, qua đó giảm chi phí hoán đổi. Với Spark, đây là mô hình “đôi bên cùng có lợi”: giao thức có nguồn thu ổn định từ hoạt động vận hành **”stablecoin”**, đồng thời tận dụng uy tín thương hiệu từ các đối tác lớn để tăng mức độ tin cậy trên thị trường.

bình luận: Việc “sống dựa vào” các đối tác cỡ lớn như Coinbase và PayPal giúp Spark tăng TVL và chứng minh năng lực vận hành, nhưng cũng đặt giao thức vào trạng thái phụ thuộc. Nếu chiến lược của các bên này thay đổi hoặc khung pháp lý với **”stablecoin”** siết chặt, tăng trưởng của Spark có thể chịu ảnh hưởng rõ rệt.

Giới phân tích nhìn nhận Spark đang cố gắng tận dụng “bảng thành tích” hợp tác với Coinbase và PayPal làm bệ phóng để mở rộng sang lớp khách hàng tài chính truyền thống, thông qua Spark Prime và Spark Institutional Lending. Mô hình giao dịch với các đối tác đã được chứng minh sẽ được “nhân bản” cho ngân hàng, công ty quản lý tài sản và quỹ phòng hộ, với trọng tâm là dịch vụ cho vay **”stablecoin”** dựa trên **”thanh khoản on‑chain”**.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành DeFi được đánh giá là đang “giữ phong độ” tương đối tốt so với toàn thị trường tiền mã hóa đang điều chỉnh giảm. Dữ liệu của DeFi Llama cho thấy tổng TVL DeFi hiện khoảng 96,52 tỷ USD (khoảng 140.247 tỷ đồng), giảm khoảng 20% so với mốc khoảng 120 tỷ USD (khoảng 174.252 tỷ đồng) cuối tháng 1. Cùng giai đoạn, vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa và giá của các đồng lớn giảm mạnh hơn.

Cuối tháng 1, giá Bitcoin(BTC) ở quanh 89.000 USD (khoảng 1,2917 tỷ đồng), nhưng đến thời điểm viết bài (thứ Tư) chỉ còn khoảng 66.800 USD (khoảng 970,2 triệu đồng), tương đương mức giảm khoảng 25%. Ethereum(ETH) cũng giảm từ khoảng 3.000 USD (khoảng 43,56 triệu đồng) xuống quanh 1.950 USD (khoảng 28,34 triệu đồng), mất khoảng 35% giá trị. Mặc dù giá biến động mạnh, lượng tài sản khóa trong các giao thức DeFi lại rút ra ít hơn, cho thấy dòng vốn vẫn có xu hướng bám trụ trong các nền tảng tạo thu nhập từ **”stablecoin”** và cho vay.

bình luận: Diễn biến này củng cố luận điểm DeFi đang từng bước dịch chuyển từ vai trò kênh đầu cơ sang hạ tầng tài chính xoay quanh **”stablecoin”**, tín dụng và sản phẩm lợi suất. Biến động giá càng lớn, nhu cầu phòng ngừa và vay mượn có tài sản thế chấp càng tăng, kéo theo nhu cầu sử dụng các thị trường tiền tệ on‑chain.

Sam MacPherson nhấn mạnh “tính minh bạch” là lợi thế lớn của mô hình Spark. Ông cho biết bất kỳ ai cũng có thể đánh giá toàn bộ danh mục của Spark theo thời gian thực, nhờ dữ liệu on‑chain được công khai. Nhà đầu tư tổ chức có thể tự đặt hạn mức rủi ro của mình, và nếu danh mục không còn phù hợp với chuẩn nội bộ, họ có thể rút vốn bất cứ lúc nào. Điều này cho phép tái hiện quy trình thẩm định tín dụng (underwriting) trong tài chính truyền thống, nhưng dựa trên dữ liệu **”on‑chain”** minh bạch và có thể kiểm chứng.

Trong bối cảnh nhiều giao thức cho vay DeFi từng chịu chỉ trích vì sử dụng tài sản thế chấp off‑chain kém minh bạch hoặc các cấu trúc phái sinh phức tạp, việc Spark công khai toàn diện danh mục **”on‑chain”** có thể trở thành yếu tố khác biệt để thu hút dòng vốn tổ chức. Khi thảo luận về khung pháp lý DeFi đang ngày càng được quan tâm, mô hình kết hợp giữa tổ chức lưu ký được cấp phép, quản trị rủi ro **”on‑chain”** và danh mục tài sản minh bạch của Spark có thể phù hợp với định hướng “DeFi cho tổ chức” thân thiện với quy định.

bình luận: Bài toán còn lại nằm ở quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản khi quy mô cho vay vọt lên hàng tỷ USD. Dù danh mục minh bạch, Spark vẫn phải chứng minh khả năng xử lý các kịch bản stress – như rút vốn ồ ạt hoặc đối tác vỡ nợ – nếu muốn trở thành “chuẩn mực” cho mô hình DeFi dành cho tổ chức.

Tuy nhiên, việc Spark đang dựa tương đối nhiều vào một nhóm nhỏ đối tác lớn như Coinbase và PayPal kéo theo rủi ro tập trung. Thay đổi chiến lược từ các đối tác này hay sự điều chỉnh quy định với **”stablecoin”** và dịch vụ lưu ký có thể tác động trực tiếp đến đường cong tăng trưởng của Spark. Bên cạnh đó, kế hoạch mở rộng quy mô cho vay tổ chức lên mức hàng tỷ USD đòi hỏi hệ thống quản trị rủi ro phải đủ mạnh để kiểm soát cả rủi ro tín dụng lẫn rủi ro thanh khoản.

Tóm lại, việc Spark ra mắt Spark Prime và Spark Institutional Lending đánh dấu một bước tiến nữa trong nỗ lực đưa **”thanh khoản on‑chain”** và **”stablecoin”** từ thế giới **”DeFi”** vào thị trường tín dụng của các định chế tài chính truyền thống. Trong bối cảnh TVL DeFi vẫn đứng vững tương đối tốt trước làn sóng điều chỉnh giá, câu hỏi đặt ra là liệu Spark có tận dụng được lợi thế minh bạch **”on‑chain”** và cấu trúc lưu ký thân thiện với quy định để trở thành một hình mẫu nổi bật của “DeFi dành cho tổ chức” hay không.