338,7 tỷ USD chảy vào on-chain khu vực MENA trong một năm

Thị trường tiền mã hóa khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) ghi nhận tổng giá trị nhận về on-chain đạt 338,7 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 7/2023 đến tháng 6/2024. Xét về quy mô tuyệt đối, Thổ Nhĩ Kỳ dẫn đầu khu vực, còn Ả Rập Xê Út có tốc độ tăng trưởng cao nhất với 154%.

Chainalysis công bố trong báo cáo địa lý tiền mã hóa năm 2024 rằng giá trị nhận on-chain của khu vực MENA trong giai đoạn này chiếm 7,5% tổng khối lượng giao dịch toàn cầu. Giá trị nhận on-chain là chỉ số tổng hợp giá trị mà ví hoặc dịch vụ tại một khu vực nhất định nhận được trên blockchain.

Tính chất giao dịch tại đây cũng khác xa mô hình dựa vào người dùng nhỏ lẻ. Chainalysis cho biết 93% giá trị giao dịch tại MENA đến từ các giao dịch từ 10.000 USD trở lên, cho thấy dòng tiền khu vực này gắn với nhà đầu tư tổ chức và chuyên nghiệp nhiều hơn là sự phổ biến ở cấp độ bán lẻ.

Vai trò giữa các quốc gia có sự phân hóa rõ rệt. Thổ Nhĩ Kỳ nhận về 136,8 tỷ USD giá trị trong giai đoạn từ tháng 7/2023 đến tháng 6/2024, trở thành thị trường lớn nhất khu vực MENA. Ma-rốc theo sau với 12,7 tỷ USD.

Về tốc độ tăng trưởng, Ả Rập Xê Út vượt lên dẫn đầu với mức tăng 154% trong cùng giai đoạn, còn Qatar xếp sau với 120%. Quy mô lớn và tốc độ tăng trưởng nhanh lại rơi vào hai nhóm quốc gia khác nhau.

Dữ liệu năm 2025 cho thấy vị thế của Thổ Nhĩ Kỳ vẫn được duy trì. Trong một bài viết năm 2025, Chainalysis cho biết khối lượng giao dịch hàng năm của Thổ Nhĩ Kỳ đạt gần 200 tỷ USD, trong khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đạt khoảng 53 tỷ USD. Dù cùng nằm trong khu vực MENA, động lực áp dụng tiền mã hóa ở thị trường có bất ổn tiền tệ lớn và thị trường có khung pháp lý hoàn thiện nhanh lại khác nhau.

Việc hoàn thiện khung pháp lý thể hiện rõ nhất tại UAE và Qatar. Chính phủ UAE cho biết Cơ quan quản lý tài sản ảo Dubai (VARA) được thành lập từ năm 2022 và đến năm 2024 tiếp tục siết chặt khung pháp lý liên quan đến tài sản ảo. Trung tâm Tài chính Qatar (QFC) cho biết đã đưa vào áp dụng Khung tài sản số 2024 (Digital Assets Framework 2024) từ ngày 1/9/2024, thiết lập cơ sở pháp lý cho hoạt động token hóa, lưu ký, chuyển giao và trao đổi tài sản.

VARA là cơ quan quản lý phụ trách cấp phép và giám sát các doanh nghiệp tài sản ảo tại Dubai. Khung tài sản số của QFC là công cụ nhằm đưa tính chất pháp lý cũng như quy trình lưu ký, chuyển giao tài sản token hóa vào khuôn khổ chính thức. Việc áp dụng tài sản ảo tại khu vực Trung Đông được nhìn nhận là kết quả của nhu cầu giao dịch và hạ tầng pháp lý cùng vận động song song.

Nhu cầu đối với stablecoin cũng là yếu tố then chốt để lý giải bức tranh khu vực. Chainalysis cho biết tại MENA, stablecoin và altcoin chiếm tỷ trọng lớn hơn Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH). Phân tích cho rằng đây là kết quả phản ánh nhu cầu chuyển tiền, tiết kiệm và thanh toán trong cơ cấu giao dịch tiền mã hóa.

Dữ liệu năm 2026 cho thấy xu hướng này vẫn tiếp diễn. Fuze công bố ngày 6/1/2026 rằng giao dịch tài sản ảo tại Trung Đông đã vượt mốc 500 tỷ USD mỗi năm. Binance Research trong báo cáo ngày 8/7/2026 gọi MENA là khu vực có mảng tiết kiệm stablecoin tăng trưởng nhanh nhất, đồng thời cho biết tỷ trọng MENA trong Binance Earn đã tăng từ 5,53% lên 9,21%.

Tuy nhiên, sự lan rộng của stablecoin đi kèm cả lợi ích giảm chi phí lẫn rủi ro đối với ổn định tài chính. Trong bài phát biểu năm 2026 mang tên "Tokenized Finance and Money", Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo rằng stablecoin có thể giúp giảm chi phí đổi tiền và chuyển tiền, nhưng cũng có thể làm gia tăng rủi ro thay thế nội tệ và rút vốn ra khỏi các nước tiếp nhận.

Điểm kết nối với thị trường trong nước nằm ở thanh khoản sàn giao dịch, nhu cầu thanh toán bằng stablecoin và những thay đổi pháp lý theo từng quốc gia. TokenPost từng đưa tin rằng phạm vi áp dụng theo khu vực của tính năng thanh toán, nạp tiền tài sản ảo nhắm đến người dùng MENA cần được xác nhận riêng. Số liệu lần này cũng cho thấy thay vì nhìn MENA như một thị trường thống nhất, cần tách bạch quy mô của Thổ Nhĩ Kỳ, tốc độ tăng trưởng của Ả Rập Xê Út, và quá trình hoàn thiện pháp lý của UAE cùng Qatar.