5 ngân hàng địa phương Hàn Quốc: KIF đề xuất tích hợp hệ thống IT trước sáp nhập

Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc (Korea Institute of Finance, KIF) đề xuất trước mắt cần tích hợp hệ thống công nghệ thông tin (IT) giữa các ngân hàng địa phương để tăng năng lực cạnh tranh, đồng thời về trung và dài hạn nên xem xét sáp nhập giữa các ngân hàng địa phương cùng một tập đoàn tài chính.

Ba nghiên cứu viên cấp cao của KIF là Lee Byung-yoon, Kim Seok-gi và Park Hae-sik nêu nhận định này trong báo cáo chuyên đề “Cải thiện thể chế và hàm ý từ việc tăng cường năng lực cạnh tranh của ngân hàng địa phương Nhật Bản”. Nhóm nghiên cứu đánh giá nền tảng kinh doanh của các ngân hàng địa phương Hàn Quốc đang suy yếu nhanh chóng, với bốn áp lực mang tính cấu trúc: △tỷ lệ sinh giảm, △dân số suy giảm, △dân cư tập trung vào khu vực thủ đô, △các ngành công nghiệp truyền thống ở địa phương đi xuống.

Các ngân hàng địa phương phải cạnh tranh với những ngân hàng thương mại có quy mô lớn hơn nhiều, nhưng việc mở rộng quy mô thông qua sáp nhập cũng không dễ thực hiện. Theo báo cáo, hiện Hàn Quốc chỉ có 5 ngân hàng địa phương và tất cả đều là công ty con của các tập đoàn tài chính khác nhau, nên chưa đến giai đoạn cần xem xét ngay một đạo luật đặc biệt theo kiểu Nhật Bản.

Nhóm nghiên cứu cho biết: “Nếu việc sáp nhập giữa các ngân hàng trong cùng một tập đoàn tài chính chưa thể thực hiện ngay, thì trước mắt cần ưu tiên tích hợp hệ thống công nghệ thông tin để giảm chi phí cố định”. Nhóm cũng nhận định việc tích hợp hệ thống có thể thực hiện được theo quy định hiện hành, miễn đáp ứng các yêu cầu như thiết lập tường lửa, kiểm soát nội bộ và phân tách thông tin.

Hệ thống công nghệ thông tin là lĩnh vực chiếm tỷ trọng chi phí cố định lớn trong cơ cấu chi phí của ngân hàng. Nếu từng ngân hàng riêng lẻ vẫn tự vận hành việc phát triển hệ thống, bảo mật, bảo trì và các nghiệp vụ hậu cần, gánh nặng chi phí có thể càng lớn hơn trong bối cảnh nền tảng kinh doanh đang thu hẹp.

Về trung và dài hạn, báo cáo đề xuất sáp nhập giữa các ngân hàng địa phương trong cùng một tập đoàn tài chính. Đối tượng được nêu gồm △Ngân hàng Busan (Busan Bank) và Ngân hàng Kyongnam (Kyongnam Bank) thuộc Tập đoàn tài chính BNK (BNK Financial Group), △Ngân hàng Jeonbuk (Jeonbuk Bank) và Ngân hàng Kwangju (Kwangju Bank) thuộc Tập đoàn tài chính JB (JB Financial Group).

Báo cáo nhận định đây có thể là hướng đi thực tế để mở rộng quy mô cho các ngân hàng địa phương. Tuy nhiên, việc sáp nhập không chỉ mang lại hiệu quả giảm chi phí mà còn liên quan đến quyền lựa chọn của người tiêu dùng tài chính địa phương, chức năng kinh doanh gắn với cộng đồng địa phương và bài toán tái cơ cấu hoạt động trong nội bộ tập đoàn, nên cần được cân nhắc đồng thời.

Một phương án giảm chi phí mà không cần sáp nhập được nhắc đến là mô hình liên minh kiểu Liên minh Tsubasa (Tsubasa Alliance) của Nhật Bản. Đây là mô hình các ngân hàng địa phương cùng vận hành chung hệ thống công nghệ thông tin, nghiệp vụ hậu cần (back office) và trung tâm phòng chống rửa tiền, trong khi vẫn giữ nguyên cơ cấu sở hữu riêng.

Tại Nhật Bản, mô hình này bắt đầu từ năm 2015 với sự tham gia của 3 ngân hàng là Ngân hàng Chiba (Chiba Bank), Ngân hàng Daishi Hokuetsu (Daishi Hokuetsu Bank) và Ngân hàng Chugoku (Chugoku Bank), sau đó có thêm 7 ngân hàng khác gia nhập. Hiện có 10 ngân hàng tham gia liên minh này với tổng tài sản khoảng 80.000-90.000 tỷ yen.

Báo cáo đánh giá Liên minh Tsubasa là một ví dụ cho thấy các ngân hàng địa phương có thể giữ được tính độc lập trong khi vẫn sở hữu năng lực công nghệ ngang tầm các ngân hàng lớn (mega bank). Thông qua việc cùng phát triển và cùng vận hành, mô hình này giúp giảm đầu tư trùng lặp và chia sẻ chi phí ứng phó chuyển đổi số mà từng ngân hàng riêng lẻ khó có thể tự gánh vác.

Tại Hàn Quốc, mạng lưới thông tin chung giữa các ngân hàng địa phương đã được vận hành từ năm 1997. Báo cáo cho rằng có thể xem xét mở rộng nền tảng này sang các lĩnh vực nghiệp vụ hậu cần, phòng chống rửa tiền, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng lưới ở nước ngoài.

Trước đó, Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc từng đề xuất mở rộng nghiệp vụ phi tài chính và xây dựng hạ tầng chung cho các ngân hàng địa phương. Báo cáo khi đó cũng có tinh thần tương tự, cho rằng cần tham khảo việc sửa đổi Luật Ngân hàng và luật đặc biệt về chống độc quyền của Nhật Bản để xem xét hướng cải thiện thể chế cho ngân hàng địa phương trong nước.

Việc mở rộng nghiệp vụ phi tài chính cũng được đề cập trong báo cáo lần này. Nhật Bản đã sửa đổi Luật Ngân hàng vào năm 2021, mở rộng phạm vi nghiệp vụ phụ trợ của ngân hàng và nghiệp vụ của công ty con sang các lĩnh vực liên quan đến phát triển vùng và phát triển bền vững. Nhờ đó, ngân hàng có thể bán hệ thống công nghệ thông tin do chính mình phát triển, thực hiện dịch vụ giới thiệu việc làm có thu phí, phân tích dữ liệu khách hàng và hoạt động quảng cáo, tiếp thị.

Nhóm nghiên cứu cho biết các ngân hàng địa phương Hàn Quốc cũng cần xem xét cải thiện thể chế để có thể thực hiện các nghiệp vụ phi tài chính như tư vấn quản trị, chuyển đổi số, hỗ trợ trung hòa carbon, thương mại vùng và giải pháp năng lượng, dưới hình thức nghiệp vụ phụ trợ hoặc thông qua công ty con. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng nếu thực hiện qua công ty con thì việc hài hòa với nguyên tắc tách bạch giữa ngân hàng và doanh nghiệp vẫn là bài toán cần giải quyết.

Câu chuyện năng lực cạnh tranh của ngân hàng địa phương không chỉ dừng ở vấn đề lợi nhuận. Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc từng phân tích rằng hiệu quả đóng góp của ngân hàng địa phương cho kinh tế vùng không thể hiện rõ ràng kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Báo cáo lần này lấy trường hợp của Nhật Bản làm điểm tham chiếu, nhưng cũng cho rằng việc áp dụng vào thực tế Hàn Quốc vẫn cần thêm những đánh giá về mặt thể chế.