0 tàu qua eo Hormuz ngày 6/9 dù Mỹ hộ tống

Hải quân Mỹ vẫn hộ tống một phần hoạt động vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz, nhưng theo dữ liệu theo dõi tàu công khai, số lượt tàu di chuyển có thể quan sát được đã giảm xuống 0 vào ngày 6/9. Eo biển này chưa bị đóng cửa hoàn toàn về mặt vật lý, song giới quan sát cho rằng hoạt động lưu thông chưa thể coi là bình thường như thời bình.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết ngày 5/9, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa đạn đạo nhắm vào hai tàu chiến Mỹ, sau đó tấn công ba tàu chở dầu của Iran. Quân đội Mỹ không có thương vong. CENTCOM giải thích các tàu bị tấn công nằm trong mạng lưới vận chuyển dầu tài trợ cho IRGC và các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

CNN đưa tin Mỹ đã hộ tống 40 tàu thương mại và 18 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển Hormuz ngày 3/9. Phía Mỹ mô tả đây là mức hỗ trợ lưu thông cao nhất kể từ khi chiến sự nổ ra. Tuy nhiên, con số này phản ánh số tàu và khối lượng được hộ tống, nên khó so sánh trực tiếp với dữ liệu theo dõi tàu độc lập.

AP dẫn lời Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết trung bình mỗi ngày có 9 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz. Ông Wright nói dòng chảy này phụ thuộc vào sự hộ tống và bảo vệ của hải quân Mỹ. Trước chiến sự, lượng dầu qua eo biển này được ghi nhận ở mức khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày.

Số liệu quan sát được còn thấp hơn nhiều. Reuters, dẫn dữ liệu theo dõi tàu của Kpler, cho biết số tàu chở hàng hóa qua eo biển Hormuz giảm còn 5 tàu vào ngày 5/9 và 0 tàu vào ngày 6/9, so với 31 tàu vào cuối tuần trước đó.

Tuy nhiên, con số 0 không đồng nghĩa với việc lưu thông hoàn toàn ngừng lại. Những tàu tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) có thể không xuất hiện trong dữ liệu theo dõi công khai. AIS là thiết bị tự động phát và nhận vị trí, thông tin nhận dạng tàu, vốn là dữ liệu cơ bản để theo dõi vận tải biển, nhưng tại các vùng biển có rủi ro quân sự cao, số tàu di chuyển ở chế độ ẩn danh có xu hướng tăng.

Iran tuyên bố đã tấn công tàu chiến Mỹ, trong khi Mỹ được cho là đã bác bỏ thông tin này. Hai bên đưa ra những mô tả khác nhau về việc có xảy ra đụng độ quân sự hay không và mức độ thiệt hại, nên mức phí bảo hiểm rủi ro hàng hải tiếp tục được phản ánh vào chi phí vận hành tàu và bảo hiểm.

Eo biển Hormuz là nút thắt hàng hải quan trọng nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của các nước sản xuất dầu Trung Đông đi qua eo biển này để đến thị trường châu Á và châu Âu. Các nước nhập khẩu ở châu Á, trong đó có Hàn Quốc và Nhật Bản, có thể chịu tác động không chỉ về giá dầu mà còn về cước vận tải, phí bảo hiểm và biên lợi nhuận lọc dầu.

Giá dầu phản ứng ngay lập tức. Reuters cho biết giá dầu Brent chốt phiên ngày 4/9 ở mức 96,28 USD/thùng, còn dầu WTI ở mức 91,48 USD/thùng. Tính theo tuần, giá dầu Brent tăng 7,6%, trong khi giá dầu diesel trung bình tại Mỹ cũng lập đỉnh lịch sử ở mức 5,85 USD/gallon.

TokenPost từng đưa tin giá dầu diesel biến động bất ổn còn trước cả giá dầu thô. Ngay cả khi giá dầu thô tăng, giá các sản phẩm lọc dầu và nhiên liệu vận tải có thể phản ứng nhạy hơn với tình trạng nghẽn chuỗi cung ứng và tồn kho. Đây cũng là lý do vì sao đợt sụt giảm lưu thông qua Hormuz lần này cần được nhìn nhận không chỉ ở giá dầu thô mà cả giá diesel và chi phí logistics đường biển.

Ngành vận tải biển đang ứng phó bằng cách đi vòng và phân tán rủi ro. USNI News cho biết một số tàu đang sử dụng các phương án như chuyển tải giữa tàu với tàu, tắt AIS khi di chuyển, hoặc dùng đường ống Yanbu của Ả Rập Xê Út. Điều này cho thấy chuỗi logistics chưa bị cắt đứt hoàn toàn, nhưng không có nghĩa là chi phí và rủi ro đã giảm.

TokenPost cũng từng ghi nhận trong đợt lưu thông Hormuz sụt giảm trước đó rằng dù tàu thương mại vẫn có thể đi qua eo biển, phí bảo hiểm và chi phí hộ tống không còn như thời bình. Chủ tàu và chủ hàng phải cân nhắc không chỉ khả năng lưu thông mà cả phí bảo hiểm, thời gian chờ, điều kiện hộ tống và chi phí tuyến đường vòng. Cách diễn đạt "eo biển vẫn mở" và "logistics đã trở lại bình thường" cần được phân biệt rõ ràng.

Vấn đề lần này không phải là yếu tố tác động trực tiếp đến thị trường tiền mã hóa, mà là biến số vĩ mô đi qua các kênh giá dầu, lạm phát, kỳ vọng lãi suất và tâm lý tài sản rủi ro. Nếu giá dầu Brent và diesel tăng làm gia tăng áp lực lạm phát, điều này có thể ảnh hưởng đến tâm lý đầu tư tài sản rủi ro nói chung. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, chưa ghi nhận phản ứng trực tiếp nào của thị trường tiền mã hóa liên quan đến diễn biến này.

Diễn biến được xác nhận cho đến nay là hải quân Mỹ vẫn duy trì một phần hoạt động hộ tống vận chuyển dầu, nhưng lưu thông theo dữ liệu theo dõi công khai đã giảm mạnh. Việc eo biển Hormuz có bình thường hóa hay không cần được đánh giá dựa trên sự ổn định đồng thời của số lượt tàu quan sát được, phí bảo hiểm và quy mô vận chuyển vòng, chứ không chỉ dựa vào khối lượng được hộ tống.