15,9 tỷ USD giao dịch cổ phiếu token hóa, mỗi nguồn một con số khác nhau

Cổ phiếu token hóa (tokenized stocks) đã đạt khối lượng giao dịch 15,9 tỷ USD trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) trong 90 ngày gần nhất, theo số liệu vừa được công bố. Thị trường mua bán quyền tiếp cận giá cổ phiếu ngay trên blockchain đang phình to, nhưng phạm vi thống kê giữa các nguồn dữ liệu công khai lại không giống nhau, khiến việc chốt một con số duy nhất cho quy mô thị trường này trở nên khó khăn.

Theo CryptoBriefing đưa tin ngày 6 (giờ địa phương), tính đến ngày 6/9/2026, khối lượng giao dịch DEX của cổ phiếu token hóa trong 90 ngày gần nhất đạt 15,9 tỷ USD, còn tỷ trọng của nhóm tài sản này trong thị trường giao ngay trên DEX đã tăng từ khoảng 0,1% vào cuối năm 2025 lên khoảng 4% trong năm 2026. Cùng nguồn tin cho biết khối lượng giao dịch cao nhất trong một ngày được ghi nhận vào ngày 24 tháng 6, đạt 565 triệu USD, trong đó riêng Solana (SOL) xử lý 553,3 triệu USD, chiếm tới 97,8%.

Tuy nhiên, bối cảnh của các con số lại không đồng nhất giữa các bài viết. Cũng chính CryptoBriefing đưa ra khối lượng giao dịch quý 3/2026 ở mức 7,8 tỷ USD, trong khi khối lượng giao dịch lũy kế 12 tháng trên DEX được ghi nhận là 13,7 tỷ USD. Việc con số 90 ngày gần nhất (15,9 tỷ USD) cao hơn cả con số lũy kế 12 tháng (13,7 tỷ USD) cho thấy đối tượng thống kê và công thức tính giữa các số liệu có thể khác nhau, cần được nhìn nhận một cách thận trọng.

Các tài liệu chính thức cũng cho thấy xu hướng mở rộng của thị trường này. Trong thư gửi cổ đông quý 2/2026 nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), DeFi Development Corp (DFDV) cho biết giá trị cổ phiếu token hóa mà Solana xử lý đạt 8,8 tỷ USD, tăng 325% so với quý trước. Cùng tài liệu này ghi nhận thị phần của Solana trong quý 2 là 56%, còn riêng tháng 6 lên tới 70%.

BNB Chain cũng đang góp phần mở rộng thị trường này. Trong bài đăng trên blog chính thức ngày 26 tháng 6, BNB Chain cho biết hệ sinh thái của mình đang cung cấp hơn 709 loại cổ phiếu và ETF token hóa, với tổng khối lượng giao dịch lũy kế vượt 5 tỷ USD. Giá trị vốn hóa thị trường của nhóm tài sản này cũng đã vượt mốc 1 tỷ USD, theo BNB Chain.

Vấn đề nằm ở bản chất của khối lượng giao dịch. Trong báo cáo tháng 9/2026, CoinGecko tách riêng giao dịch giao ngay (spot) của cổ phiếu token hóa ở mức 7,5 tỷ USD và giao dịch hợp đồng vĩnh viễn (perpetual) ở mức 376,3 tỷ USD. Báo cáo cũng cho biết 10 tài sản dẫn đầu chiếm tới 76,6% tổng khối lượng giao dịch.

Giao dịch giao ngay và giao dịch hợp đồng vĩnh viễn không thể cộng gộp đơn giản để suy ra quy mô thị trường chung. Giao dịch giao ngay gần với việc mua bán trực tiếp quyền tiếp cận giá cổ phiếu đã được token hóa, còn hợp đồng vĩnh viễn là công cụ phái sinh không có ngày đáo hạn, cho phép đặt cược vào biến động giá. Dù khối lượng giao dịch tăng, vẫn còn quá sớm để xem đây là một thị trường đã trưởng thành với thanh khoản lan tỏa đều trên nhiều tài sản và nhiều blockchain.

Cổ phiếu token hóa là sản phẩm mô phỏng biến động giá của cổ phiếu hoặc quỹ ETF bằng token trên blockchain. Tuy nhiên, cấu trúc của từng sản phẩm lại khác nhau tùy theo bên phát hành và nền tảng. Thị trường hiện có cả dạng có tài sản đảm bảo dựa trên cổ phiếu thật, dạng tổng hợp (synthetic) chỉ cung cấp mức độ tiếp cận giá, cùng nhiều cách xử lý cổ tức hay quyền biểu quyết khác nhau.

Điều quan trọng hơn với nhà đầu tư là liệu cổ phiếu token hóa có mang lại quyền lợi giống hệt cổ phiếu thật hay không. Robinhood (HOOD) nêu rõ trên trang thông tin của mình rằng stock token chỉ mang lại mức độ tiếp cận về mặt kinh tế đối với chứng khoán cơ sở, chứ không trao các quyền pháp lý hay quyền lợi thụ hưởng đối với chứng khoán đó. Robinhood cũng nói rõ sản phẩm này không được cung cấp cho cư dân tại Mỹ, Canada, Anh và Thụy Sĩ.

Robinhood giải thích rằng stock token được đảm bảo theo tỷ lệ 1:1 bằng cổ phiếu cơ sở. Tuy nhiên, tài sản đảm bảo và quyền cổ đông là hai khái niệm khác nhau. Cổ tức cũng không được trả trực tiếp bằng tiền mặt, mà được xử lý bằng cách điều chỉnh hệ số nhân của token khi phát sinh cổ tức.

Đây là cấu trúc khác biệt so với quyền biểu quyết, quyền sở hữu trực tiếp và sự bảo vệ theo pháp lý mà nhà đầu tư thường kỳ vọng khi nắm giữ cổ phiếu truyền thống. Ngày 1 tháng 7, Robinhood công bố trên trang tin tức của mình về mainnet Robinhood Chain và sản phẩm stock token, nhấn mạnh khả năng giao dịch 24/7 và dùng làm tài sản thế chấp trong DeFi. Dù vậy, cấu trúc quyền lợi đi kèm vẫn là phần cần được xác nhận riêng.

Lợi ích của các bên trong ngành cũng không đồng nhất. BNB Chain xem cổ phiếu và ETF token hóa là trụ cột tăng trưởng của hệ sinh thái mình, nên liên tục nhấn mạnh số lượng tài sản và khối lượng giao dịch lũy kế. Trong khi đó, Robinhood đẩy mạnh stock token như một kênh giúp người dùng toàn cầu tiếp cận mức độ biến động giá của cổ phiếu Mỹ.

Ngược lại, từ góc độ bảo vệ nhà đầu tư và các công ty niêm yết hiện hữu, vấn đề nằm ở quyền pháp lý và cách thể hiện sản phẩm. TheBlock, Barron's và Yahoo Finance đưa tin rằng Adam Aron, Giám đốc điều hành (CEO) AMC Entertainment (AMC), đã chỉ trích gay gắt việc Robinhood token hóa cổ phiếu AMC mà không có sự đồng ý của công ty, trong khi Vlad Tenev, CEO Robinhood, đã lên tiếng phản bác. Đây là dấu hiệu cho thấy cổ phiếu token hóa không chỉ là vấn đề về tiện lợi giao dịch, mà đang lan sang vấn đề đồng thuận của bên phát hành và khả năng gây hiểu lầm cho nhà đầu tư.

Thị trường cổ phiếu token hóa từng được TokenPost đề cập qua các bài viết về một sản phẩm sàn giao dịch ghi nhận tài sản quản lý 114 triệu USD và xu hướng nổi bật với chỉ số 1,4 triệu người nắm giữ, qua đó dần trở thành một trong những chủ đề tài sản thực (RWA) được chú ý nhất trong thị trường crypto. Ở những bài viết trước đó, quy mô phát hành và số người nắm giữ cổ phiếu token hóa đều tăng, nhưng tiêu chí giao dịch và cấu trúc quyền lợi khác nhau vẫn liên tục là điểm gây tranh cãi.

Tranh luận về khối lượng giao dịch 90 ngày lần này cho thấy giao dịch thực tế, cách sử dụng tài sản thế chấp và cấu trúc quyền lợi đang trở nên quan trọng hơn cả quy mô phát hành. Vì vậy, những con số nói trên phản ánh đúng hơn việc thị trường DEX giao dịch quyền tiếp cận giá cổ phiếu đang tập trung vào một số blockchain và tài sản nhất định rồi phình to, thay vì kết luận rằng thị trường chứng khoán đã dịch chuyển hoàn toàn lên blockchain. Tác động của cổ phiếu token hóa đối với thị trường chứng khoán truyền thống lẫn thị trường crypto vẫn cần được đánh giá thêm dựa trên tiêu chí thống kê, cấu trúc sản phẩm và tài liệu về quyền lợi nhà đầu tư.