Đòn bẩy tài chính Mỹ tăng cao, chuyên gia cảnh báo nguy cơ khủng hoảng 'làn sóng thứ ba'

Mức đòn bẩy tài chính đang ở mức cao trong hệ thống tài chính Mỹ có thể kết hợp với suy thoái kinh tế để châm ngòi cho một giai đoạn mới của khủng hoảng tài chính, theo cảnh báo mới nhất từ giới chuyên gia.

Theo Business Insider đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), giáo sư Tuomas Malinen thuộc Đại học Helsinki nhận định trong báo cáo mới công bố rằng kinh tế Mỹ có thể rơi vào suy thoái vào cuối năm nay hoặc chậm nhất là đầu năm 2027. Ông chỉ ra nợ doanh nghiệp và các giao dịch vay ký quỹ của nhà đầu tư là những yếu tố đòn bẩy tiêu biểu.

Malinen nói: “Hệ thống tài chính có mức đòn bẩy cực cao vẫn chưa từng trải qua một cuộc suy thoái đủ sức sàng lọc mọi khoản đầu tư sai lầm về tài chính lẫn kinh tế”. Theo ông, một khi suy thoái bắt đầu, các khoản đầu tư kém hiệu quả tích tụ lâu nay có thể bị thanh lý đồng loạt, gây áp lực cùng lúc lên thị trường tài chính và giới hoạch định chính sách.

Ông mô tả rủi ro lần này là “làn sóng thứ ba” của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Làn sóng đầu tiên là biến động thị trường trái phiếu chính phủ Anh năm 2022.

Khi đó, các quỹ đầu tư gắn với nghĩa vụ nợ (LDI) của quỹ hưu trí sử dụng đòn bẩy đã bị yêu cầu bổ sung ký quỹ do giá trái phiếu chính phủ lao dốc. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) phải can thiệp để ổn định thị trường trái phiếu. Sự việc cho thấy khi lãi suất tăng va chạm với các vị thế đòn bẩy, bất ổn thị trường có thể lan rộng rất nhanh.

Làn sóng thứ hai là khủng hoảng ngân hàng khu vực Mỹ năm 2023, với sự sụp đổ của Ngân hàng Thung lũng Silicon (SVB) và Signature Bank.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho biết trong báo cáo ổn định tài chính công bố tháng 5 rằng mức độ dễ tổn thương do đòn bẩy trong khu vực tài chính vẫn còn rõ rệt. Báo cáo nêu rõ tổng đòn bẩy danh nghĩa của các quỹ đầu cơ trong quý 3/2025 gần chạm mức cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê, và đòn bẩy đang tập trung mạnh vào các quỹ lớn.

Đòn bẩy là cách dùng vốn vay để mở rộng quy mô đầu tư. Khi giá di chuyển ngược với kỳ vọng, khoản lỗ sẽ phình to, kéo theo yêu cầu bổ sung ký quỹ hoặc buộc thanh lý, từ đó có thể lan thành áp lực bán tháo trên toàn thị trường.

Nợ doanh nghiệp cũng được xem là một yếu tố đáng lo ngại. Bốn tập đoàn công nghệ lớn Alphabet(GOOGL), Microsoft(MSFT), Meta(META) và Amazon(AMZN) dự kiến chi hơn 700 tỷ USD cho vốn đầu tư trong năm nay, phần lớn sẽ đổ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).

TokenPost từng đưa tin việc các tập đoàn công nghệ lớn mở rộng đầu tư hạ tầng AI đang khiến thị trường giám sát chặt chẽ hơn cơ cấu huy động vốn và tốc độ thu hồi dòng tiền. Điều này cho thấy đầu tư AI tuy được đánh giá là động lực tăng trưởng nhưng cũng có thể làm tăng áp lực vay nợ và dòng tiền.

Malinen dẫn số liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho biết bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc và Mỹ đã tăng tổng cộng 24 nghìn tỷ USD trong 15 năm tính đến năm 2023. Ông cho rằng trong bối cảnh thanh khoản khổng lồ được bơm ra, ngoại trừ giai đoạn Covid-19, nền kinh tế gần như chưa trải qua một đợt suy thoái thực sự, và đây cũng là một yếu tố rủi ro.

Quan điểm của Malinen khác với nhận định chủ đạo trên Phố Wall. Business Insider cho biết một số tổ chức dự báo thị trường đang nâng mục tiêu chỉ số S&P 500 vào cuối năm và tin rằng đầu tư AI sẽ tiếp tục nâng đỡ kinh tế Mỹ.

Trong một bài viết trước đó, Malinen từng nêu số vụ phá sản gia tăng và diễn biến lãi suất trái phiếu doanh nghiệp như những tín hiệu cảnh báo. TokenPost cũng từng đưa tin số đơn xin phá sản tại Mỹ trong 12 tháng tính đến cuối tháng 6 đạt 608.511 vụ, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời giới thiệu phân tích cho rằng số vụ phá sản và lãi suất trái phiếu doanh nghiệp đang phản ánh khả năng suy thoái.

Tuy nhiên một số chỉ số khác, như đơn đặt hàng mới ngành sản xuất, lại phát đi tín hiệu trái chiều. Cuộc tranh luận lần này cho thấy khoảng cách giữa thị trường tín dụng và các chỉ số kinh tế thực đang nới rộng hơn, chứ chưa khẳng định suy thoái là điều chắc chắn.

Với nhà đầu tư tiền mã hóa, điều đáng quan tâm là liệu tranh luận về kinh tế Mỹ có kéo theo áp lực thu hẹp thanh khoản và giảm đòn bẩy trên diện rộng đối với tài sản rủi ro hay không. Tác động cụ thể tới giá Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) vẫn cần theo dõi thêm qua các chỉ số riêng biệt.