40 tỷ USD mua lại trái phiếu vẫn chưa hạ lãi suất dài hạn, ẩn số là lạm phát

Việc Bộ Tài chính Mỹ (US Department of the Treasury) mở rộng chương trình mua lại trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài đã tạm thời hạ nhiệt đà tăng của lãi suất dài hạn, nhưng giới quan sát cho rằng biến số quyết định sự ổn định của lãi suất vẫn là lạm phát.

Jim Cramer, người dẫn chương trình “Mad Money” của đài CNBC, cho biết trong chương trình phát sóng ngày 24 (giờ địa phương) rằng việc Bộ Tài chính mở rộng mua lại trái phiếu đã mang lại sự trấn an ngắn hạn cho thị trường, nhưng đây không phải là giải pháp để hạ lãi suất dài hạn một cách bền vững. Ông nói: “Tôi cho rằng việc Bộ Tài chính cố gắng kiểm soát vấn đề này lại càng khiến nhà đầu tư thêm lo lắng.”

Trong thông báo ngày 19, Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ nâng quy mô mua lại trái phiếu kho bạc danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm nhằm hỗ trợ thanh khoản, từ mức tối đa 2 tỷ USD mỗi phiên lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi phiên. Thay đổi này được áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11.

Mua lại trái phiếu chính phủ là biện pháp trong đó chính phủ mua lại trên thị trường thứ cấp những trái phiếu đã phát hành trước đó. Công cụ này thường được dùng để bổ sung thanh khoản giao dịch cho một số kỳ hạn nhất định và giảm bớt mất cân đối cung cầu trên thị trường.

Giá trái phiếu và lợi suất di chuyển ngược chiều nhau. Khi chính phủ mua vào nhiều hơn, giá trái phiếu ở kỳ hạn đó có xu hướng tăng, trong khi lợi suất chịu áp lực giảm.

Ngay sau thông báo của Bộ Tài chính, lãi suất giảm và giá cổ phiếu tăng, nhưng hiệu ứng này không kéo dài. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng từ dưới 4% hồi tháng 2 lên khoảng 4,7% gần đây, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm dao động quanh mốc 5,2%.

Diễn biến này tiếp nối xu hướng mà TokenPost từng đề cập trước đó, khi lợi suất trái phiếu dài hạn bật tăng trở lại sau đợt mở rộng mua lại của Bộ Tài chính. Khi đó, đà bật tăng của lợi suất dài hạn cũng đã xóa bớt một phần mức tăng đạt được ngay sau thông báo.

Cramer cho rằng trong bối cảnh nợ công Mỹ đã lên tới 40 nghìn tỷ USD, các công cụ chính sách mà Bộ Tài chính có thể sử dụng cũng có giới hạn nhất định. Ông chỉ ra: “Giải pháp thực chất duy nhất cho vấn đề này là cắt giảm chi tiêu hoặc tăng nguồn thu, nhưng Bộ Tài chính không thể tự mình làm được cả hai việc này.”

Giá dầu và lạm phát được xem là những yếu tố đẩy lãi suất dài hạn đi lên. Theo Cramer, xung đột với Iran đã khiến giá dầu tăng vọt, làm gia tăng áp lực giá cả và khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khó hạ lãi suất ngắn hạn hơn.

Fed tác động trực tiếp đến lãi suất ngắn hạn thông qua lãi suất điều hành, nhưng lãi suất dài hạn còn phản ánh cả kỳ vọng lạm phát, gánh nặng tài khóa, cung cầu trái phiếu chính phủ lẫn khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Đây cũng là lý do giới quan sát cho rằng việc mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính có thể bổ sung thanh khoản cho một số kỳ hạn nhất định, nhưng không phải là công cụ trực tiếp để hạ kỳ vọng lạm phát.

Làn sóng đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được nhắc đến như một yếu tố gây áp lực lên thị trường trái phiếu chính phủ. Cramer cho rằng khi các công ty công nghệ phát hành trái phiếu doanh nghiệp với quy mô lớn để huy động vốn xây dựng trung tâm dữ liệu, trái phiếu chính phủ buộc phải cạnh tranh với trái phiếu doanh nghiệp để thu hút dòng vốn của nhà đầu tư.

Ông nói: “Dòng vốn càng đổ nhiều vào cổ phiếu hay trái phiếu của các hyperscaler, trái phiếu chính phủ Mỹ càng phải nâng lãi suất thêm một chút để duy trì sức cạnh tranh.” Nói cách khác, việc đầu tư hạ tầng AI mở rộng làm thị trường huy động vốn doanh nghiệp lớn thêm, qua đó tạo áp lực buộc lãi suất trái phiếu chính phủ phải tăng để giữ được sức hấp dẫn tương đối.

Vấn đề này cũng được nhìn nhận là một biến số cần theo dõi song song với lãi suất, đồng USD và giá tài sản rủi ro. TokenPost trước đó từng đưa tin rằng áp lực từ lãi suất dài hạn vẫn là biến số chung tác động đến nhiều nhóm tài sản chính.

Mối liên hệ với thị trường tiền mã hóa nằm ở lãi suất dài hạn, đồng USD và khẩu vị đối với tài sản rủi ro. Các tài sản không sinh lãi hay cổ tức như Bitcoin(BTC) thường được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về chi phí cơ hội khi lãi suất dài hạn tăng.

Tuy nhiên, phát biểu của Cramer chỉ đề cập đến hiệu quả của việc mua lại trái phiếu chính phủ và vấn đề lạm phát, không đưa ra định hướng giá cụ thể cho bất kỳ tài sản mã hóa nào. Ông nói: “Chúng ta đều muốn lãi suất dài hạn giảm xuống, nhưng để làm được điều đó thì cần mở lại eo biển Hormuz để kiểm soát lạm phát, và đây là việc rất khó khăn.”

Chương trình mua lại trái phiếu kỳ hạn dài được mở rộng của Bộ Tài chính sẽ áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11. Trong giai đoạn này, thị trường sẽ tiếp tục theo dõi song song diễn biến lợi suất trái phiếu dài hạn, đồng USD và phản ứng giá của các tài sản rủi ro.