Ben Habib kêu gọi lực lượng chính trị mới đưa chủ quyền quốc gia trở lại trung tâm hệ thống Anh

Theo bài phân tích đăng ngày 14 tháng 2 trên truyền thông Hàn Quốc (giờ địa phương), doanh nhân kiêm chính trị gia trung hữu Anh Ben Habib cho rằng nước Anh đang rơi vào khủng hoảng *“lãnh đạo không đủ tầm làm thủ tướng”* và kêu gọi xây dựng một *lực lượng chính trị mới* với triết lý xoay quanh *chủ quyền quốc gia* và *trách nhiệm chính trị*.

Ngay trong phần mở đầu lập luận, Ben Habib tấn công trực diện giới lãnh đạo hiện tại, nhận định không có bất kỳ nhân vật nào xứng đáng làm thủ tướng. Theo ông, với cấu trúc *chính đảng truyền thống* như hiện nay, Anh không thể giải quyết những vấn đề mang tính cấu trúc đang ăn sâu vào “gốc rễ” quốc gia. Thay vì chỉ thay chính phủ, ông cho rằng cần có một tập thể chính trị mới, nhất quán về triết lý và sẵn sàng chịu trách nhiệm tới cùng trước cử tri.

Habib từng là nghị sĩ khu vực London tại Nghị viện châu Âu và hiện là lãnh đạo đảng trung hữu Advance UK. Trước đó, ông giữ chức phó lãnh đạo Reform UK nhưng rời đảng vì bất đồng về cách vận hành, nguyên tắc chính trị và đường lối Brexit. Từ trải nghiệm này, ông kết luận nước Anh hiện “không có lấy một người xứng đáng làm thủ tướng”, và cả bảo thủ, lao động lẫn các lực lượng thứ ba đều đang mắc kẹt trong khủng hoảng lãnh đạo.

*bình luận* Nhân vật trung hữu như Habib, từng ở trong hệ thống và sau đó tách ra, thường có góc nhìn khá sắc bén về những khiếm khuyết cấu trúc của nền chính trị, dù không phải lúc nào cũng đưa ra được giải pháp khả thi.

Habib cho rằng cử tri Anh “trực giác” đã cảm nhận rõ nhu cầu thay đổi, song lại thiếu hiểu biết cụ thể về cần thay đổi điều gì và những phần nào trong hệ thống đang hỏng về mặt cấu trúc. Lẽ ra giới chính trị phải lấp đầy khoảng trống này bằng phân tích và định hướng rõ ràng, nhưng thay vào đó, các đảng lại chạy theo khẩu hiệu, ưu tiên xử lý ngắn hạn, càng lúc càng xa rời tâm lý và nhu cầu thực tế của người dân.

Ông nhấn mạnh điều Anh cần không phải là một “đảng cũ đội lốt mới” mà là một lực lượng thật sự mới, coi *chủ quyền quốc gia* và *chính trị trách nhiệm* là triết lý cốt lõi. Theo ông, quốc gia cần một tập thể “vừa có năng lực, vừa có triết lý nhất quán” để tiến hành “tái thiết kế” lại hệ thống vận hành nhà nước, chứ không chỉ đơn thuần là đổi người trong cùng một cơ chế cũ.

Với Reform UK, đảng mà bản thân từng tham gia lãnh đạo, Habib giữ thái độ phê phán gay gắt. Ông chỉ ra việc một số chính trị gia tìm đến Reform UK như một thứ “nơi trú ẩn”, nhằm rũ bỏ trách nhiệm tích tụ khi còn ở các đảng truyền thống, thay vì có sự chuyển hướng chính trị xuất phát từ nguyên tắc và niềm tin thật sự. Theo Habib, trong quá trình phát triển, Reform UK đã hấp thụ “những đặc tính xấu nhất” của nền chính trị cũ: thiếu minh bạch về quản trị, thiếu nguyên tắc rõ ràng, không có triết lý chính sách dài hạn, và ngày càng bị cuốn theo dư luận.

*bình luận* Đây là điểm đáng chú ý với mọi phong trào “chống cũ” trên thế giới: nếu không xây dựng được chuẩn mực nội bộ khác biệt, các lực lượng mới rất dễ sao chép đúng những gì họ từng chỉ trích.

Habib phê phán Reform UK không xử lý đến tận gốc các vấn đề cấu trúc – đặc biệt là câu chuyện *chủ quyền quốc gia* và cải cách *quản trị nhà nước*. Khoảng cách giữa kỳ vọng của cử tri và giải pháp mà đảng này đề xuất, theo ông, lại trở thành một tầng bất tín mới, góp phần khoét sâu thêm khủng hoảng niềm tin đối với toàn bộ hệ thống chính trị Anh.

Những chỉ trích của Habib không dừng lại ở bất kỳ đảng phái cụ thể nào mà mở rộng sang toàn bộ “thế hệ” lãnh đạo đã đưa nước Anh tới bờ vực hiện nay. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội, đối ngoại… không phải là tai nạn ngẫu nhiên, mà là kết quả trực tiếp từ chuỗi quyết định sai lầm có hệ thống. Dù vậy, nhiều nhân vật đã góp phần tạo nên khủng hoảng vẫn tiếp tục tồn tại trong chính trường, thậm chí thăng tiến hoặc đổi đảng để xuất hiện dưới “gương mặt mới”.

Theo Habib, đây chính là biểu hiện của *trốn tránh trách nhiệm chính trị*. Muốn khôi phục lòng tin, nước Anh phải thiết lập cơ chế truy cứu nghiêm khắc hơn đối với các bộ trưởng, quan chức từng nắm quyền trong giai đoạn khủng hoảng, cả về mặt chính trị lẫn đạo đức. Người dân chỉ có thể tin trở lại khi nhìn thấy những trường hợp bị xử lý thực tế, thay vì chỉ lời xin lỗi hoặc điều trần hình thức.

*bình luận* Lập luận “khủng hoảng là kết quả của lựa chọn, không phải định mệnh” rất phổ biến trong các phong trào cải cách thể chế và thường dẫn tới yêu cầu tăng cường cơ chế trách nhiệm cá nhân.

Về tâm lý cử tri, Habib mô tả nước Anh đang ở trạng thái *“rất muốn thay đổi, nhưng không rõ phải thay đổi cái gì”*. Khủng hoảng chi phí sinh hoạt, dịch vụ công suy yếu, vấn đề nhập cư và an ninh đan xen khiến bất mãn dâng cao, nhưng chiều sâu phân tích về *cải cách cấu trúc* lại rất mỏng. Theo ông, nếu cử tri chỉ nhìn vào hiện tượng bề mặt rồi đưa ra lựa chọn chính trị, nước Anh sẽ lặp lại vòng xoáy sai lầm.

Từ đó, ông đặt ra chuẩn mực cho *lực lượng chính trị mới*: không dừng lại ở khẩu hiệu “trừng phạt đảng cũ”, mà phải trình bày được bản thiết kế toàn diện về *trật tự hiến chính*, quan hệ trung ương – địa phương, cấu trúc điều tiết, cách vận hành tài khóa, v.v. Chỉ khi chạm đến “bộ khung” của nhà nước, cơn giận dữ của cử tri mới có thể chuyển hóa thành *cải cách cấu trúc* thay vì chỉ tạo ra những lần luân phiên quyền lực vô nghĩa.

Ở chiều tích cực của dân chủ, Habib nhấn mạnh sức mạnh của *quyết định tập thể*. Ông dẫn ví dụ một phiên tòa với 12 thành viên bồi thẩm đoàn, nơi quá trình chất vấn chéo và tranh luận đã dẫn tới một phán quyết cân bằng, thể hiện “trí tuệ tập thể” rõ rệt. Theo Habib, khi nhiều người với nền tảng khác nhau cùng tham gia thảo luận nghiêm túc, xác suất đi tới kết luận hợp lý cao hơn nhiều so với quyết định của từng cá nhân đơn lẻ.

Từ đó, ông kêu gọi thiết kế thể chế để *trí tuệ tập thể* hoạt động tốt hơn: tăng cường tranh luận công khai, điều trần nghiêm túc, điều tra độc lập và các mô hình tham vấn rộng rãi với người dân. Những cơ chế này vừa nâng chất lượng chính sách, vừa củng cố ý thức tham gia dân chủ và làm rõ trách nhiệm của người nắm quyền.

Nhắc đến Nigel Farage – gương mặt biểu tượng của phong trào Brexit – Habib đánh giá đây là một nhà vận động tranh cử xuất sắc nhưng thiếu “hệ triết lý chính trị nhất quán”. Ông cho rằng hình ảnh “thân Anh quốc” và chống Brussels của Farage không đủ để gánh vác trách nhiệm điều hành một quốc gia phức tạp. Khi đường lối chỉ bám vào khẩu hiệu dân tộc chủ nghĩa và làn sóng dư luận, chất lượng chính trị suy giảm, nhà nước dễ rơi vào kiểu “chính trị của chiến dịch”, chứ không phải “chính trị của quản trị”.

Habib coi “triết lý chính trị rõ ràng” là điều kiện then chốt của một nhà lãnh đạo. Mô hình chính trị dựa trên *độ nổi tiếng cá nhân* và *truyền thông* có thể mang lại chiến thắng ngắn hạn, nhưng không cho phép xây dựng đường lối ổn định, nhất quán cho quốc gia. Theo ông, trong thực tế chính trường Anh hiện nay, “chính trị vì tham vọng cá nhân” đã lan rộng: mỗi mùa bầu cử lại xuất hiện loạt khẩu hiệu mới, nhưng rất hiếm khi giới tinh hoa cho cử tri thấy được họ thực sự dựa trên triết lý và nguyên tắc nào để vận hành quốc gia.

*bình luận* Phê phán này không chỉ nhắm vào Farage; nó chạm tới xu thế “cá nhân hóa chính trị” ở nhiều nền dân chủ, nơi thương hiệu cá nhân che lấp hoàn toàn tranh luận về mô hình nhà nước.

Điểm mấu chốt trong tầm nhìn của Habib là đặt *“chủ quyền quốc gia”* vào trung tâm triết lý chính trị. Ông cho rằng chính phủ tiếp theo của Anh phải đảm bảo mọi cấu phần từ hiệp định đối ngoại, hệ thống quy định, đến quan hệ giữa lập pháp – tư pháp đều xoay quanh nguyên tắc: *cơ quan do người dân Anh bầu ra phải nắm quyền quyết định tối hậu*. Điều đó, theo Habib, không đơn giản chỉ là “chống EU”, mà còn bao trùm lĩnh vực tài khóa, tiền tệ, nhập cư và nhà nước pháp quyền.

Ông kêu gọi rà soát lại những “tàn dư thể chế” còn sót lại sau Brexit, đồng thời định vị rõ ràng mức độ tự chủ của Anh trong bối cảnh quản trị toàn cầu. Chỉ khi đó, người dân mới cảm thấy quyết định chính trị thực sự do mình và các đại diện do mình bầu chọn kiểm soát.

Kết lại, Ben Habib cho rằng *thay đổi thực sự* không đến từ việc đổi người hoặc đổi tên đảng, mà từ sự xuất hiện của một *tập thể mới* có thể hiện thực hóa triết lý xoay quanh *chủ quyền quốc gia* và *chính trị trách nhiệm*. Nếu hệ thống chính trị Anh không đạt được chuẩn mực này, khoảng cách giữa yêu cầu thay đổi của cử tri và hiện thực vận hành quốc gia sẽ tiếp tục nới rộng – kéo dài khủng hoảng niềm tin đối với nền dân chủ Anh.