Anh thử nghiệm quốc trái số trên blockchain với HSBC, đưa trái phiếu chính phủ "lên chuỗi" qua dự án Digital Gilt Instrument

Chính phủ Anh chọn HSBC làm đối tác phát hành quốc trái số, thử nghiệm đưa trái phiếu chính phủ *”lên chuỗi”* thông qua dự án *”Digital Gilt Instrument (DIGIT)”*. Đây được xem là bước đi đầu tiên để đánh giá khả năng áp dụng *từ*blockchain*, *từ*token hóa* vào hạ tầng thị trường trái phiếu chính phủ, với mục tiêu nâng cao hiệu quả phát hành, thanh toán và quản lý nợ công.

Theo truyền thông quốc tế đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Bộ Tài chính Anh và Cơ quan Quản lý Nợ đang chuẩn bị phát hành thử nghiệm trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn dưới dạng *từ*quốc trái số* trong môi trường “regulatory sandbox” do cơ quan quản lý giám sát. Mô hình này giữ nguyên hạ tầng phát hành trái phiếu truyền thống, đồng thời chạy song song một phiên bản *từ*trái phiếu token hóa* trên nền tảng *từ*DLT (công nghệ sổ cái phân tán)* để so sánh toàn bộ vòng đời: phát hành, chuyển nhượng, thanh toán và đáo hạn. Hãng luật Ashurst LLP phụ trách tư vấn pháp lý, thiết kế cấu trúc *từ*token hóa quốc trái* bảo đảm tuân thủ quy định hiện hành.

Nền tảng kỹ thuật được lựa chọn là *từ*Orion*, hạ tầng token hóa do ngân hàng HSBC phát triển. Orion từng hỗ trợ nhiều đợt phát hành *từ*trái phiếu token hóa* ở nước ngoài, được đánh giá cao về khả năng xử lý giao dịch khối lượng lớn và tính ổn định. Thông qua *từ*Dự án Digital Gilt Instrument*, chính phủ Anh muốn kiểm chứng cụ thể: mô hình nào thực sự nâng cao hiệu quả vận hành, mức độ tiết giảm chi phí đến đâu và cấu trúc trái phiếu mới tương thích hay xung đột thế nào với khung pháp lý – hạ tầng tài chính hiện tại.

Bộ trưởng phụ trách kinh tế Bộ Tài chính Anh Lucy Rigby (Lucy Rigby) nhận định: “Hôm nay, chúng ta đã tiến thêm một bước quan trọng hướng tới việc phát hành trái phiếu *từ*Digital Gilt Instrument* đầu tiên của Anh. Chính phủ sẽ phối hợp với HSBC và nhiều đối tác khác để hiện thực hóa dự án DIGIT trong thời gian tới”.

Trong giai đoạn thử nghiệm, trọng tâm của *từ*quốc trái số* là kiểm tra khả năng áp dụng *từ*on-chain settlement (thanh toán trên chuỗi)* vào môi trường trái phiếu chính phủ thực tế mà không gây xáo trộn hệ thống hiện hữu. Nhờ cơ chế sandbox, toàn bộ vòng đời trái phiếu – từ phát hành, giao dịch, trả lãi đến tất toán – sẽ được ghi nhận trên *từ*chuỗi khối*, đồng thời tránh tác động trực tiếp lên hệ thống thanh toán quốc trái đang vận hành.

Cấu trúc *từ*Digital Gilt Instrument* sẽ được thiết kế gần nhất với trái phiếu chính phủ thông thường (về kỳ hạn, lãi suất, điều khoản…), nhưng khối lượng phát hành, kỳ hạn và thanh khoản sẽ được điều chỉnh thận trọng để bảo vệ ổn định thị trường. Theo các bên liên quan, quy mô phát hành sẽ “đủ thực tế” để phản ánh điều kiện thị trường, đồng thời đủ lớn để kiểm thử năng lực xử lý, độ an toàn và rủi ro hệ thống của nền tảng.

HSBC và nền tảng Orion được kỳ vọng giúp chính phủ Anh giảm đáng kể “chi phí học phí” trong giai đoạn đầu, do đã có kinh nghiệm với nhiều dự án *từ*trái phiếu token hóa* cho chính phủ và doanh nghiệp nước ngoài. Nếu *từ*quốc trái số* được triển khai rộng, giới chức Anh tin rằng hiệu quả quản lý nợ công có thể cải thiện, còn thị trường trái phiếu Anh sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh trước các trung tâm tài chính khác.

Ý tưởng về *từ*Digital Gilt Instrument* đã xuất hiện trên thị trường từ vài tháng trước, nhưng kế hoạch phát hành thử nghiệm bị chậm so với dự đoán. Trong thời gian đó, Bộ Tài chính Anh đã cân nhắc nhiều đề xuất khác nhau, không chỉ từ HSBC mà còn từ Sở Giao dịch Chứng khoán Luân Đôn và một số công ty fintech.

Nhiều nguồn tin cho rằng cách tiếp cận “thận trọng” của cơ quan quản lý Anh là yếu tố quyết định tiến độ. Dù kỳ vọng *từ*trái phiếu token hóa* có thể trở thành một phần của hạ tầng thị trường trái phiếu toàn cầu, nhà chức trách vẫn lo ngại rằng rủi ro kỹ thuật hoặc pháp lý ở giai đoạn đầu có thể làm tổn hại niềm tin vào thị trường quốc trái – tài sản được coi là “xương sống” của hệ thống tài chính.

Vì vậy, các cơ quan quản lý ưu tiên mô phỏng sát nhất môi trường phát hành thực tế, nhưng kèm theo lớp “vành đai an toàn” để không ảnh hưởng đến ổn định tài chính. *bình luận* Cách tiếp cận này cho thấy Anh chấp nhận “khởi hành chậm” trong lĩnh vực *từ*quốc trái số* để đổi lấy mức độ chắc chắn cao hơn về quản trị rủi ro và tuân thủ.*

Dự án *từ*Digital Gilt Instrument* không chỉ là thử nghiệm công nghệ, mà còn tập trung vào các chỉ số mang tính thực dụng trong hoạt động thị trường: tốc độ thanh toán, cấu trúc lưu ký – giám sát (custody), khả năng giao dịch thứ cấp và mức độ khớp nhau giữa dữ liệu on-chain và sổ sách tập trung.

Một trong những bài kiểm tra chính là việc tự động hóa vòng đời trái phiếu trên chuỗi: trả lãi, đáo hạn, chuyển nhượng quyền sở hữu… so với hệ thống hiện tại nhanh và chính xác hơn đến mức nào. Đồng thời, chính phủ cần xác định rõ cách nhận diện và báo cáo các sự kiện phát sinh nghĩa vụ thuế (lãi trái phiếu, chênh lệch mua bán…) trên *từ*hạ tầng blockchain*. Họ cũng phải đảm bảo tự động hóa không tạo ra “vùng xám” về tuân thủ thuế và quy định.

Giới ngân hàng và nhà đầu tư tổ chức đang theo dõi sát *từ*quốc trái số* của Anh. Do trái phiếu chính phủ là tài sản cơ sở của hệ thống tài chính, điều quan trọng là hạ tầng on-chain phải kết nối mượt với hệ thống kho bạc, bù trừ và thanh toán hiện tại, mà không tạo thêm tầng rủi ro vận hành mới. Nhiều thành viên thị trường đánh giá, *từ*trái phiếu token hóa* chỉ có thể bùng nổ nếu lợi ích về tiết giảm chi phí và cải thiện hiệu quả vận hành được chứng minh bằng số liệu cụ thể, chứ không chỉ dừng lại ở trình diễn công nghệ.

Dự án *từ*Digital Gilt Instrument* cũng là một phần trong chiến lược tăng sức cạnh tranh cho thị trường vốn Anh. Nếu áp dụng thành công *từ*token hóa* vào nhóm tài sản bảo thủ nhất là trái phiếu chính phủ, phạm vi ứng dụng có thể nhanh chóng mở rộng sang trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán hóa tài sản (ABS) và chứng chỉ quỹ, tạo nền cho thị trường *từ*tài sản số hóa (digital securities)* rộng hơn.

Trong bối cảnh thị trường *từ*tài sản số* toàn cầu đang mở rộng, Anh muốn thông qua *từ*quốc trái số* và các dự án tương tự để củng cố vị thế Luân Đôn như một trung tâm huy động vốn quốc tế. Tuy nhiên, các bên tham gia thị trường nhấn mạnh, yếu tố quyết định không nằm ở “gắn token vào mọi thứ”, mà ở việc liệu *từ*trái phiếu token hóa* có thật sự giảm rủi ro thanh toán, cắt giảm chi phí vận hành và xóa bỏ bất định về pháp lý – thuế hay không. *bình luận* Nói cách khác, kết quả thử nghiệm *từ*Digital Gilt Instrument* sẽ là thước đo thực tế cho triển vọng mở rộng mô hình này.*

Dù vậy, với việc chính thức khởi động thí điểm phát hành *từ*Digital Gilt Instrument* trên nền tảng Orion của HSBC, Anh đã đặt bước chân đầu tiên vào giai đoạn “kiểm thử thực chiến” của *từ*quốc trái số* trong thị trường nợ có chủ quyền. Kết quả dự án không chỉ ảnh hưởng đến chiến lược *từ*tài sản token hóa* của riêng Anh, mà còn có thể trở thành tham chiếu quan trọng cho các nền kinh tế lớn khác đang cân nhắc đưa *từ*trái phiếu chính phủ* và *từ*trái phiếu công* lên blockchain trong tương lai.