98% stablecoin gắn USD, tranh luận về vị thế đồng đô la nóng trở lại

Stablecoin định giá bằng đô la Mỹ hiện chiếm khoảng 98% tổng vốn hóa thị trường stablecoin toàn cầu, khiến giới nghiên cứu tiền tệ quốc tế quay lại một cách nhìn quen thuộc: đây không phải đồng tiền thay thế đe dọa vị thế đô la, mà là hạ tầng thanh toán số giúp mở rộng phạm vi sử dụng đô la.

Eswar Prasad (Eswar Prasad), giáo sư Đại học Cornell, trong bài viết "Nghịch lý stablecoin" đăng trên tạp chí của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tháng 12/2025, nhận định stablecoin gắn với đô la có thể củng cố cấu trúc hiện tại của hệ thống tiền tệ quốc tế. Theo ông, vì stablecoin neo đô la có nhu cầu sử dụng lớn nhất và phổ biến nhất thế giới, chúng có thể gián tiếp làm tăng vị thế áp đảo của đô la trong hệ thống thanh toán toàn cầu.

Câu hỏi cốt lõi là liệu stablecoin có thể trở thành một loại tiền tệ độc lập như Bitcoin (BTC) hay không. Prasad mô tả stablecoin là công cụ thanh toán được gắn 1:1 với tài sản dự trữ như tiền ngân hàng trung ương hoặc trái phiếu chính phủ, chứ không phải một đồng tiền riêng biệt. Chúng có thể giúp chuyển tiền xuyên biên giới và thanh toán thương mại nhanh và rẻ hơn, nhưng yếu tố then chốt vẫn là niềm tin vào bên phát hành và tài sản dự trữ đứng sau.

Trong biên bản họp công bố ngày 16 tháng 7 năm 2026, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ghi nhận quan điểm của Prasad rằng sự lan rộng xuyên biên giới của tiền số khó có thể làm suy yếu đáng kể vai trò quốc tế của đô la. Cùng tài liệu này, các thành viên hội đồng cho rằng vì phần lớn stablecoin lớn được định giá bằng đô la và dùng trong thanh toán, thương mại, tất toán quốc tế, xu hướng nhiều khả năng là củng cố chứ không phải làm yếu vai trò quốc tế của đô la.

Cấu trúc thị trường cũng ủng hộ cách nhìn này. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) trong bài phát biểu tháng 4/2026 cho biết vốn hóa stablecoin toàn cầu vào khoảng 315 tỷ USD, trong đó khoảng 98% là stablecoin định giá bằng đô la. DefiLlama tính đến ngày 29/8/2026 ghi nhận tổng vốn hóa stablecoin ở mức khoảng 303,3 tỷ USD. Hai số liệu chênh lệch do khác thời điểm thống kê và phạm vi tính toán.

Về bản chất, stablecoin thường được thiết kế để giữ giá ổn định bằng cách thế chấp tiền pháp định như đô la, trái phiếu kho bạc ngắn hạn hoặc tài sản tương đương tiền mặt. Đây không phải tài sản để kỳ vọng tăng giá, mà gần với công cụ thanh toán dùng trong giao dịch trên sàn, gửi vào DeFi, chuyển tiền xuyên biên giới và tất toán on-chain. Vì vậy, khi thị trường mở rộng, giới quan sát cho rằng mạng lưới thanh khoản dựa trên đô la lan rộng hơn là bản thân một loại coin cụ thể nào đó.

Cuộc tranh luận này nối tiếp bài viết trước đó của TokenPost về khả năng stablecoin đô la củng cố trật tự tiền tệ quốc tế lấy đô la làm trung tâm. Khi đó, trọng tâm là liệu đổi mới công nghệ giúp giảm chi phí thanh toán có kéo thêm doanh nghiệp ở thị trường mới nổi vay nợ bằng đô la hay không. Lần này, câu hỏi mở rộng ra là liệu cấu trúc tương tự có đang thể hiện rõ hơn qua tỷ trọng áp đảo của đô la trong toàn bộ thị trường stablecoin.

Với độc giả tại các thị trường mới nổi, vấn đề đáng chú ý là chủ quyền tiền tệ. Prasad viết rằng stablecoin neo đô la có thể trở thành mối đe dọa mang tính sống còn với đồng nội tệ của các nền kinh tế nhỏ đang chịu bất ổn giá cả và biến động tỷ giá. Ông cũng cho rằng chiến lược đối phó bằng stablecoin gắn với nội tệ khó có khả năng thành công.

Việc thiết kế sản phẩm DeFi trong nước cũng gắn liền với stablecoin đô la. Cách phân định giữa phần thưởng stablecoin và lãi tiền gửi sẽ ảnh hưởng đến phạm vi quản lý áp dụng cho chương trình thưởng của sàn giao dịch, sản phẩm gửi tiền và mô hình token thanh toán. Khi token định giá bằng đô la mở rộng thành mạng lưới thanh toán, các quy định về thanh toán nội địa và ngoại hối cũng có thể chịu tác động gián tiếp.

Tuy vậy, phản biện cũng rõ ràng. Theo Reuters, Pablo Hernandez de Cos (Pablo Hernandez de Cos), Tổng Giám đốc BIS, phát biểu tại hội nghị kinh tế Jackson Hole rằng stablecoin khó có thể được tin tưởng làm phương tiện thanh toán quy mô lớn. Ông nói: "Tiền gửi token hóa mang lại con đường trực tiếp hơn để tận dụng lợi ích của token hóa, trong khi vẫn giữ được nền tảng của hệ thống tiền tệ." Trọng tâm của BIS không nằm ở hiệu ứng lan tỏa của đô la, mà ở sự ổn định thanh toán, kiểm soát rửa tiền và nguy cơ phá vỡ tính thống nhất của tiền tệ.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Isabel Schnabel (Isabel Schnabel), thành viên Ban điều hành ECB, trong bài phát biểu tại hội nghị quốc tế của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc ngày 1/6/2026, cho biết gần như toàn bộ stablecoin đang lưu hành là định giá bằng đô la. Bà nhận định sự lan rộng của stablecoin đô la có thể khiến quá trình đô la hóa trở thành hệ quả phụ của việc áp dụng công nghệ mới, và ở một số khu vực có thể làm suy yếu chủ quyền tiền tệ.

Giới tài chính truyền thống cũng đang chuyển động. Wall Street Journal đưa tin các ngân hàng đang cân nhắc nghiêm túc hơn việc phát hành stablecoin so với trước đây, và JPMorgan (JPM) cũng đang xem xét khả năng này. Điều đó cho thấy stablecoin không còn chỉ là sản phẩm tiền mã hóa đơn thuần, mà đã trở thành cuộc cạnh tranh hạ tầng thanh toán.

Trên mạng xã hội công khai, cách diễn giải rằng stablecoin đang củng cố quyền lực đô la được lặp lại nhiều lần, dù mức độ lan truyền và lượt xem thực tế chưa được xác nhận. Phạm vi được xác nhận qua tài liệu chính thức là: tỷ trọng stablecoin định giá bằng đô la trong thị trường đang áp đảo, và các cơ quan quản lý đang đồng thời thảo luận cả hiệu ứng lan tỏa lẫn rủi ro đi kèm.

Suy cho cùng, tranh luận không nằm ở việc stablecoin có thay thế đô la hay không, mà ở việc liệu chúng có đang đưa đô la vào một mạng lưới thanh toán số rộng hơn. Prasad và biên bản họp của Fed chỉ ra khả năng mở rộng phạm vi sử dụng đô la, trong khi BIS và ECB đồng thời nêu rủi ro về ổn định thanh toán và chủ quyền tiền tệ. Theo các số liệu hiện có, thị trường vẫn đang vận hành với trọng tâm là stablecoin định giá bằng đô la.