Quỹ đầu cơ mất 3% lợi nhuận năm trong tháng 7, đặt cược AI-bán dẫn hạ nhiệt

Hoạt động mua ròng tập trung vào AI và bán dẫn của các quỹ đầu cơ đã chững lại trong tháng 7, phơi bày rủi ro từ những vị thế mua (long) quá đông đúc từng nâng đỡ lợi nhuận nửa đầu năm. Khoản lỗ này không phải là sự sụp đổ toàn diện của ngành quỹ đầu cơ, mà đến từ việc thu hẹp vị thế mua cổ phiếu công nghệ và điều chỉnh đòn bẩy.

Reuters dẫn một bản ghi nhớ nội bộ của Goldman Sachs cho biết các quỹ đầu cơ toàn cầu đạt lợi nhuận trung bình 7% trong nửa đầu năm 2026. Goldman Sachs giải thích rằng trong vài năm qua, các quỹ đã chuyển hướng đặt cược sang nhóm cổ phiếu được ví như "cuốc và xẻng" của cơn sốt AI, gồm chất bán dẫn, điện năng, trung tâm dữ liệu và cổ phiếu ngành bộ nhớ.

Nhưng xu hướng này đảo chiều vào tháng 7. Theo phân tích của JPMorgan được Reuters trích dẫn, các quỹ đầu cơ toàn cầu đã mất khoảng 3% lợi nhuận lũy kế trong năm do phải đóng các giao dịch cổ phiếu công nghệ. JPMorgan xem việc dòng tiền đổ dồn vào cổ phiếu công nghệ là nguyên nhân cốt lõi của khoản lỗ này, dù sau cú sốc tháng 7, hiệu suất cả năm của các quỹ đầu cơ vẫn được ghi nhận ở mức dương khoảng 8%.

Đợt điều chỉnh lần này giống một cú đảo chiều của giao dịch bầy đàn hơn là sự sụp đổ của toàn bộ câu chuyện AI. Institutional Investor dẫn dữ liệu từ PivotalPath cho biết các giao dịch tập trung quá mức vào AI trong tháng 7 đã đảo ngược, khiến chỉ số công nghệ - truyền thông - viễn thông giảm khoảng 10%, mức giảm mạnh nhất trong số 41 chỉ số được theo dõi.

Chiến lược cổ phiếu châu Á cũng ghi nhận mức lỗ hai chữ số. Chuỗi cung ứng bán dẫn Hàn Quốc và Đài Loan được cho là chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, cho thấy sự đảo chiều của các vị thế bán dẫn và bộ nhớ - vốn từng đón nhận kỳ vọng lớn về hạ tầng AI - đã khoét sâu thêm khoản lỗ.

Ngược lại, không phải toàn bộ cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn đều giảm cùng biên độ. Cũng theo dữ liệu trên, chỉ số nhóm FAANG tăng 3,92%, còn chỉ số nhóm Magnificent 7 tăng 2,07%. Khoản lỗ tập trung nhiều hơn ở lĩnh vực đặt cược mạnh vào hạ tầng AI như bán dẫn và bộ nhớ, thay vì lan rộng ra toàn bộ nhóm công nghệ vốn hóa lớn.

Hiện tượng dòng tiền đổ dồn vào một hướng thường đẩy lợi nhuận lên cao trong giai đoạn thuận lợi, nhưng khi chiều giao dịch đảo ngược, nó lại khuếch đại khoản lỗ. Khi nhiều quỹ cùng nắm giữ những cổ phiếu tương tự, việc chốt lời và áp lực ký quỹ diễn ra đồng thời sẽ tạo thành vòng xoáy bán tháo kéo theo bán tháo.

Một trường hợp cụ thể cũng minh chứng cho rủi ro này. Wall Street Journal (WSJ) đưa tin quỹ Situational Awareness do Leopold Aschenbrenner điều hành đã giảm khoảng 67% trong tháng 7, buộc quỹ này phải bán phần lớn cổ phiếu nắm giữ cho Citadel để đáp ứng yêu cầu bổ sung ký quỹ từ bên cho vay. Cùng bài báo cho biết dù lỗ nặng trong tháng 7, quỹ này vẫn lãi khoảng 80% tính theo năm.

Ký quỹ bổ sung (margin call) là thủ tục mà bên cho vay yêu cầu bổ sung tài sản thế chấp hoặc hoàn trả khoản vay khi giá trị tài sản thế chấp sụt giảm. Với danh mục được xây dựng bằng đòn bẩy, việc giá cổ phiếu giảm không chỉ dừng ở khoản lỗ trên sổ sách mà có thể buộc phải bán tháo tài sản đang nắm giữ.

TokenPost từng đưa tin về trường hợp một quỹ chuyên về AI phải bán tháo danh mục, qua đó bộc lộ rủi ro đòn bẩy. Điều này cũng cho thấy chỉ dựa vào báo cáo 13F công khai thì khó đánh giá được rủi ro thời gian thực của quỹ, và phạm vi có thể xác minh chỉ giới hạn ở danh mục nắm giữ cuối quý và các giao dịch danh mục được công bố.

Trong thông báo điều chỉnh ngày 25 tháng 8 của Solactive, các cổ phiếu cấu thành chỉ số Goldman Sachs Hedge Fund VIP bao gồm Nvidia($NVDA), Amazon($AMZN), Microsoft($MSFT), Micron và TSMC. Chỉ riêng cơ cấu chỉ số này cũng cho thấy tỷ trọng lớn của nhóm AI, bán dẫn và các nền tảng công nghệ vốn hóa lớn.

Crypto Briefing đưa tin các vị thế mua được ưa chuộng đã giảm khoảng 40% so với đỉnh gần nhất. Tuy nhiên, con số này chưa được xác nhận trực tiếp qua các nguồn đối chiếu công khai, nên bài viết này tập trung vào sự suy giảm hiệu suất tương đối của rổ cổ phiếu Goldman Sachs VIP, phân tích của JPMorgan về việc đóng vị thế cổ phiếu công nghệ, và trường hợp thua lỗ cụ thể của quỹ tập trung mạnh vào AI.

Phản ứng của nhà đầu tư trên mạng xã hội không nghiêng hẳn về một phía. Stocktwits cho biết dù các vị thế tập trung vào AI và bán dẫn của Situational Awareness lung lay, tâm lý của nhà đầu tư cá nhân đối với Nvidia, Oracle, Micron, AMD... nhìn chung vẫn tích cực. Điều này cho thấy sự khác biệt giữa việc các tổ chức giảm đòn bẩy (degrossing) và sở thích theo chủ đề của nhà đầu tư cá nhân.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, diễn biến này là dữ liệu tham khảo về cấu trúc khẩu vị rủi ro, hơn là về bản thân giá Bitcoin(BTC) hay các altcoin. Khi dòng giao dịch AI di chuyển theo một hướng, các tài sản rủi ro như Nasdaq và BTC thường bị gộp chung vào xu hướng risk-on. Nhưng khi mối tương quan giữa các cổ phiếu trong nhóm AI giảm xuống và các quỹ đầu cơ giảm tổng mức độ tiếp xúc (exposure), dòng vốn rủi ro có thể chỉ dịch chuyển sang một số chủ đề và cổ phiếu nhất định.

Cốt lõi của đợt điều chỉnh này không phải là sự kết thúc của câu chuyện tăng trưởng AI, mà là vấn đề về quy mô vị thế và đòn bẩy. Dù lỗ trong tháng 7, hiệu suất cả năm của toàn ngành quỹ đầu cơ vẫn được ghi nhận ở mức dương, cho thấy thay đổi được xác nhận gần với việc thu hẹp giao dịch tập trung vào bán dẫn và bộ nhớ hơn là sự sụp đổ của cả ngành.