Chỉ số loại AI tăng 8,7% từ đầu tháng 6, vượt S&P500

Chỉ số S&P500 loại trừ nhóm cổ phiếu AI (SPXXAI) đạt tỷ suất sinh lời cao hơn chỉ số S&P500 thông thường kể từ đầu tháng 6. Diễn biến này được giới phân tích nhìn nhận không phải là dấu hiệu cho thấy giai đoạn thị trường do nhóm cổ phiếu công nghệ AI vốn hóa lớn dẫn dắt đã kết thúc, mà là động lực tăng của chứng khoán Mỹ đang lan rộng sang các nhóm ngành khác.

The Information đưa tin SPXXAI tăng 8,7% từ đầu tháng 6 đến khi thị trường đóng cửa ngày 26/8, trong khi S&P500 chỉ tăng 1% cùng giai đoạn. Mốc 26/8 tính theo giờ đóng cửa thị trường Mỹ, tương đương ngày 27/8 theo giờ Việt Nam.

SPXXAI là chỉ số do Goldman Sachs (GS) phối hợp cùng S&P Dow Jones Indices công bố ngày 20/2. Chỉ số này được thiết kế bằng cách loại khỏi rổ S&P500 những cổ phiếu có mức độ liên quan lớn đến doanh thu, hạ tầng và nhu cầu AI.

S&P500 là chỉ số tham chiếu cốt lõi, tập hợp các cổ phiếu vốn hóa lớn hàng đầu của Mỹ. Việc SPXXAI vượt trội trong ngắn hạn cho thấy nhóm cổ phiếu không có yếu tố AI trong rổ này đã diễn biến mạnh hơn trong một giai đoạn nhất định.

Tuy nhiên, SPXXAI không phải là quỹ hoán đổi danh mục (ETF) mà nhà đầu tư cá nhân có thể mua trực tiếp. Đây gần như là công cụ chiến lược để các nhà đầu tư tổ chức giảm tỷ trọng hoặc phòng ngừa rủi ro liên quan đến AI, và danh sách đầy đủ các cổ phiếu cấu thành chỉ số cũng chưa được công bố.

The Information cũng cho biết, xét theo tỷ suất sinh lời lũy kế kể từ khi ra mắt, S&P500 vẫn đang dẫn trước SPXXAI, và mức vượt trội tương đối của SPXXAI cũng chao đảo trong tháng 8. Đây là lý do khó có thể khẳng định chắc chắn về một sự đảo chiều mang tính cấu trúc của thị trường chứng khoán Mỹ chỉ dựa trên dữ liệu tỷ suất sinh lời từ tháng 6 đến nay.

Cách diễn giải chính thức từ Goldman Sachs cũng nghiêng về hướng thị trường đang mở rộng biên độ tăng giá hơn là dòng vốn rời khỏi AI. Trong nội dung 'The Markets' công bố ngày 21/8, Goldman Sachs cho biết đà tăng của S&P500 không chỉ đến từ câu chuyện AI, khi 9 trong số 11 nhóm ngành ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số so với cùng kỳ năm trước.

Shawn Tuteja, Giám đốc giao dịch biến động thuộc bộ phận ETF và rổ tùy chỉnh toàn cầu của Goldman Sachs, nói trong cùng tài liệu trên rằng “nhà đầu tư không mua cổ phiếu AI một cách mù quáng”. Bình luận này cho thấy dù biến động của các cổ phiếu liên quan AI gia tăng, đà cải thiện lợi nhuận vẫn đang lan sang nhiều ngành nghề khác.

Đằng sau diễn biến này là mức độ tập trung cao của thị trường. Axios từng đưa tin khi SPXXAI ra mắt hồi tháng 2 rằng nhóm doanh nghiệp liên quan AI chiếm khoảng 45% tổng vốn hóa của S&P500. Khi chủ đề AI chiếm tỷ trọng quá lớn trong chỉ số cổ phiếu vốn hóa lớn của Mỹ, nhu cầu điều chỉnh tỷ trọng từ phía nhà đầu tư tổ chức đã xuất hiện.

Trong báo cáo công bố hồi tháng 1, Goldman Sachs ghi nhận 53% tỷ suất sinh lời của S&P500 trong năm 2025 đến từ nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn hàng đầu. Cũng trong báo cáo này, Goldman Sachs dự báo S&P500 có thể đạt tổng tỷ suất sinh lời 12% trong năm 2026, đồng thời lưu ý mức độ tập trung của thị trường và chi tiêu vốn cho AI đang tăng là những biến số quan trọng cần theo dõi.

Áp lực mà các khoản đầu tư AI đặt lên toàn thị trường cũng từng được đề cập trước đó. TokenPost trước đó đã đưa tin về cấu trúc trong đó việc mở rộng chi tiêu cho hạ tầng AI đang gây áp lực lên dòng tiền của các tập đoàn công nghệ lớn.

Báo cáo tháng 8 của Goldman Sachs Asset Management vẫn xem AI là chủ đề đầu tư cốt lõi, nhưng đồng thời nhắc đến hiện tượng luân chuyển dòng vốn trong nội bộ thị trường. Theo báo cáo này, tính đến cuối tháng 7, nhóm cổ phiếu hạ tầng AI và nhóm cổ phiếu chịu rủi ro liên quan AI đã có diễn biến trái chiều.

Trên thị trường, quan điểm phổ biến hơn là xem kết quả của SPXXAI như một sự điều chỉnh vị thế, chứ không phải việc né tránh AI. Khi tỷ trọng của nhóm cổ phiếu AI vốn hóa lớn đã tăng cao, nhà đầu tư tổ chức có xu hướng tìm cách giảm bớt mức độ tiếp xúc hiện tại hoặc phân bổ rủi ro sang các ngành khác.

Diễn biến này cũng liên quan trực tiếp đến cấu trúc đầu tư chỉ số Mỹ mà nhà đầu tư Việt Nam đang quan tâm. Khi rót vốn vào các sản phẩm mô phỏng S&P500, nhà đầu tư đồng thời gánh luôn tỷ trọng ngày càng lớn của nhóm cổ phiếu AI, nên việc theo dõi nhóm ngành nào đang thực sự dẫn dắt tỷ suất sinh lời trong chỉ số trở nên cần thiết hơn.

Kết quả của SPXXAI kể từ tháng 6 phản ánh đà phục hồi ngắn hạn của nhóm cổ phiếu ngoài AI. Tuy nhiên, nếu nhìn tổng thể tỷ suất sinh lời kể từ khi ra mắt cùng với biến động trong tháng 8, cách hiểu hợp lý hơn là xem đây là dòng luân chuyển vốn bên trong thị trường chứng khoán Mỹ, thay vì kết luận rằng giai đoạn thị trường do AI dẫn dắt đã chấm dứt.