500.000-1 triệu USD: Tài khoản Trump bán cổ phiếu Exxon đúng ngày ngừng bắn

Tài khoản đầu tư của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bán ra 500.000-1 triệu USD cổ phiếu ExxonMobil (XOM) đúng vào ngày ông công bố ngừng bắn trong cuộc chiến với Iran.

CBS News cho biết sau khi xem xét báo cáo tài chính nộp cho Văn phòng Đạo đức Chính phủ (OGE) hồi cuối tháng 6 cùng các hồ sơ giao dịch liên quan, tài khoản của Tổng thống Trump đã bán cổ phiếu ExxonMobil vào ngày 7 tháng 4.

Cùng ngày hôm đó, Tổng thống Trump tuyên bố ngừng bắn với Iran. Cổ phiếu ExxonMobil đóng cửa phiên 7 tháng 4 ở mức 163,91 USD, rồi mở cửa phiên kế tiếp ngày 8 tháng 4 ở mức 153,52 USD, thấp hơn 6,5% so với giá đóng cửa phiên trước.

Bản thân giao dịch chưa thể khẳng định động cơ đằng sau việc bán ra. Nhưng việc phát ngôn về chính sách đối ngoại, năng lượng của tổng thống trùng thời điểm với giao dịch cổ phiếu năng lượng trong tài khoản cá nhân đã khiến tranh cãi về xung đột lợi ích quay trở lại.

Trước đó, Tổng thống Trump từng chỉ trích ExxonMobil và Chevron (CVX), nói rằng “họ đang kiếm quá nhiều tiền”, đồng thời gây sức ép buộc hai công ty giảm giá xăng. Sau khi công khai phê phán lợi nhuận của các tập đoàn dầu khí lớn, việc tài khoản cùng tên bán ra cổ phiếu năng lượng khiến ranh giới giữa phát ngôn chính trị và quản lý tài sản cá nhân trở thành tâm điểm chú ý.

Reuters đưa tin ngày 8 tháng 4 rằng cổ phiếu năng lượng tại Mỹ và châu Âu đồng loạt giảm sau khi lệnh ngừng bắn ở Trung Đông được công bố. Thỏa thuận ngừng bắn đã hạ nhiệt mức phí bảo hiểm chiến tranh vốn tăng lên do lo ngại gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz, kéo giá dầu Brent và WTI xuống dưới 100 USD/thùng.

Cổ phiếu ExxonMobil và Chevron cũng giảm hơn 5%. Giới quan sát thị trường nhận định mức tăng giá trước đó phản ánh lo ngại xung đột Trung Đông có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ, và một phần mức tăng này đã bị đảo ngược sau khi lệnh ngừng bắn được công bố.

Phí bảo hiểm chiến tranh (war premium) là phần giá cộng thêm vào giá dầu do khả năng xảy ra xung đột địa chính trị. Khi các tuyến vận chuyển trọng yếu như eo biển Hormuz trở nên bất ổn, giá dầu tương lai và cổ phiếu năng lượng thường biến động trước, ngay cả khi nguồn cung thực tế chưa bị gián đoạn.

Với độc giả tại Việt Nam, đây không chỉ đơn thuần là tranh cãi đạo đức trong chính trường Mỹ. Căng thẳng liên quan chiến sự Iran và eo biển Hormuz tác động trực tiếp đến giá dầu thế giới, từ đó ảnh hưởng tới ngành lọc hóa dầu trong nước và mặt bằng giá cả sinh hoạt.

TokenPost từng đưa tin về tranh cãi lặp lại liên quan đến thuế lợi nhuận vượt mức đối với ngành dầu khí mỗi khi xảy ra chiến sự và gián đoạn nguồn cung. Vấn đề gây tranh cãi là nên để các tập đoàn dầu khí lớn tự quyết định dùng lợi nhuận để tái đầu tư và chia cổ tức, hay đánh thuế để giảm gánh nặng cho người tiêu dùng.

Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump không can thiệp vào thời điểm thực hiện giao dịch. Ông Davis Ingle (Davis Ingle), người phát ngôn Nhà Trắng, nói với CBS News rằng “danh mục cổ phiếu và trái phiếu của Tổng thống Trump được một tổ chức tài chính bên thứ ba quản lý độc lập”.

Ông Ingle giải thích thêm tài khoản này là tài khoản quản lý theo ủy quyền, vận hành theo mô hình danh mục dựa trên máy tính nhằm mô phỏng theo chỉ số. Nói cách khác, các giao dịch cổ phiếu riêng lẻ không xuất phát từ chỉ đạo trực tiếp của tổng thống mà nằm trong cơ chế vận hành tự động.

Tuy nhiên cũng có ý kiến phản bác. Ông Donald Sherman (Donald Sherman), giám đốc điều hành tổ chức Công dân vì Trách nhiệm và Đạo đức tại Washington (CREW), nói với CBS News rằng “tổng thống có nghĩa vụ tránh xung đột lợi ích giữa tài chính cá nhân và những gì tốt nhất cho người dân Mỹ”.

Bình luận của ông Sherman không nhắm vào việc tổng thống có trực tiếp ra lệnh giao dịch hay không, mà đặt vấn đề với chính cấu trúc khi phạm vi hoạch định chính sách và tài sản cá nhân của tổng thống chồng lấn lên nhau. Theo ông, khi chính sách năng lượng, ngoại giao Trung Đông và giá dầu cùng vận động trong một dòng chảy, tiêu chuẩn đạo đức công vụ cần khắt khe hơn.

Theo quy định của OGE, quan chức nhà nước phải báo cáo các giao dịch cổ phiếu trên 1.000 USD trong vòng 45 ngày kể từ ngày giao dịch, hoặc trong vòng 30 ngày kể từ khi biết về giao dịch đó. Vì vậy, hồ sơ công khai thường xuất hiện muộn hơn thời điểm giao dịch thực tế diễn ra. Trong trường hợp này, giao dịch tháng 4 chỉ được biết đến sau khi hồ sơ báo cáo cuối tháng 6 được công bố.