23 bang tại Mỹ kiện quy tắc bỏ phiếu qua thư mới của USPS

Tổng chưởng lý của 23 bang theo đảng Dân chủ, cùng thủ đô Washington DC và thống đốc bang Pennsylvania, đã đệ đơn kiện nhằm ngăn chặn quy tắc bỏ phiếu qua thư mới của Cơ quan Bưu điện Mỹ (USPS). Đây là vụ kiện tiếp theo, chỉ hai ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ tạm thời cho phép thực thi sắc lệnh hành pháp về bỏ phiếu qua thư của Tổng thống Trump.

Rob Bonta, Tổng chưởng lý bang California, cho biết đơn kiện đã được nộp lên Tòa án Liên bang khu vực Massachusetts vào ngày 27 (giờ Hàn Quốc). Tham gia vụ kiện có tổng chưởng lý của 23 bang, trong đó có California, Nevada, Washington, Massachusetts, cùng thủ đô Washington DC và Thống đốc bang Pennsylvania Josh Shapiro.

Vấn đề tranh cãi là ai có quyền quyết định phạm vi cử tri được nhận phiếu bầu qua thư. Sắc lệnh hành pháp ký hồi tháng 3 của Tổng thống Trump yêu cầu chính quyền liên bang siết chặt việc xác minh tư cách cử tri trong quy trình bỏ phiếu qua thư. Phía Dân chủ cho rằng biện pháp này xâm phạm quyền quản lý bầu cử của chính quyền bang.

Theo quy tắc của USPS, các cơ quan phụ trách bầu cử ở từng bang phải nhập thông tin liên quan vào cổng thông tin bỏ phiếu qua thư của liên bang, đồng thời áp dụng tiêu chuẩn mới cho phong bì phiếu bầu và việc nộp dữ liệu. USPS khẳng định quy tắc này vẫn để các bang giữ quyền quyết định có sử dụng hình thức bỏ phiếu qua thư hay không và ai đủ tư cách cử tri.

Ông Bonta nói “Hiến pháp Mỹ trao quyền quản lý bầu cử cho các bang, không phải cho tổng thống hay USPS.” Bình luận này cho thấy phía nguyên đơn xem đây là vấn đề phân quyền hiến định hơn là một tranh chấp thủ tục đơn thuần. Bên nguyên đơn đã đề nghị tòa ban hành lệnh cấm tạm thời và lệnh cấm sơ bộ để ngăn quy tắc có hiệu lực.

Theo đơn kiện, để tuân thủ quy tắc mới, các bang sẽ phải thiết kế lại phong bì phiếu bầu và xây dựng đường truyền dữ liệu mới từ hệ thống bầu cử của bang sang USPS. Nguyên đơn lo ngại thời gian chuẩn bị bị rút ngắn từ vài tháng xuống còn vài tuần, khiến gánh nặng hành chính và nguy cơ nhầm lẫn cho cử tri tăng lên.

Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ nhận định vụ kiện của các bang nhằm vào chính sắc lệnh hành pháp là quá sớm. Theo tòa, bản thân sắc lệnh chưa gây thiệt hại trực tiếp cho các bang, và các bang có thể khởi kiện khi có biện pháp thực thi cụ thể được ban hành.

Đa số thẩm phán Tòa án Tối cao cũng nêu rõ không phải mọi biện pháp mà chính quyền đưa ra để thực thi sắc lệnh đều đương nhiên hợp pháp. Thẩm phán Sonia Sotomayor, trong ý kiến bất đồng, chỉ ra rằng quyết định của tòa không đồng nghĩa với việc xác nhận tính hợp pháp của sự can thiệp từ tổng thống vào công tác tổ chức bầu cử tháng 11 năm 2026.

Trong giai đoạn tố tụng trước đó, 12 bang theo đảng Cộng hòa đã nộp văn bản ủng hộ chính quyền liên bang. Các bang này cho rằng quy tắc của USPS vẫn giữ nguyên vai trò của chính quyền bang trong việc lập danh sách cử tri cuối cùng.

Thống đốc bang California Gavin Newsom nói “Donald Trump không phải là người điều hành bầu cử. Các bang mới là người làm việc đó.” Bình luận của ông phản ánh quan điểm chung của phe Dân chủ rằng quyền tổ chức bầu cử thuộc về từng bang. Về phía mình, Nhà Trắng đánh giá phán quyết của Tòa án Tối cao là một chiến thắng quan trọng cho an ninh bầu cử Mỹ, đồng thời khẳng định đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ an toàn của hình thức bỏ phiếu qua thư và nguyên tắc chỉ công dân Mỹ mới được bỏ phiếu.

Vụ kiện lần này diễn ra trong bối cảnh các vụ kiện liên quan đến bỏ phiếu qua thư trước thềm bầu cử giữa kỳ Mỹ đang trở thành một biến số đối với thị trường tài chính. Không chỉ kết quả bầu cử, mà tốc độ công bố kết quả và cục diện quyền lực tại Quốc hội cũng có thể ảnh hưởng tới các cuộc thảo luận về ngân sách, thuế và quy định.

Điểm khác biệt so với vụ kiện trước là lần này nguyên đơn nhắm trực tiếp vào quy tắc thực thi cụ thể của USPS được ban hành sau phán quyết của Tòa án Tối cao, thay vì nhắm vào bản thân sắc lệnh hành pháp.

Thời gian cũng đang gấp rút. Một số bang phải bắt đầu gửi phiếu bầu qua thư cho quân nhân và cử tri ở nước ngoài từ đầu tháng 9. Phạm vi áp dụng quy tắc của USPS cho cuộc bầu cử năm 2026 sẽ phụ thuộc vào cách Tòa án Liên bang khu vực Massachusetts xử lý yêu cầu về lệnh cấm tạm thời và lệnh cấm sơ bộ.