Alberta từ chối đánh thuế dầu, Canada áp thuế trả đũa Mỹ từ 8/9

Chính quyền bang Alberta (Canada) tuyên bố sẽ không dùng thuế xuất khẩu dầu thô hay hạn chế nguồn cung làm công cụ đối phó trong căng thẳng thuế quan với Mỹ. Hơn 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Canada hiện đổ về thị trường Mỹ, khiến lựa chọn đáp trả cứng rắn trở nên khó khả thi.

Theo Global News đưa tin ngày 26 (giờ địa phương), Danielle Smith (Danielle Smith), Thống đốc bang Alberta, phát biểu tại họp báo rằng bà không ủng hộ việc đánh thuế hoặc cắt nguồn cung dầu khí xuất khẩu từ Alberta sang Mỹ. Bà nói: "Tôi không thể nghĩ ra quyết định chính sách nào tai hại hơn việc cắt nguồn cung hoặc đánh thuế dầu thô Alberta xuất sang Mỹ." Phát biểu này cho thấy Alberta muốn tránh mọi động thái có thể khiến chính mình chịu thiệt hại trước.

Bà Smith cho rằng nếu hạn chế xuất khẩu dầu, Mỹ có thể trả đũa mạnh hơn nữa. Theo bà, việc Alberta cố gắng tăng sức mặc cả có nguy cơ khiến chi phí trong nội bộ Canada tăng lên trước tiên.

Tranh cãi này nổ ra trong bối cảnh Canada đang tìm cách đối phó với làn sóng áp thuế của Tổng thống Trump nhắm vào hàng hóa nước này. Chính phủ Canada đã công bố kế hoạch áp thuế trả đũa 15%, 25% và 50% lên lượng hàng nhập khẩu từ Mỹ trị giá 27,6 tỷ CAD.

Thuế trả đũa sẽ có hiệu lực từ ngày 8/9, áp dụng cho các mặt hàng gồm thép, sản phẩm sữa, đồ gia dụng, máy móc nông nghiệp, bột giấy - giấy và thiết bị điện tử.

Riêng lĩnh vực năng lượng vẫn đứng ngoài cuộc tranh cãi thuế trả đũa. Theo Cơ quan Quản lý Năng lượng Canada (CER), năm 2025 Canada xuất khẩu sang Mỹ trung bình 3,9 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, chiếm 90,1% tổng lượng dầu xuất khẩu của nước này.

Giá trị xuất khẩu dầu thô sang Mỹ đạt 126,1 tỷ CAD. CER cho biết Canada và Mỹ có mối liên kết chặt chẽ qua dầu thô, khí tự nhiên, sản phẩm dầu mỏ và lưới điện.

Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada cũng cho biết tính đến năm 2023, 97% lượng dầu thô xuất khẩu của Canada chảy sang Mỹ, trong khi Mỹ nhập tới 24% lượng dầu thô tiêu thụ trong nước từ Canada. Mức độ phụ thuộc năng lượng lẫn nhau cao khiến bất kỳ đòn bẩy chính trị nào biến thành chính sách thực tế cũng có thể gây tác động ngược trở lại cả hai phía.

Bà Smith cảnh báo việc hạn chế xuất khẩu dầu không chỉ ảnh hưởng đến Alberta mà còn có thể tác động tới Ontario và Quebec. Bà lập luận nếu Canada cắt nguồn cung dầu thô, các nhà máy lọc dầu Mỹ có thể ngừng cung cấp xăng và dầu diesel cho khu vực miền Đông Canada.

Tuy nhiên cũng có ý kiến phản đối. Naheed Nenshi (Naheed Nenshi), lãnh đạo đảng Dân chủ Mới (NDP) tại Alberta, chỉ trích cách phản ứng của bà Smith thực chất là không hành động gì.

Avi Lewis (Avi Lewis), lãnh đạo đảng NDP liên bang, trong tuyên bố ngày 26 kêu gọi áp thuế xuất khẩu đối với năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Ông nói: "Trong cuộc chiến thương mại này, sức mạnh của chúng ta đến từ những nguồn tài nguyên mà Mỹ cần." Quan điểm này đối lập trực tiếp với lập trường thận trọng của bà Smith.

Jason Kenney (Jason Kenney), cựu Thống đốc bang Alberta, cũng lên tiếng cho rằng không nên loại bỏ trước bất kỳ phương án đối phó nào. Nội bộ Alberta hiện vẫn chia rẽ về việc có nên dùng dầu thô làm đòn bẩy đàm phán hay không.

Trong khi đó, Phòng Thương mại Calgary và Lethbridge tập trung nhấn mạnh chi phí gia tăng cho doanh nghiệp do căng thẳng thương mại kéo dài, thay vì tranh luận về việc hạn chế xuất khẩu dầu. Phòng Thương mại Calgary kêu gọi chính phủ liên bang hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, còn Phòng Thương mại Lethbridge cho rằng việc năng lượng không nằm trong danh sách chịu thuế lần này không đồng nghĩa nền kinh tế nói chung tránh được tác động lan rộng.

Hiện chưa xác định được mối liên hệ trực tiếp nào giữa vụ việc này với thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, bất ổn trong thương mại năng lượng khu vực Bắc Mỹ có thể gián tiếp tác động đến giá cả, tiền tệ và khẩu vị rủi ro, từ đó ảnh hưởng đến thị trường tài sản số như Bitcoin(BTC).

Thị trường dầu thô vốn phản ánh đồng thời yếu tố địa chính trị, gián đoạn nguồn cung và kỳ vọng đàm phán ngoại giao. TokenPost trước đó từng đưa tin về việc các vụ tấn công tàu tại eo biển Hormuz và gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông được phản ánh vào phần bù rủi ro giá dầu. Thuế trả đũa của Canada đối với Mỹ dự kiến có hiệu lực từ ngày 8/9.