GDP Mỹ có thể "hụt" giá trị thiết kế AI của Nvidia(NVDA) vì nhập khẩu máy chủ

Một phân tích mới chỉ ra giá trị thiết kế và nghiên cứu phát triển (R&D) mà Nvidia(NVDA) thực hiện tại Mỹ có thể bị pha loãng một phần trong thống kê tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này, do chuỗi sản xuất đặt chủ yếu ở nước ngoài. Chuỗi cung ứng máy chủ AI và chất bán dẫn trải rộng qua nhiều quốc gia khiến quy mô đầu tư thực tế của doanh nghiệp và mức đóng góp vào tăng trưởng chính thức có thể không khớp nhau.

Cục Phân tích Kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ (BEA) tính GDP theo phương pháp chi tiêu, tức cộng tiêu dùng, đầu tư, chi tiêu chính phủ và xuất khẩu rồi trừ đi nhập khẩu. Nhập khẩu là hàng hóa, dịch vụ sản xuất ngoài nước Mỹ nên phải trừ ra để chỉ tính riêng phần sản xuất trong nước.

Vấn đề nằm ở chỗ chuỗi cung ứng máy chủ AI và chất bán dẫn - từ thiết kế, sản xuất wafer, đóng gói, lắp ráp đến khâu mua hàng cuối cùng - bị chia nhỏ qua nhiều quốc gia. Dù doanh nghiệp Mỹ đảm nhận phần thiết kế cốt lõi, nếu thành phẩm hoặc linh kiện được sản xuất ở nước ngoài rồi nhập vào Mỹ, khoản này vẫn có thể bị ghi nhận là nhập khẩu trong thống kê.

Trong báo cáo thường niên năm tài khóa 2025 nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Nvidia(NVDA) cho biết trụ sở đặt tại Santa Clara, bang California, còn chuỗi cung ứng tập trung chủ yếu ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Cũng trong báo cáo này, công ty nêu rõ sản xuất wafer bán dẫn thông qua TSMC (Đài Loan) và Samsung Electronics, đồng thời giao khâu lắp ráp, kiểm thử và đóng gói cho các đối tác riêng biệt.

Với cấu trúc này, dù giá trị thiết kế và phần mềm mà Nvidia(NVDA) tạo ra tại Mỹ nằm trong giá bán cuối cùng của máy chủ AI, phần sản xuất ở nước ngoài khi nhập khẩu về Mỹ vẫn có thể bị tính vào khoản trừ nhập khẩu. Tuy nhiên, giá trị thiết kế được ghi nhận vào đầu tư R&D, dịch vụ sở hữu trí tuệ, lợi nhuận doanh nghiệp hay đầu tư thiết bị với tỷ lệ bao nhiêu còn tùy thuộc cấu trúc giao dịch cụ thể.

TSMC cũng mô tả trong báo cáo thường niên năm 2025 rằng hãng là xưởng đúc (foundry) sản xuất chất bán dẫn dựa trên thiết kế mạch tích hợp độc quyền do khách hàng cung cấp. Cấu trúc cơ bản của ngành bán dẫn - nơi thiết kế và sản xuất tách biệt giữa các công ty, quốc gia khác nhau - chính là gốc rễ của tranh luận về cách tính GDP.

Epoch AI trong tài liệu công bố ngày 5 tháng 6 ước tính chi tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu AI, phần cứng điện toán và thiết bị mạng chiếm khoảng 0,8% GDP Mỹ trong quý 1 năm 2026. Nếu tính rộng ra toàn bộ hạ tầng điện toán, tỷ trọng này lên tới khoảng 1,5%.

Đây không phải số liệu GDP chính thức, mà là kết quả phân tích kết hợp dữ liệu của BEA, Cục Điều tra Dân số Mỹ và ước tính riêng về thiết bị mạng của Epoch AI. Do đó, con số này cho thấy chi tiêu hạ tầng AI đã phần nào được phản ánh vào các chỉ số vĩ mô, nhưng không trực tiếp đo lường phần giá trị thiết kế của Nvidia(NVDA) bị bỏ sót trong thống kê chính thức.

Số liệu GDP sơ bộ quý 2 năm 2026 của BEA cũng chạm đến cùng vấn đề này. BEA cho biết GDP thực của Mỹ tăng 1,5% theo năm, trong khi nhập khẩu - khoản mục bị trừ khi tính GDP - cũng tăng.

Khi đầu tư công nghệ và nhập khẩu thiết bị cùng tăng, mức độ cảm nhận đầu tư của doanh nghiệp và mức đóng góp vào tăng trưởng có thể khác nhau. Doanh nghiệp xem việc mua sắm máy chủ AI và thiết bị bán dẫn là tín hiệu mở rộng đầu tư, nhưng phần sản xuất ở nước ngoài không được ghi nhận tương ứng vào tăng trưởng sản xuất trong nước.

Goldman Sachs Research trong báo cáo tháng 11 năm 2023 dự báo AI có thể giúp tăng trưởng GDP Mỹ cao hơn 0,4 điểm phần trăm tính đến năm 2034. Joseph Briggs và Devesh Kodnani, hai chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs, nhận định để hiệu ứng này thể hiện rõ trên số liệu thực tế thì cần có sự áp dụng rộng rãi trên nhiều ngành.

TokenPost trước đó cũng đưa tin về phân tích của Goldman Sachs cho rằng cần phân biệt giữa quy mô đầu tư AI và mức đóng góp thực vào tăng trưởng GDP. Bên cạnh đó, TokenPost cũng giới thiệu một phân tích ước tính hiệu ứng ròng của các yếu tố liên quan đến AI đối với tăng trưởng GDP Mỹ năm 2026 vào khoảng 0,1 điểm phần trăm.

Với độc giả Việt Nam, vấn đề này liên quan đến cách hiểu chuỗi cung ứng bán dẫn nhiều hơn là con số tăng trưởng của Mỹ. Thiết kế của Nvidia(NVDA) là giá trị cốt lõi tạo nên vị thế doanh nghiệp Mỹ, nhưng khâu sản xuất và lắp ráp lại trải khắp chuỗi cung ứng toàn cầu, gồm TSMC, Samsung Electronics, SK Hynix và các nhà sản xuất theo hợp đồng khác.

Doanh thu doanh nghiệp, giá trị gia tăng trong nước và GDP vĩ mô không phải là những con số đồng nhất. Ngay cả khi nhu cầu sản phẩm Nvidia(NVDA) tăng, hiệu ứng đó có thể phân tán vào nhiều khoản mục khác nhau trên GDP Mỹ như đầu tư R&D, giao dịch sở hữu trí tuệ, lợi nhuận doanh nghiệp hay khoản trừ nhập khẩu.

Vì vậy, vấn đề lần này không nói về kết quả kinh doanh hay diễn biến giá cổ phiếu của Nvidia(NVDA). Đây là một vấn đề mang tính thống kê: làn sóng đầu tư AI đã phần nào được phản ánh vào các chỉ số kinh tế Mỹ, nhưng vì chuỗi cung ứng bán dẫn vượt biên giới, việc xác định phần đóng góp đó rơi vào khoản mục nào vẫn còn khó phân tách rõ ràng.