510.000 lao động: Nút thắt lưới điện AI lan sang con người

Chuỗi giá trị điện và lưới điện của Mỹ có thể cần thêm khoảng 510.000 lao động từ nay đến năm 2030, theo một phân tích mới công bố. Trong lúc trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) và làn sóng điện khí hóa đẩy nhu cầu điện tăng nhanh, lực lượng lao động lành nghề để xây nhà máy điện và kéo đường dây truyền tải đang trở thành nút thắt mới.

Theo Goldman Sachs(GS), trong báo cáo công bố ngày 23 tháng 7 năm 2026, nước Mỹ cần lấp đầy khoảng 510.000 việc làm mới để đáp ứng nhu cầu điện tăng thêm. Trong đó, lĩnh vực sản xuất, xây dựng và vận hành cần khoảng 300.000 lao động, còn lĩnh vực truyền tải, phân phối và đấu nối lưới điện cần 207.000 lao động.

Goldman Sachs dự báo nhu cầu điện của Mỹ sẽ tăng trung bình 2,5% mỗi năm trong giai đoạn 2023-2030, trong đó trung tâm dữ liệu đóng góp khoảng 1 điểm phần trăm. Cũng trong báo cáo này, quy mô đầu tư cho sản xuất điện của Mỹ được ước tính khoảng 444 tỷ USD, còn đầu tư cho truyền tải điện vào khoảng 302 tỷ USD.

Vấn đề mấu chốt không nằm ở số tiền đầu tư mà ở tốc độ đáp ứng nguồn cung lao động. Goldman Sachs cho biết số học viên học nghề liên quan đến năng lượng tại Mỹ năm 2024 là 45.000 người, trong khi để đáp ứng nhu cầu dự kiến ở lĩnh vực truyền tải và phân phối, con số này cần tăng lên khoảng 65.000 người mỗi năm. Một áp lực khác là hơn một nửa lực lượng lao động ngành điện hiện tại có dưới 10 năm kinh nghiệm.

Evan Tylenda, trưởng bộ phận GS SUSTAIN EMEA thuộc khối nghiên cứu của Goldman Sachs, nhận định “khả năng tiếp cận nhân tài và lực lượng lao động sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh”. Bình luận này cho thấy cuộc đua mở rộng lưới điện không chỉ dừng ở việc đặt hàng thiết bị, mà đang lan sang cuộc cạnh tranh giành nhân lực lành nghề.

Chuỗi giá trị điện và lưới điện bao gồm cả khâu sản xuất điện, truyền tải, phân phối, đấu nối lưới, vận hành và bảo trì. Dù công suất phát điện tăng, nếu đường dây truyền tải thiếu hoặc nhân lực đấu nối lưới không đủ, điện vẫn không thể đến nơi cần dùng đúng thời điểm. Với những cơ sở tiêu thụ điện lớn và ổn định như trung tâm dữ liệu, nút thắt này càng bộc lộ rõ.

Sự mở rộng của năng lượng tái tạo cũng được xem là yếu tố làm tăng nhu cầu lao động. Goldman Sachs phân tích rằng, tính theo toàn bộ vòng đời từ sản xuất, xây dựng, lắp đặt, vận hành đến bảo trì, năng lượng tái tạo đòi hỏi lượng lao động trung bình cao hơn khoảng 2,5 lần so với năng lượng hóa thạch. Riêng công việc truyền tải cần thời gian đào tạo và tích lũy kỹ năng dài hơn, nên tình trạng thiếu hụt nhân lực có thể trở nên nghiêm trọng hơn ở mảng này.

Dự báo về nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu cũng củng cố cho xu hướng trên. Trong báo cáo ngày 20 tháng 5 năm 2026, Goldman Sachs cho biết nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể tăng từ 31GW năm 2025 lên 66GW vào năm 2027. TokenPost trước đó cũng từng đề cập đến phân tích cho rằng sự lan rộng của AI đang đẩy lưới điện tới điểm nghẽn.

Trong các khoản đầu tư trung tâm dữ liệu tại Mỹ, việc đấu nối lưới điện và mức độ chấp nhận của cộng đồng địa phương cũng từng được nhắc đến như những nút thắt. TokenPost trước đó đưa tin rằng quy mô các dự án trung tâm dữ liệu bị hủy hoặc trì hoãn đang tăng lên, khiến điểm nghẽn của hạ tầng AI dịch chuyển từ khâu huy động vốn sang khâu đấu nối lưới điện và cấp phép.

Áp lực lên lưới điện cũng thể hiện rõ ở các thị trường điện khu vực của Mỹ. Theo Reuters đưa tin ngày 9 tháng 7 năm 2025, PJM Interconnection, lưới điện lớn nhất nước Mỹ, đang chịu áp lực từ nhu cầu của trung tâm dữ liệu và AI, với nhu cầu toàn hệ thống có thể tăng thêm 32GW đến năm 2030.

Bộ Năng lượng Mỹ, trong báo cáo công bố tháng 7 năm 2025, cũng cảnh báo rằng nếu việc bổ sung nguồn điện ổn định mới bị chậm trễ, nguy cơ mất điện vào năm 2030 có thể cao gấp 100 lần so với hiện tại. Điều này cho thấy sự gia tăng nhu cầu điện đòi hỏi phản ứng đồng thời ở cả công suất phát điện, lưới truyền tải, thủ tục cấp phép lẫn nguồn nhân lực.

Phản ứng từ giới trong ngành phần lớn đồng tình rằng việc đảm bảo đủ nhân lực là biến số then chốt cho tiến độ đầu tư điện. Thợ điện và lao động truyền tải không thể đào tạo ồ ạt trong thời gian ngắn, trong khi kinh nghiệm thực tế lại quyết định năng suất và an toàn lao động. Dù thiết bị đã sẵn sàng, nếu thiếu nhân lực lắp đặt và đấu nối lưới, thời điểm vận hành thực tế vẫn có thể bị chậm lại.

Tuy nhiên, con số 510.000 không phải là mức thiếu hụt hiện tại mà là ước tính nhu cầu bổ sung có thể phát sinh đến năm 2030. Khoảng trống lao động thực tế sẽ phụ thuộc vào diễn biến kinh tế, tiến độ giải ngân đầu tư, nguồn cung học viên học nghề, quy định của từng địa phương và tốc độ mua sắm thiết bị.

Tác động gián tiếp đến các doanh nghiệp Hàn Quốc cũng không nhỏ. Khi đầu tư vào trung tâm dữ liệu và lưới điện tại Mỹ tăng lên, môi trường đầu tư cho thiết bị điện, hệ thống làm mát, xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI cũng có thể thay đổi theo. Dù vậy, mức độ hưởng lợi hay hiệu quả đầu tư của từng doanh nghiệp cụ thể chỉ có thể xác định khi có thông tin về hợp đồng, đơn hàng hoặc kế hoạch mở rộng thiết bị riêng lẻ.

Từ nay đến năm 2030, yếu tố quyết định không còn là dự báo nhu cầu điện mà là tốc độ triển khai trên thực tế. Chỉ khi công suất phát điện, lưới truyền tải, khâu đấu nối lưới và nguồn cung lao động lành nghề cùng vận hành ăn khớp, lộ trình mở rộng trung tâm dữ liệu AI mới có thể trở thành hiện thực.