Lỗ 30.860 tỷ yên, bảo hiểm Nhật đối mặt áp lực trái phiếu

Khoản lỗ chưa thực hiện từ trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) mà các công ty bảo hiểm nhân thọ lớn của nước này nắm giữ đã tăng lên 30.860 tỷ yên (khoảng 272.850 tỷ won) tính đến cuối tháng 6, vượt qua khoản lãi chưa thực hiện từ cổ phiếu trong nước. Lãi suất trái phiếu kỳ hạn siêu dài tăng đã tạo áp lực trực tiếp lên danh mục đầu tư dài hạn của các công ty bảo hiểm.

Theo khảo sát của Nikkei Asia (Nikkei Asia) công bố ngày 18 dựa trên phản hồi của 13 trong số 14 công ty bảo hiểm nhân thọ lớn được khảo sát, quy mô lỗ chưa thực hiện từ trái phiếu chính phủ đã tăng 60% so với cùng kỳ năm trước.

Cùng thời điểm, lãi chưa thực hiện từ cổ phiếu trong nước của các công ty này đạt 30.030 tỷ yên (khoảng 265.500 tỷ won). Như vậy, khoản lỗ đánh giá từ trái phiếu chính phủ đã lớn hơn khoản lãi tích lũy từ cổ phiếu.

Giá trái phiếu di chuyển ngược chiều với lãi suất. Khi lãi suất tăng, giá thị trường của những trái phiếu được mua trước đó với lãi suất thấp sẽ giảm, kéo theo khoản lỗ đánh giá trên sổ sách của công ty bảo hiểm cũng phình to.

Áp lực này thể hiện rõ nhất ở nhóm trái phiếu kỳ hạn siêu dài. Để đáp ứng nghĩa vụ chi trả trong tương lai theo các hợp đồng bảo hiểm dài hạn, các công ty bảo hiểm nhân thọ Nhật Bản nắm giữ tỷ trọng lớn trái phiếu chính phủ kỳ hạn siêu dài, trong đó có kỳ hạn 30 năm.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm đã tăng lên khoảng 3,9% vào cuối tháng 6. Sau đó, khoản lãi đánh giá của một số công ty bảo hiểm đã chuyển thành lỗ.

Kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục nâng lãi suất, cùng lo ngại về việc chính phủ Nhật Bản mở rộng chi tiêu tài khóa, được xem là những yếu tố đẩy lợi suất trái phiếu đi lên. Sáng ngày 18, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản đã tăng lên 2,94%, chạm mức cao nhất trong khoảng 30 năm kể từ tháng 9/1996.

Tính đến 10 giờ 34 phút sáng cùng ngày, lợi suất kỳ hạn 10 năm giao dịch ở mức 2,9345%, tăng 0,89 điểm cơ bản so với phiên trước, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm tăng 3,25 điểm cơ bản lên 4,1141%. Đà tăng lợi suất ở các kỳ hạn trung và dài hạn tiếp diễn đã khiến áp lực đánh giá đối với lượng trái phiếu đang nắm giữ tăng theo.

Khoản lỗ chưa thực hiện là khoản lỗ trên sổ sách phát sinh khi tài sản nắm giữ được định giá theo giá thị trường hiện tại. Nếu nắm giữ trái phiếu chính phủ đến khi đáo hạn, khoản lỗ này có thể không trở thành lỗ bán thực tế.

Tuy nhiên, nếu giá trị thị trường giảm sâu hơn nhiều so với giá gốc, áp lực ghi nhận tổn thất do giảm giá trị sẽ xuất hiện. Khi giá trị thị trường của trái phiếu chính phủ giảm khoảng 50% so với giá gốc, công ty bảo hiểm có thể buộc phải ghi nhận khoản tổn thất này.

Trong quý 2 (tháng 4-6), Nippon Life Insurance ghi nhận khoản tổn thất do giảm giá trị 44 tỷ yên, còn Meiji Yasuda Life Insurance ghi nhận 25,3 tỷ yên. Một số trái phiếu được mua trong giai đoạn lãi suất siêu thấp cuối những năm 2010 đã giảm giá trị đủ lớn để chạm ngưỡng ghi nhận tổn thất.

Trước đó, Bloomberg (Bloomberg) cũng đưa tin tính đến cuối tháng 3, khoản lỗ chưa thực hiện từ trái phiếu trong nước của 4 công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Nhật Bản đạt 14.000 tỷ yên, tăng 60% so với một năm trước đó. Đây là hệ quả kế toán từ việc giá trị trái phiếu mua trong giai đoạn lãi suất thấp sụt giảm.

Trong báo cáo tháng 3, S&P Global Ratings (S&P Global Ratings) nhận định thay đổi quy định ghi nhận tổn thất đối với trái phiếu gắn với dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm của các công ty bảo hiểm nhân thọ Nhật Bản có thể giúp giảm bớt ràng buộc trong vận hành đầu tư. Tổ chức này cũng lưu ý rằng theo quy định vốn khả năng thanh toán dựa trên giá trị kinh tế, tài sản và nợ phải trả vẫn được đánh giá theo giá trị thị trường.

Cấu trúc tương tự cũng áp dụng cho ngành bảo hiểm trong nước. Các công ty bảo hiểm nhân thọ coi trái phiếu là tài sản đầu tư cốt lõi để đáp ứng nghĩa vụ bảo hiểm dài hạn. Lãi suất tăng vừa giúp nâng lợi suất của trái phiếu mua mới, vừa để lại khoản lỗ đánh giá trên số trái phiếu lãi suất thấp đã mua trước đó.

TokenPost từng đưa tin lãi lỗ đầu tư và áp lực vận hành trái phiếu là yếu tố phân hóa kết quả kinh doanh của các công ty bảo hiểm nhân thọ trong nước. Trường hợp của Nhật Bản lần này cho thấy trái phiếu không phải lúc nào cũng là tài sản an toàn trong giai đoạn lãi suất tăng.

Lãi lỗ đánh giá trái phiếu được phản ánh khác nhau giữa từng công ty bảo hiểm, tùy theo mức lãi suất, kỳ hạn nắm giữ, chuẩn mực kế toán áp dụng và nhu cầu thanh khoản. Việc khoản lỗ chưa thực hiện từ trái phiếu chính phủ của các công ty bảo hiểm nhân thọ Nhật Bản vượt qua lãi đánh giá từ cổ phiếu cũng là kết quả của cấu trúc ngành nghiêng về nắm giữ trái phiếu dài hạn, cộng hưởng với xu hướng lãi suất tăng.

Tài liệu tham khảo: Yonhap Infomax, Japan Times/Bloomberg, S&P Global Ratings