3.000 tỷ USD cam kết AI: gánh nặng ngoài sổ sách của Big Tech

Cam kết ngoài sổ sách liên quan đến hạ tầng AI của các tập đoàn công nghệ lớn Mỹ (Big Tech) được ghi nhận ở mức khoảng 3.000 tỷ USD (khoảng 4.242 nghìn tỷ won). Khối nghĩa vụ theo hợp đồng dài hạn này lớn hơn cả vốn đầu tư tài sản cố định đã công bố, có thể khiến áp lực dòng tiền trong thời gian tới tăng lên.

Theo Wall Street Journal đưa tin ngày 17 (giờ địa phương), kết quả trên có được sau khi đối chiếu phần chú thích công bố của 9 công ty gồm Alphabet, Meta ($META), Amazon ($AMZN), Microsoft ($MSFT), Oracle, Nvidia ($NVDA), Broadcom, SpaceX và AMD ($AMD). Trong đó, các hợp đồng thuê (lease) chưa bắt đầu trị giá 1.200 tỷ USD (khoảng 1.696,8 nghìn tỷ won), còn cam kết mua hàng (purchase commitment) đạt 1.900 tỷ USD (khoảng 2.686,6 nghìn tỷ won).

Cùng kỳ, tổng vốn đầu tư tài sản cố định mà các công ty này công bố chỉ khoảng 600 tỷ USD (khoảng 848,4 nghìn tỷ won). Cuộc đua xây trung tâm dữ liệu AI, mua chip, bảo đảm nguồn điện và năng lực điện toán đám mây đã vượt ra ngoài phạm vi đầu tư tài sản cố định thông thường, lan sang các hợp đồng dài hạn và phần chú thích kế toán.

Điểm mấu chốt là không phải mọi cam kết đều được ghi nhận ngay thành khoản nợ trên sổ sách theo cách thông thường. Nếu hợp đồng thuê chưa bắt đầu, hoặc sản phẩm và dịch vụ chưa được bàn giao, theo chuẩn kế toán hiện hành, khoản này có thể chưa được phản ánh là nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán.

Trung tâm dữ liệu Hyperion của Meta được nêu như ví dụ tiêu biểu. Wall Street Journal cho biết trung tâm dữ liệu này có cấu trúc hợp đồng thuê 4 năm bắt đầu từ năm 2029, kèm quyền gia hạn tối đa 20 năm. Giá trị cam kết thuê ban đầu được ghi nhận ở mức 12,3 tỷ USD (khoảng 17,3922 nghìn tỷ won).

Financial Times đưa tin, dựa trên công bố mới nhất, cam kết mua hàng của Alphabet đã tăng lên 811 tỷ USD (khoảng 1.146,754 nghìn tỷ won) tính đến quý II/2026. Phần lớn khoản cam kết này gắn với các hợp đồng hạ tầng công nghệ và dịch vụ năng lượng, một số hợp đồng kéo dài đến năm 2054.

Cam kết mua hàng của Meta cũng tăng lên 349,31 tỷ USD (khoảng 493,9243 nghìn tỷ won). Financial Times cho biết khoản này gắn với năng lực điện toán đám mây của bên thứ ba, máy chủ, hạ tầng mạng, trung tâm dữ liệu và phần cứng tiêu dùng phục vụ mảng Reality Labs.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin phân tích cho thấy cam kết mua hàng liên quan AI của Big Tech đã vượt 1.500 tỷ USD. Số liệu tổng hợp lần này tính thêm cả hợp đồng thuê chưa bắt đầu bên cạnh cam kết mua hàng, cho thấy phạm vi gánh nặng ngoài sổ sách còn rộng hơn.

Reuters đưa tin ngày 4 (giờ địa phương) rằng tổng số tiền phải trả trong tương lai cho các hợp đồng thuê chưa bắt đầu của Microsoft, Meta, Oracle, Amazon và Alphabet vào khoảng 1.090 tỷ USD (khoảng 1.541,26 nghìn tỷ won), gần gấp 4 lần khoản nợ thuê đã được ghi nhận trên sổ sách.

Cách huy động vốn cũng đang thay đổi. Reuters đưa tin ngày 6 (giờ địa phương) rằng Big Tech đang dùng cả trái phiếu lẫn tăng vốn cổ phần để tài trợ cho đầu tư hạ tầng AI. Cùng nguồn tin cho biết tổng chi tiêu của Big Tech trong năm nay có thể vượt 730 tỷ USD (khoảng 1.032,22 nghìn tỷ won).

Oracle là trường hợp cho thấy gánh nặng rõ nét hơn cả. Nghĩa vụ thực hiện hợp đồng còn lại (RPO) của Oracle trong năm tài chính 2026 đạt 638 tỷ USD (khoảng 902,132 nghìn tỷ won), trong khi dòng tiền tự do (free cash flow) âm 23,7 tỷ USD (lỗ khoảng 33,5118 nghìn tỷ won). Công ty cho biết dự kiến huy động khoảng 40 tỷ USD (khoảng 56,56 nghìn tỷ won) thông qua phát hành trái phiếu và tăng vốn cổ phần trong năm tài chính 2027.

Cam kết dài hạn có thể là công cụ chủ động để bảo đảm hạ tầng khi nhu cầu AI tiếp tục được duy trì. Ngược lại, nếu nhu cầu chuyển hóa thành doanh thu chậm hơn dự kiến, chi phí cố định và chi phí tài chính sẽ tăng lên trước.

Các con số công bố khác nhau giữa từng công ty do tiêu chuẩn phân loại và cách công bố không đồng nhất. Hợp đồng thuê chưa bắt đầu, cam kết mua hàng, hợp đồng năng lượng và nghĩa vụ bảo lãnh không được sắp xếp theo cùng một chuẩn, vì vậy con số 3.000 tỷ USD nên được hiểu là chỉ số tổng hợp phản ánh quy mô cam kết hạ tầng AI, hơn là tổng nợ phải trả chính xác theo thời gian thực.

Vấn đề này không liên quan trực tiếp đến giá tiền mã hóa, việc phát hành token hay các chỉ số on-chain. Tuy nhiên, việc hợp đồng trung tâm dữ liệu AI, chip và năng lượng bị ràng buộc bởi các cam kết dài hạn cho thấy thị trường vốn và định giá cổ phiếu công nghệ cũng đang chịu áp lực tương ứng.

Các chỉ số cần theo dõi tiếp theo gồm vốn đầu tư tài sản cố định, dòng tiền tự do, phát hành trái phiếu mới và thay đổi trong phần chú thích về hợp đồng thuê của từng công ty. Việc nhu cầu AI có đủ sức gánh các cam kết này hay không sẽ được xác nhận qua kết quả kinh doanh và dòng tiền của các quý tới.

Nguồn tham khảo: WSJ, FT, Reuters/Investing.com, Tài liệu SEC của Oracle