Giảm 16,78%: Cho vay thế chấp crypto quý 2, CeFi vượt DeFi lần đầu từ 2023

Thị trường cho vay thế chấp bằng tiền mã hóa tiếp tục thu hẹp trong quý 2 năm nay, đánh dấu quý giảm thứ ba liên tiếp. Quy mô cho vay trên chuỗi (on-chain) giảm 16,78% so với quý trước, còn 5,616 tỷ USD.

Galaxy Digital(GLXY), qua bộ phận nghiên cứu Galaxy Research, công bố thông tin này ngày 17 (giờ địa phương) trong báo cáo "The State of Crypto Leverage – Q2 2026". Mức sụt giảm của quý 2 tương đương 1,133 tỷ USD. So với đỉnh 7,869 tỷ USD ghi nhận vào quý 3 năm ngoái, quy mô cho vay hiện đã co lại tới 40,13%. Trước đó, TokenPost từng đưa tin về đà giảm quý thứ ba liên tiếp này ngay từ ngày 17.

Diễn biến giữa hai mảng cho vay có sự khác biệt rõ rệt. Cho vay tài chính phi tập trung (DeFi) giảm mạnh 27,61%, tương đương 779 triệu USD, xuống còn 2,043 tỷ USD. So với đỉnh 4,713 tỷ USD lập ngày 19/9 năm ngoái, mảng này đã mất tới 53,45% quy mô. Trong khi đó, cho vay tài chính tập trung (CeFi) chỉ giảm 9,62%, tương đương 245 triệu USD, còn 2,298 tỷ USD.

Sự chênh lệch tốc độ giảm khiến bức tranh thị phần đảo chiều. Tỷ trọng CeFi tăng lên 40,93%, cao hơn 3,24 điểm phần trăm so với quý trước, trong khi DeFi giảm còn 36,37%, mất 5,44 điểm phần trăm. Riêng hình thức cho vay thế chấp stablecoin theo cơ chế CDP (Collateralized Debt Position) chiếm 22,7%, tăng 2,2 điểm phần trăm. Theo Galaxy Research, đây là lần đầu tiên kể từ quý 3/2023 quy mô CeFi vượt qua DeFi.

Ngay trong nội bộ thị trường CeFi, vị thế thống trị của Tether(USDT) cũng lung lay. Thị phần CeFi của Tether còn 58,54%, giảm 3,71 điểm phần trăm so với quý trước. Maple nắm 8,91% và Nexo chiếm 7,51%. Tổng thị phần của ba nền tảng dẫn đầu giảm còn 74,96%, thấp hơn 2,7 điểm phần trăm so với quý trước.

Nợ của các doanh nghiệp dùng tiền mã hóa làm công cụ tài chính cũng đi xuống. Strategy(MSTR) đã trả bớt 150 triệu USD nợ trong quý 2. Nhờ đó, tổng dư nợ doanh nghiệp thế chấp bằng tiền mã hóa lùi về 1,61 tỷ USD, tương đương mức của tháng 7 năm ngoái.

Lượng hợp đồng mở (OI) trên thị trường phái sinh chỉ giảm nhẹ 3,08%, còn 10,32 tỷ USD, nhưng mức độ phân hóa nội bộ khá lớn. OI của Bitcoin(BTC) giảm 6,24%, còn 4,504 tỷ USD, trong khi OI của Ethereum(ETH) lao dốc 26,31%, còn 2,199 tỷ USD. Hai đồng coin này chiếm tới 65% tổng OI phái sinh toàn thị trường. Galaxy Research cho biết tính đến cuối tháng 7, OI phái sinh đã phục hồi lên 11,4 tỷ USD, trong đó OI Bitcoin tăng lên 4,8 tỷ USD và OI Ethereum lên 2,574 tỷ USD.

Dù quy mô cho vay thu hẹp, chi phí đi vay lại tăng lên. Lãi suất vay stablecoin bình quân gia quyền tăng 27 điểm cơ bản (0,27 điểm phần trăm) so với ngày 31/3, và tiếp tục nhích lên 3,88% sau quý 2. Lãi suất cơ sở giao dịch OTC của Tether và USDC(USDC) dao động trong khoảng 4,25-5,0%. Galaxy Research cho biết vùng lãi suất này đã duy trì trên mức sàn lãi suất quỹ liên bang Mỹ (Fed funds rate) hơn 21 tháng liên tiếp.

Galaxy Research phân biệt đợt thu hẹp lần này với cú sụp đổ của thị trường gấu năm 2022. Khi đó, mức giảm theo quý lần lượt là -55% (quý 2), -9% (quý 3) và -29% (quý 4), đi kèm làn sóng thanh lý bắt buộc và vỡ nợ đối tác. Ngược lại, đợt giảm đòn bẩy lần này diễn ra theo từng nấc: -10% ở quý 4 năm ngoái, -5% ở quý 1 năm nay và -17% ở quý 2. Trong báo cáo, Galaxy Research nhận định đây là "quá trình giảm rủi ro dần dần, không đi kèm thanh lý bắt buộc hay vỡ nợ đối tác", đồng thời cho rằng thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo mô hình từng bước thay vì đổ vỡ dây chuyền đột ngột.

Tuy nhiên, Galaxy Research cũng lưu ý những hạn chế trong dữ liệu thống kê cho vay CeFi. Mỗi bên cho vay CeFi áp dụng chuẩn và chu kỳ công bố thông tin khác nhau, khiến việc xác định quy mô chính xác gặp khó khăn, trong khi dữ liệu từ bên thứ ba không công khai chưa được kiểm chứng. Báo cáo cũng cảnh báo nguy cơ trùng lặp số liệu khi một số nền tảng CeFi trung gian cho vay tới khách hàng off-chain thông qua các giao thức DeFi, khiến khoản vay có thể bị tính hai lần trên sổ sách on-chain lẫn báo cáo tài chính CeFi.