Biến động KOSPI đạt 3,6%, gấp đôi cùng kỳ năm ngoái

Biến động của chỉ số KOSPI trong nửa đầu năm 2026 đã vượt gấp đôi mức cùng kỳ năm trước, đạt 3,6%, khiến giới chuyên gia kêu gọi rà soát lại các thiết bị ổn định thị trường và nền tảng nhà đầu tư tổ chức dài hạn tại Hàn Quốc.

Viện Nghiên cứu Thị trường Vốn Hàn Quốc (Korea Capital Market Institute - KCMI) công bố thông tin này trong báo cáo "Xem xét bối cảnh gia tăng biến động thị trường cổ phiếu" phát hành ngày 27/7. Theo báo cáo, biến động lợi suất theo ngày của chỉ số KOSPI trong nửa đầu năm 2026 là 3,6%, so với mức 1,4% cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, biến động bình quân của 36 thị trường cổ phiếu lớn trên thế giới chỉ nhích nhẹ từ 1,1% (năm 2025) lên 1,2% (nửa đầu năm 2026).

KCMI nhận định đợt biến động này không đơn thuần là một lần điều chỉnh giá thông thường, mà là kết quả của cấu trúc thị trường và dòng cung - cầu vốn trong nước cộng dồn lại. Giá cổ phiếu Samsung Electronics(005930) và SK Hynix(000660) tăng mạnh đã kéo tỷ trọng của hai mã này trong chỉ số KOSPI lên cao, khiến biến động của ngành bán dẫn bộ nhớ toàn cầu truyền trực tiếp vào chỉ số trong nước.

Biến động giá dầu, lãi suất và tỷ giá gia tăng sau cuộc chiến giữa Mỹ và Iran cũng được xem là một yếu tố khiến biến động của KOSPI nới rộng. Trong bối cảnh các yếu tố bên ngoài gây sốc mạnh hơn, việc tỷ trọng cổ phiếu bán dẫn vốn hóa lớn trong chỉ số tăng lên đã khuếch đại mức độ rung lắc của thị trường trong nước.

Dòng cung - cầu cũng phân hóa rõ rệt. Báo cáo cho biết từ tháng 1 đến tháng 6/2026, nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư tổ chức đã bán ròng lần lượt 153 nghìn tỷ won và 37 nghìn tỷ won trên KOSPI. Cùng giai đoạn, nhà đầu tư cá nhân và các công ty chứng khoán mua ròng lần lượt 73 nghìn tỷ won và 92 nghìn tỷ won.

Phần lớn lượng mua ròng của công ty chứng khoán chủ yếu để phát hành các ETF cổ phiếu, mà phần đông nhà đầu tư ETF lại là cá nhân. Điều này cho thấy thực chất đây là sự đối đầu giữa lực bán của tổ chức và lực mua của cá nhân. Khi giao dịch các sản phẩm gắn với chỉ số càng tăng, biến động của một cổ phiếu hay một ngành riêng lẻ càng dễ lan ra toàn thị trường.

Biến động là chỉ số cho biết giá đã dao động mạnh đến đâu trong một khoảng thời gian nhất định. Khi biến động thực tế tăng cao, nhà đầu tư cảm nhận rõ hơn mức dao động trong ngày hơn là một xu hướng dài theo một chiều. Các thiết bị ổn định thị trường trong quá trình này không nhằm cản trở việc hình thành giá, mà để giảm hiện tượng dồn lệch tạm thời.

KCMI cho rằng trọng tâm ứng phó với biến động không phải là kìm hãm điều chỉnh giá "bình thường", mà là giảm bớt biến động ngắn hạn do dồn lệch và méo mó gây ra. Báo cáo đề xuất mở rộng sử dụng các chỉ số có giới hạn tỷ trọng, để các sản phẩm đầu tư gắn với chỉ số không tập trung quá mức vào một cổ phiếu hay ngành nào.

Các thiết bị làm dịu biến động cũng được xem là đối tượng cần điều chỉnh. Hiện thiết bị làm dịu động (biên độ động) áp dụng mức ±3% so với giá khớp lệnh gần nhất cho các mã thuộc KOSPI200, và ±6% cho các mã còn lại. Thiết bị làm dịu tĩnh (biên độ tĩnh) áp dụng mức ±10% so với giá đóng cửa phiên trước cho tất cả mã cổ phiếu.

Báo cáo chỉ ra rằng thanh khoản và biến động của từng cổ phiếu là khác nhau, nên cơ chế chỉ dựa vào việc cổ phiếu có thuộc KOSPI200 hay không, hoặc áp cùng một ngưỡng cho mọi mã, khó có thể phát huy hiệu quả thực sự. Áp cùng ngưỡng cho cổ phiếu vốn hóa lớn giao dịch dày và cổ phiếu thanh khoản mỏng có thể tạo ra hiệu quả hấp thụ sốc rất khác nhau.

Sở Giao dịch Chứng khoán Đức Deutsche Börse quy định ngưỡng kích hoạt theo từng cổ phiếu riêng lẻ, còn Sở Giao dịch Chứng khoán London (London Stock Exchange) đặt ngưỡng theo từng nhóm cổ phiếu dựa trên mức thanh khoản. KCMI cho rằng Hàn Quốc cũng cần xem xét xây dựng hệ thống phân biệt ngưỡng kích hoạt theo thanh khoản và mức biến động của từng mã, đồng thời điều chỉnh định kỳ.

Mở rộng nền tảng nhà đầu tư tổ chức dài hạn cũng được nêu là một nhiệm vụ cần giải quyết. Nhà đầu tư tổ chức dài hạn có thời gian đầu tư dài, ít chịu áp lực rút vốn, nên tập trung vào giá trị doanh nghiệp dài hạn hơn là biến động giá ngắn hạn. Báo cáo giải thích rằng việc nhóm này bán ra để giảm tỷ trọng khi giá tăng và mua vào để tăng tỷ trọng khi giá giảm có thể góp phần làm dịu biến động chung.

Để làm được điều này, KCMI cho rằng dòng tiền cá nhân không nên chỉ dừng ở đầu tư trực tiếp, mà cần được tích lũy thành vốn đầu tư dài hạn qua các kênh như lương hưu hưu trí, lương hưu cá nhân hay quỹ mở công chúng dài hạn. Với các ETF một cổ phiếu, báo cáo đề nghị theo dõi tác động dựa trên quy mô mua - bán ròng của nhà đầu tư, quy mô vận hành quỹ và mức chênh lệch giá trong phiên, thay vì chỉ nhìn vào khối lượng giao dịch.