Fed tiếp tục thắng kiện Custodia, củng cố quyền tự quyết với ‘tài khoản chủ’ cho ngân hàng tiền mã hóa

Theo CoinDesk đưa tin ngày 13 tháng 3 năm 2025 (giờ địa phương), cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm của ngân hàng tiền mã hóa **“Custodia”** với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ **“Fed”** về quyền tiếp cận mạng lưới thanh toán trung ương đã tiếp tục thất bại. Tòa phúc thẩm một lần nữa khẳng định Fed có toàn quyền quyết định đối với **“tài khoản chủ (master account)”**, qua đó gần như khóa lại cánh cửa cho các ngân hàng tài sản số muốn kết nối trực tiếp vào hệ thống thanh toán của ngân hàng trung ương.

Theo phán quyết mới nhất của Tòa phúc thẩm liên bang Khu vực số 10, yêu cầu tái thẩm của **Custodia** đã bị bác bỏ, đồng thời giữ nguyên quyết định trước đó rằng Cục Dự trữ Liên bang chi nhánh Kansas City (FRBKC) hành động đúng thẩm quyền khi từ chối cấp **“tài khoản chủ”**. Đây là bước củng cố cho phán quyết có lợi cho Fed được đưa ra ngày 20 tháng 10 năm 2025, trong bối cảnh thị trường tiền mã hóa theo sát diễn biến vì nó liên quan trực tiếp đến việc các ngân hàng tài sản số có thể tiếp cận hệ thống thanh toán trung ương như thế nào.

Cuộc tranh chấp giữa **Custodia** và Fed khởi nguồn từ năm 2023, khi chi nhánh Kansas City của Fed bác đơn xin mở **“tài khoản chủ”** của ngân hàng này. Về bản chất, **“tài khoản chủ”** là tài khoản cho phép một tổ chức tài chính kết nối trực tiếp với hệ thống thanh toán của Fed, thực hiện thanh toán, bù trừ và quyết toán mà không cần thông qua ngân hàng trung gian. Quyền tiếp cận loại tài khoản này được xem là “giấy thông hành” để tham gia sâu vào hạ tầng tài chính cốt lõi của Mỹ.

**Custodia**, một ngân hàng chuyên về tài sản số được cấp phép hoạt động tại bang Wyoming với tư cách tổ chức nhận tiền gửi không phải thành viên Fed, lập luận rằng họ đáp ứng đủ điều kiện để được cấp **“tài khoản chủ”**. Công ty cho rằng việc Fed từ chối, dù **Custodia** đã đáp ứng các tiêu chí pháp lý, là hành vi vượt quá thẩm quyền hiến định và mang tính phân biệt đối xử với mô hình ngân hàng tập trung tài sản số.

Năm 2024, tòa liên bang tại Wyoming đã đứng về phía Fed, phán quyết rằng chi nhánh Kansas City có quyền từ chối hồ sơ xin **“tài khoản chủ”** của **Custodia**. Vụ việc sau đó được đưa lên Tòa phúc thẩm Khu vực số 10, nhưng hội đồng gồm ba thẩm phán cũng nhất trí ủng hộ lập trường của Fed, nhấn mạnh rằng ngân hàng trung ương nắm **“quyền quyết định cuối cùng”** trong việc phê duyệt hay từ chối các **“tài khoản chủ”**.

Không chấp nhận phán quyết, đến ngày 15 tháng 12 năm 2025, **Custodia** yêu cầu toàn bộ thẩm phán của Tòa phúc thẩm (xét xử theo hình thức *en banc*) xem xét lại vụ kiện. Tuy nhiên, yêu cầu này cũng bị bác. Theo nhà báo độc lập Eleanor Terrett, quyết định được đưa ra với tỷ lệ 7–3, trong đó đa số thẩm phán nhất trí rằng việc cấp hay không cấp **“tài khoản chủ”** là vấn đề thuộc phạm vi toàn quyền quyết định của Fed.

Dù vậy, vẫn có ý kiến bất đồng trong nội bộ tòa. Hai thẩm phán Timothy Tymkovich và Allison Eid bày tỏ lo ngại trong ý kiến phản đối, cho rằng việc cho phép Fed “tự do” từ chối hồ sơ của các tổ chức tài chính được cấp phép ở cấp bang có thể đi ngược lại tinh thần của Đạo luật Kiểm soát Tiền tệ năm 1980 (Monetary Control Act). Đạo luật này vốn được thiết kế để mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ của Fed cho nhiều định chế tài chính hơn, thay vì thu hẹp.

*bình luận* Việc đa số thẩm phán ủng hộ Fed cho thấy tòa án đang ưu tiên yếu tố ổn định hệ thống và quản lý rủi ro khi đối mặt với các mô hình ngân hàng gắn với tiền mã hóa. Tuy nhiên, ý kiến phản đối cho thấy một cuộc tranh luận pháp lý sâu hơn: liệu Fed có đang nắm “quá nhiều” quyền kiểm soát đối với việc ai được kết nối vào hạ tầng thanh toán cốt lõi, đặc biệt trong bối cảnh các mô hình tài chính mới xuất hiện?

Về phía **Custodia**, lựa chọn pháp lý chưa hoàn toàn khép lại. Công ty vẫn có quyền gửi đơn lên Tòa án Tối cao Mỹ yêu cầu xem xét lại vụ việc. Dù vậy, nhiều chuyên gia pháp lý đánh giá khả năng Tòa án Tối cao chấp nhận thụ lý là khá thấp, bởi cơ quan này mỗi năm chỉ chọn một số ít vụ án có ý nghĩa hiến pháp hoặc tiền lệ đặc biệt để xem xét.

Một hướng đi thực tế hơn là **Custodia** có thể cân nhắc xin một dạng **“tài khoản chủ hạn chế”**, tương tự mô hình mà chi nhánh Kansas City của Fed đã cấp cho sàn giao dịch tài sản số Kraken gần đây. Loại tài khoản này không hoàn toàn tương đương **“tài khoản chủ”** tiêu chuẩn, nhưng được cho là vẫn cho phép sử dụng một phần chức năng thanh toán và bù trừ, giúp tăng hiệu quả vận hành mà vẫn nằm trong khung kiểm soát chặt chẽ hơn của Fed.

*bình luận* Nếu **Custodia** chấp nhận mô hình **“tài khoản chủ hạn chế”**, đây có thể trở thành “mẫu chung” cho cách mà Fed đối xử với các tổ chức tài chính gắn với **“tiền mã hóa”**: cho phép tham gia hệ thống với mức độ hạn chế, thay vì mở toàn quyền như ngân hàng thương mại truyền thống. Điều này giúp Fed giảm rủi ro hệ thống nhưng cũng có thể làm chậm bước tiến đổi mới của ngành tài sản số.

Giới phân tích nhận định, phán quyết mới nhất của Tòa phúc thẩm không chỉ là một thất bại riêng của **Custodia**, mà còn là tín hiệu mạnh mẽ về cách Fed sẽ quản lý quyền tiếp cận hệ thống trung ương đối với các tổ chức tài chính dựa trên **“tiền mã hóa”** trong tương lai. Tòa án đã một lần nữa khẳng định nguyên tắc: Fed có quyền tự quyết cao độ với **“tài khoản chủ”**, và các ngân hàng tài sản số khó có thể sử dụng công cụ pháp lý để buộc Fed phải mở cánh cửa hệ thống thanh toán.

Tuy nhiên, cuộc tranh luận chính sách xoay quanh việc các ngân hàng tài sản số có nên được tiếp cận trực tiếp hạ tầng thanh toán của ngân hàng trung ương vẫn chưa kết thúc. Các thay đổi pháp lý, sáng kiến lập pháp mới hoặc những vụ kiện tương tự trong tương lai có thể tiếp tục thách thức ranh giới quyền lực của Fed.

Tính đến thời điểm bài viết, **Custodia** vẫn chưa đưa ra tuyên bố chính thức nào về phán quyết mới nhất của Tòa phúc thẩm, cũng như chưa tiết lộ liệu có ý định theo đuổi vụ việc đến Tòa án Tối cao hay chuyển hướng sang lựa chọn **“tài khoản chủ hạn chế”** như trường hợp của Kraken.