Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
Mô hình *“탈달러화 (de‑dollarization)”* đang được nhắc đến dày đặc, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng thay đổi trật tự tài chính xoay quanh *“từ” Mỹ* phức tạp hơn rất nhiều so với khẩu hiệu chính trị. Theo phân tích của Brent Johnson – CEO quỹ đầu tư Santiago Capital – cấu trúc hệ thống tiền tệ hiện tại khiến *“khủng hoảng tiền tệ”* gần như là kết cục mang tính toán học, và trong kịch bản đó, *“từ” Mỹ* cùng tài sản Mỹ vẫn có khả năng vượt trội so với phần còn lại của các đồng tiền pháp định.
Brent Johnson là nhà quản lý quỹ vĩ mô, nổi tiếng với “Lý thuyết Dollar Milkshake” từ năm 2018. Ông mô tả cách thanh khoản toàn cầu bị “hút” về *“từ” Mỹ* trong bối cảnh khủng hoảng nợ, và dùng khung phân tích này để lý giải dòng chảy tiền tệ – vốn trong nhiều năm qua. Johnson cũng là một trong những người sớm bàn về vai trò của thị trường *eurodollar* (đô la ở ngoài nước Mỹ) và *stablecoin* trong việc tái cấu trúc quyền lực của *“từ” Mỹ* trên phạm vi toàn cầu.
Theo Johnson, nhu cầu *“탈달러화”* là có thật. Khi *“từ” Mỹ* giữ vai trò dự trữ chủ chốt, mọi lệnh trừng phạt và chính sách đối ngoại của Washington lập tức “đánh thẳng” vào hệ thống tài chính – thương mại của các quốc gia khác. Đây là lý do khiến nhiều nước, đặc biệt là khối BRICS, liên tục nói đến hệ thống thanh toán độc lập hoặc đồng tiền chung để giảm phụ thuộc. Tuy nhiên, ông cho rằng câu chuyện de‑dollarization trên truyền thông lại bỏ qua một thực tế: phần áp đảo thương mại và giao dịch vốn toàn cầu vẫn đang được thanh toán bằng *“từ” Mỹ*, trong khi mạng lưới *eurodollar* bên ngoài lãnh thổ Mỹ đã phình to thành “mạng thanh toán bằng đô la lớn nhất lịch sử”. Sau hàng thập kỷ được khu vực tư nhân “bỏ phiếu bằng hành vi”, *“từ” Mỹ* vẫn là phương tiện thanh toán – lưu trữ giá trị nhanh, rẻ và hiệu quả nhất.
Johnson nhấn mạnh, dù BRICS nhiều lần tuyên bố *“탈달러화”*, các bước đi mang tính “hành động vật chất đáng kể” gần như chưa xuất hiện. Trái lại, thế giới hiện phụ thuộc vào *“từ” Mỹ* nhiều hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đây, trong khi chu kỳ tăng giá của đô la từ sau 2021 đã đẩy các đồng tiền dự trữ khác vào thế yếu. Ở góc nhìn này, càng bàn về de‑dollarization, thực tế *“Dollar Milkshake”* càng vận hành mạnh: thanh khoản trong khủng hoảng lại bị hút ngược về Mỹ.
Lý thuyết Dollar Milkshake của Johnson xoay quanh luận điểm: khi nổ ra khủng hoảng nợ có chủ quyền, thanh khoản toàn cầu sẽ chảy về *“từ” Mỹ* và tài sản Mỹ. Trong cấu trúc tăng trưởng dựa trên nợ đô la, lúc rủi ro dâng cao, nhà đầu tư sẽ bán bớt tài sản rủi ro để tìm đến nơi được xem là an toàn và đáng tin cậy nhất, và lựa chọn đó đến giờ vẫn là Mỹ. Với độ sâu, thanh khoản và khung pháp lý vượt trội, thị trường tài chính Mỹ tiếp tục đóng vai trò “bến đỗ cuối cùng” mỗi lần căng thẳng xảy ra, đặc biệt là trái phiếu Kho bạc Mỹ và *“từ” Mỹ*.
Johnson từ lâu đã dự báo *“từ” Mỹ* còn dư địa tăng giá, và trên phương diện xu hướng, thực tế vài năm qua đã phần nào ủng hộ nhận định này. Dù vậy, ông thừa nhận “khủng hoảng nợ có chủ quyền” theo đúng kịch bản ông mô tả vẫn chưa bùng phát toàn diện. Theo cách nói của ông, các chính phủ và ngân hàng trung ương vẫn đang “xoay đĩa”, đá quả bóng vấn đề đi xa hơn trên con đường phía trước để kéo dài thời gian.
Ở tầng cấu trúc, Johnson cho rằng thiết kế tiền tệ – tài chính hiện tại khiến “khủng hoảng tiền tệ” gần như chỉ còn là vấn đề thời gian. Tiền mới được tạo ra chủ yếu thông qua cho vay, nghĩa là để trả được cả gốc lẫn lãi, hệ thống phải liên tục bơm thêm tiền. Nhìn ở cấp độ toàn hệ thống, “không bao giờ có đủ lượng tiền để đồng thời tất toán mọi khoản gốc và lãi”. Kết quả là tăng trưởng trở thành mệnh lệnh: nếu tăng trưởng chậm lại hoặc đảo chiều, rủi ro vỡ nợ của ngân hàng, doanh nghiệp và cả quốc gia sẽ phình to rất nhanh. Vì vậy, kỳ vọng rằng hệ thống này sẽ được “hạ cánh mềm”, tự nhiên tự điều chỉnh trong thời gian dài là phi thực tế; sớm hay muộn, một cú sốc quy mô lớn là điều khó tránh.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh không ai có thể định thời chính xác cho cú sốc đó. Nếu công nghệ và năng suất lao động tiếp tục cải thiện mạnh mẽ, chính phủ và ngân hàng trung ương sẽ có “nhiên liệu” để trì hoãn áp lực nợ thêm nhiều năm. Một giai đoạn bùng nổ năng suất kéo dài 5–10 năm, thậm chí 20 năm, hoàn toàn có thể lùi thời điểm khủng hoảng xa hơn nữa.
Trong bức tranh đó, ngân hàng trung ương đóng vai trò “cỗ máy kéo dài tuổi thọ quốc gia”. Johnson mô tả chức năng cốt lõi của ngân hàng trung ương không phải là giải quyết dứt điểm vấn đề, mà là “lùi vấn đề về phía trước” bằng vai trò người cho vay cuối cùng (Lender of Last Resort). Mỗi khi hệ thống tài chính chao đảo, họ lại can thiệp bằng hạ lãi suất, nới lỏng định lượng (QE) và hàng loạt chương trình hỗ trợ thanh khoản khác với mục tiêu chính là tránh co cụm, kéo nền kinh tế trở lại trạng thái tăng trưởng danh nghĩa. Theo Johnson, đặt cược chống lại năng lực của ngân hàng trung ương – liên tục coi thường khả năng can thiệp của họ – thường là chiến lược bất lợi, bởi lịch sử cho thấy họ đã nhiều lần kéo dài tuổi thọ hệ thống vượt xa dự báo bi quan.
Từ năm 2021, Johnson ví *“từ” Mỹ* như một “quả chùy” vung vào các đồng tiền dự trữ khác: đô la tăng giá kéo Euro, yên Nhật, bảng Anh… suy yếu, đồng thời khiến gánh nặng nợ bằng đô la ở các thị trường mới nổi càng thêm nặng. Đây là minh họa sống động cho cách “cơn khát đô la trong khủng hoảng” vận hành trong thực tế. Mạng lưới *eurodollar* khổng lồ bên ngoài nước Mỹ về bản chất vẫn neo vào niềm tin với *“từ” Mỹ* và hệ thống tài chính Mỹ, nên dù khẩu hiệu *“탈달러화”* xuất hiện dày đặc, xây dựng hạ tầng thanh toán – cho vay – tiết kiệm có thể thay thế đô la là bài toán cực kỳ khó.
Nhìn về tương lai, Johnson cho rằng *“từ” Mỹ* sẽ tiếp tục duy trì sức mạnh tương đối so với các đồng tiền pháp định khác, không phải vì đô la “lành mạnh” vượt trội, mà vì các khu vực còn lại mang nhiều vấn đề cấu trúc nghiêm trọng hơn. Châu Âu và Nhật Bản là ví dụ với gánh nặng dân số già, triển vọng tăng trưởng yếu và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Những điểm yếu này khiến mỗi lần có biến động, nhu cầu trú ẩn vào *“từ” Mỹ* thường gia tăng. Theo cách diễn đạt của ông, *“từ” Mỹ* không phải “tốt nhất trong số các đồng tiền pháp định”, mà là “lựa chọn ít tệ nhất trong tập hợp những đồng tiền xấu” – *best of the worst fiat*. Mỗi chu kỳ đô la mạnh lại đẩy căng thẳng trên thị trường ngoại hối, trái phiếu và cổ phiếu toàn cầu lên cao hơn, không ít lần biến thành cú sốc trực diện với tiền tệ và thị trường nợ của các nước mới nổi.
Trong bức tranh này, *stablecoin* – đặc biệt là stablecoin neo vào *“từ” Mỹ* – theo Johnson không phải mối đe dọa đối với quyền lực đô la, mà là “vũ khí tàng hình” giúp mở rộng mạng lưới *“từ” Mỹ* ra toàn cầu. Ông dự báo Mỹ sẽ không đứng yên nhìn stablecoin làm xói mòn sức mạnh đô la, mà sẽ tìm cách đưa stablecoin đô la vào khung pháp lý – cấp phép, qua đó biến chúng thành lớp hạ tầng thanh toán số dựa trên đô la. Ở các nền kinh tế đang phát triển hoặc khủng hoảng, stablecoin giúp người dân tiếp cận *“từ” Mỹ* dễ dàng và rẻ hơn nhiều so với hệ thống ngân hàng truyền thống. Với Washington, đây là công cụ địa chính trị: nếu cả thế giới “tự nguyện” dùng stablecoin neo vào *“từ” Mỹ* làm phương tiện thanh toán, Mỹ sẽ có thêm một kênh quyền lực mới, bổ sung cho hệ thống trừng phạt tài chính và kiểm soát mạng lưới thanh toán đô la hiện nay.
Johnson cho rằng quy mô thị trường stablecoin đạt 3.000 tỷ USD không phải là viễn cảnh quá xa vời, và dư địa lên 5.000–10.000 tỷ USD là có thật. Một mạng lưới “đô la số” với vốn hóa như vậy không chỉ đơn thuần là công cụ thanh toán, mà có thể trở thành trụ cột trong chiến lược “vũ khí hóa đồng tiền” của Mỹ trên bình diện ngoại giao – an ninh. Ở kịch bản này, stablecoin là chất xúc tác khiến *“Dollar Milkshake”* vận hành theo cách còn dữ dội hơn.
Johnson lấy ví dụ sự sụp đổ của Silicon Valley Bank để minh họa tốc độ mà công nghệ có thể “đốt cháy” khủng hoảng ngân hàng. Trong kỷ nguyên ngân hàng số và chuyển tiền theo thời gian thực, một cuộc rút tiền ồ ạt không còn kéo dài nhiều ngày hay nhiều tuần, mà có thể diễn ra trong vài giờ – gần như không cho ngân hàng cơ hội phòng thủ. Theo ông, nếu logic này kết hợp với stablecoin, một nền kinh tế mất niềm tin vào đồng nội tệ có thể “đô la hóa” với tốc độ chưa từng có: thay vì vài tuần, toàn bộ hệ thống thanh toán lẫn tiết kiệm của một quốc gia có thể chuyển sang *“từ” Mỹ* trong vài ngày, thậm chí trong 48 giờ. Johnson gọi đây là kịch bản kiểu “Mùa xuân Ả Rập phiên bản stablecoin”: cú chuyển dịch tiền tệ nhanh chớp nhoáng có thể kéo theo xung lực chính trị – xã hội rất khó lường.
Ông lưu ý, việc “vũ khí hóa tiền” đã là giáo trình quen thuộc trong giới quân sự – an ninh từ lâu. Khi kết hợp chiến lược này với công nghệ crypto và stablecoin, Mỹ có thể gây ảnh hưởng sâu hơn, nhanh hơn, và kín đáo hơn lên hệ thống tài chính các nước khác. Ở góc nhìn đó, stablecoin không còn là lớp hạ tầng crypto thuần túy, mà là một mảnh ghép cho bức tranh *“từ” Mỹ* trở thành “Milkshake” được hút mạnh hơn trong khủng hoảng.
Cuối cùng, Johnson cho rằng thế giới đang bước vào quá trình “ly hôn toàn cầu” giữa Mỹ và Trung Quốc. Hai nền kinh tế lớn nhất hành tinh dần tách nhau ở chuỗi cung ứng, công nghệ và cả hệ thống tài chính – tiền tệ. Điều này tạo thêm một lớp rủi ro cấu trúc cho nhà đầu tư toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ông ủng hộ việc giảm bớt kỳ vọng vào “đa dạng hóa quốc tế” truyền thống, và tăng tỷ trọng tài sản Mỹ trong danh mục. Song song, ông coi *vàng* là tài sản cần thiết để phòng ngừa rủi ro suy giảm giá trị tiền tệ (*debasement*). Với nguồn cung vật lý hữu hạn, vàng là loại tài sản mà ngân hàng trung ương lẫn chính phủ không thể “in thêm” vô hạn, nên có thể đóng vai trò “bảo hiểm cuối cùng” khi niềm tin vào hệ thống tiền tệ lung lay.
Tổng hợp lại, góc nhìn của Brent Johnson cho thấy: trong ngắn và trung hạn, câu chuyện *“탈달러화”* nhiều khả năng vẫn chủ yếu là khẩu hiệu, trong khi mỗi chu kỳ căng thẳng tài chính lại đẩy thêm dòng tiền trú ẩn vào *“từ” Mỹ* và tài sản Mỹ. Về dài hạn, cấu trúc tiền tệ dựa trên nợ khiến một cuộc khủng hoảng lớn gần như là tất yếu; chỉ là thời điểm sẽ phụ thuộc vào quỹ đạo công nghệ, năng suất, cũng như cách ngân hàng trung ương tiếp tục “mua thời gian” cho hệ thống. Vai trò của tiền mã hóa, *stablecoin* và chiến lược “vũ khí hóa tiền” của Mỹ trong chu kỳ đó sẽ là yếu tố then chốt định hình trật tự tiền tệ toàn cầu, và kéo theo những thay đổi sâu sắc trên thị trường tài chính lẫn kinh tế thực.
Bình luận 0