Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
LayerZero(LayerZero) vừa giới thiệu thiết kế *“Zero blockchain”* với mục tiêu xử lý tới 3 triệu cập nhật mỗi giây và khoảng 2 triệu giao dịch/giây trên mỗi nút, đồng thời vẫn giữ được *tính phi tập trung*. Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), đồng sáng lập kiêm CEO LayerZero Labs, Brian Pellegrino cho rằng “*lớp lưu trữ*” mới là nút thắt lớn nhất của khả năng mở rộng blockchain, chứ không chỉ là thuật toán đồng thuận hay máy ảo. Ông cảnh báo ngành công nghiệp đang ngả dần sang mô hình *tập trung* để đạt hiệu năng, và kêu gọi quay lại mục tiêu “mở rộng phi tập trung thực sự” với hàng triệu nút và hàng triệu giao dịch mỗi giây.
Pellegrino cùng Ryan Zarick và Caleb Banister đồng sáng lập LayerZero Labs năm 2021, xây dựng giao thức nhắn tin đa chuỗi theo mô hình *omnidirectional messaging*. Trong quá trình này, nhóm nghiên cứu đã phát triển cấu trúc cơ sở dữ liệu mới *“qmdb”*, cơ sở dữ liệu dạng log có thể xác minh, và từ đó hình thành kiến trúc *Zero blockchain*. Theo ông, thiết kế này cho phép đạt hiệu năng khoảng 2 triệu giao dịch/giây trên mỗi nút mà không phải đánh đổi *tính phi tập trung*, đồng thời đã giúp LayerZero thu hút hợp tác với các định chế tài chính truyền thống lớn như Citadel Securities, DTCC và ICE.
*“lớp lưu trữ” – nút thắt ẩn của khả năng mở rộng blockchain*
Pellegrino nhận định đa số blockchain công khai hiện nay đang bị chặn lại bởi *“lớp lưu trữ”*. Cách các nút lưu, cập nhật và truy xuất *trạng thái (state)* quá kém hiệu quả, khiến việc tối ưu thuật toán đồng thuận hay lớp thực thi chỉ mang lại cải thiện giới hạn. Theo LayerZero, kiến trúc lưu trữ mới có thể xử lý khoảng 3 triệu cập nhật trạng thái mỗi giây, một con số vượt xa phần lớn hệ thống hiện tại.
Ông cho biết, khi chuyển từ cấu trúc cây Merkle Patricia Tree (MPT) sang cơ sở dữ liệu dạng log có thể xác minh, hiệu năng ở cấp độ cấu trúc dữ liệu có thể tăng “hơn 100 lần so với công nghệ phổ biến hiện nay”. Khi *nút thắt lưu trữ* được gỡ bỏ, mọi tối ưu ở lớp đồng thuận và thực thi mới có thể phát huy đầy đủ, nâng cao đồng thời thông lượng và hiệu quả toàn mạng.
*“Mọi nút đều lặp lại cùng một phép tính – đó mới là vấn đề”*
Một điểm nghẽn khác mà Pellegrino chỉ ra là *“tính toán trùng lặp”*. Trong đa số blockchain, hàng chục nghìn hay hàng trăm nghìn nút đều phải tự mình *tái thực thi toàn bộ giao dịch* để xây dựng lại trạng thái. Ông ví von: nếu có 1 triệu nút, nghĩa là cùng một phép tính bị lặp lại 1 triệu lần, đồng nghĩa với việc trả 1 triệu lần chi phí.
Kiến trúc *Zero blockchain* tiếp cận theo hướng *dựa trên bằng chứng (proof)*. Một nhóm nhỏ nút thực thi giao dịch và tính toán trạng thái, sau đó tạo *bằng chứng mật mã* về kết quả và phát tán lên mạng. Phần còn lại của mạng chỉ cần *xác minh bằng chứng*, thay vì phải tự chạy lại toàn bộ tính toán. Theo ông, chi phí xác minh proof “gần như là miễn phí” nếu so với việc thực thi lại, và đây là chìa khóa để đạt tới khoảng 2 triệu giao dịch/giây trên mỗi nút với chi phí rất thấp.
*bình luận*: Mô hình “ít nút thực thi, nhiều nút xác minh” mà Zero blockchain theo đuổi khá gần với xu hướng *modular* và *validity-proof* đang được nhiều dự án mở rộng lớp 2 khai thác, nhưng được LayerZero đẩy thẳng vào lớp cơ sở hạ tầng.
*Căng kéo giữa mở rộng và phi tập trung*
Pellegrino cho rằng vài năm gần đây, ngành blockchain đã ngày càng chọn hướng *tập trung hóa* để đổi lấy *khả năng mở rộng*. Việc giảm số lượng validator, nâng cao yêu cầu phần cứng với các nút lớn chỉ là những ví dụ dễ thấy. Ông cảnh báo, nếu xu hướng này tiếp diễn, nhiều hệ thống sẽ không còn khác biệt đáng kể so với hạ tầng tập trung truyền thống, và *giá trị cốt lõi* của công nghệ phi tập trung sẽ dần bị xóa nhòa.
Mục tiêu mà ông đặt ra cho thế hệ blockchain tiếp theo là rất tham vọng: số lượng nút phải có khả năng mở rộng tới *hàng triệu nút*, còn thông lượng ở cấp độ toàn mạng phải đạt *hàng triệu giao dịch mỗi giây*. Kiến trúc mà LayerZero đề xuất cho phép nút lớn và nút nhỏ cùng tồn tại, nhưng được thiết kế trên nguyên tắc: *“nút nhỏ không cần phải tin tưởng nút lớn”*. Mọi dữ liệu và thay đổi trạng thái đều phải được ghi lại *on-chain*, để bất kỳ ai cũng có thể *tự mình kiểm chứng* trạng thái mạng.
*Từ MPT sang cơ sở dữ liệu log – bước ngoặt ở tầng dữ liệu*
Theo LayerZero, *qmdb* và các nghiên cứu đi kèm chính là nền tảng dữ liệu cho tầm nhìn mở rộng này. Thay vì dựa vào Merkle Patricia Tree, họ sử dụng cấu trúc *cơ sở dữ liệu dạng log có thể xác minh*, giúp việc cập nhật trạng thái và tạo bằng chứng đơn giản và nhanh hơn nhiều. Pellegrino cho biết các thử nghiệm trong bài nghiên cứu cho thấy *một nút đơn lẻ* có thể xử lý khoảng 1 triệu giao dịch/giây.
Ông cho rằng các blockchain hướng hiệu năng cao như Aptos(APT) nếu áp dụng cấu trúc dữ liệu tương tự có thể *tối đa hóa thông lượng trên từng nút* mà không phải hy sinh khả năng xác minh. Những cơ sở dữ liệu dạng này không chỉ cải thiện *TPS*, mà còn tối ưu cả *chi phí tạo và xác minh proof*, mang lại một bức tranh “*khả năng mở rộng tổng thể*” chứ không chỉ là con số giao dịch/giây trên giấy.
*Tối ưu hóa nút nhờ xác minh dựa trên bằng chứng*
Trọng tâm của *Zero blockchain* là mô hình “*tính toán một lần, mọi người xác minh bằng bằng chứng*”. Một vài nút chuyên trách sẽ xử lý giao dịch và tính toán trạng thái, sau đó xuất ra proof mật mã cho kết quả. Phần lớn các nút khác chỉ cần kiểm tra proof này, không phải thực thi lại toàn bộ giao dịch.
Vì chi phí xác minh proof tương đối nhẹ, cả các nút với cấu hình phần cứng thấp cũng có thể tham gia mạng một cách đầy đủ. Điều này cho phép vừa *duy trì tính phi tập trung* (nhiều nút nhỏ rải rác), vừa đạt *hiệu năng cực cao* ở cấp độ mỗi nút và toàn mạng.
*Lo ngại khuynh hướng tập trung hóa của các tổ chức*
Pellegrino nhận định sự thay đổi ở môi trường pháp lý và trong các chính phủ đã đẩy nhanh quá trình chuyển dịch blockchain từ giai đoạn *thử nghiệm (POC)* sang *triển khai thực tế*. Tuy vậy, nhiều tổ chức lại chọn các kiến trúc *gần giống hệ thống tập trung* mà họ quen thuộc, vô tình làm loãng những nguyên tắc cốt lõi của blockchain.
Ông nhấn mạnh: *“Lý do duy nhất công nghệ này đi được đến hiện tại là nhờ nguyên tắc phi tập trung và khả năng tự kiểm chứng”*. Nhu cầu xây dựng hạ tầng dựa trên blockchain đang tăng lên cùng với sự rõ ràng về quy định và luân chuyển quyền lực hành pháp, nhưng nếu hạ tầng đó được triển khai theo kiểu *tập trung hóa*, niềm tin dài hạn với cả ngành có thể bị ảnh hưởng.
*Nút nhỏ phải tự mình kiểm chứng – điều kiện của phi tập trung thực sự*
Trong kiến trúc mà LayerZero đề xuất, ngay cả khi các nút lớn đảm nhiệm vai trò *kéo thông lượng toàn mạng*, thì *nút nhỏ vẫn phải có khả năng tự mình xác minh* mọi thứ đang diễn ra, không cần tin mù quáng vào bất kỳ bên tập trung nào. Quan điểm của Pellegrino là không được để bất kỳ dữ liệu cốt lõi hay thay đổi trạng thái quan trọng nào tồn tại *chỉ ở off-chain*.
Ông cho rằng muốn làm được điều này cần đồng thời ba trụ cột: *cấu trúc dựa trên bằng chứng*, *cơ sở dữ liệu có thể xác minh*, và *lưu trữ đầy đủ dữ liệu on-chain*. Khi ba yếu tố này hội tụ, ngay cả khi kẻ tấn công chiếm được quyền kiểm soát nút lớn, việc *giả mạo dữ liệu hoặc tạo giao dịch sai lệch* vẫn sẽ bị mạng lưới phát hiện một cách cấu trúc.
*“Bất biến” hay “có thể nâng cấp” – thực tế của hợp đồng thông minh*
Pellegrino cũng tỏ ra thực tế khi nói về thiết kế *hợp đồng thông minh*. Ông thừa nhận, phần lớn smart contract triển khai trên thị trường hiện nay *không thực sự bất biến (immutable)* mà ở dạng *có thể nâng cấp*. Điều này phản ánh ưu tiên dành cho *tính sử dụng và khả năng vận hành* hơn là một lý tưởng kỹ trị thuần túy.
Tiêu chí thành công mà ông đặt ra là *số người dùng thực sự*. Ngay cả khi một giao thức đạt chuẩn cao về nguyên tắc và bảo mật, nếu không có lượng người dùng đủ lớn, công nghệ khó mà tạo được ý nghĩa thị trường. Do đó, LayerZero song song tập trung vào việc hoàn thiện *thiết kế giao thức* và thúc đẩy *ứng dụng thực tế* dựa trên hạ tầng của mình.
*Thị trường, thanh toán, hợp đồng thông minh – nhu cầu đã được chứng minh*
Theo Pellegrino, tiền mã hóa đã chứng minh được *sự phù hợp sản phẩm – thị trường* ở ba mảng chính: *thị trường giao dịch*, *thanh toán*, và *ứng dụng dựa trên hợp đồng thông minh*. Các sàn giao dịch phi tập trung, thanh toán bằng stablecoin, DeFi, NFT marketplace đều cho thấy nhu cầu thực, và ông kỳ vọng những nhu cầu này sẽ phát triển thành các *hạ tầng tài chính phức tạp hơn* trong tương lai.
Ông đặc biệt nhấn mạnh điểm giao nhau giữa *hạ tầng tài chính truyền thống* và *blockchain*. Ví dụ, DTCC đang nắm giữ và quản lý khoảng 100 nghìn tỷ USD tài sản, xử lý khoảng 40 nghìn tỷ USD giao dịch mỗi năm. Pellegrino tin rằng việc *tái thiết* hạ tầng quy mô như DTCC trên nền blockchain là xu hướng dài hạn, và những hệ thống tầm cỡ *Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE)* hoàn toàn có thể được xây dựng dựa trên công nghệ blockchain.
*bình luận*: Nếu những hạ tầng cỡ DTCC hay NYSE chuyển dần sang *blockchain có khả năng mở rộng cao*, nhu cầu đối với các giải pháp như *Zero blockchain* hay các cơ sở dữ liệu xác minh được sẽ không chỉ là một lựa chọn kỹ thuật mà có thể trở thành yêu cầu bắt buộc.
*LayerZero: Chiến lược đối tác dựa trên thị phần và khối lượng giao dịch*
LayerZero cho biết họ đang nắm hơn 80% thị phần trong mảng *cross-chain messaging*, nhờ tích hợp với nhiều cầu nối on-chain, giao thức DeFi và sàn giao dịch. Pellegrino nhấn mạnh “LayerZero quan tâm đến *hệ thống* hơn là *token*”, ám chỉ chiến lược ưu tiên *năng lực hạ tầng* thay vì chạy theo câu chuyện token ngắn hạn.
Thay vì đẩy mạnh câu chuyện “phát hành token mới” để thu hút đầu cơ, LayerZero muốn dùng *hiệu năng và độ ổn định hạ tầng* làm điểm tựa để mở rộng hợp tác với các định chế tài chính truyền thống và dự án Web3 quy mô lớn. Cách tiếp cận này ưu tiên *hiệu ứng mạng dài hạn* và *nhu cầu sử dụng thực* hơn là dòng vốn nóng trong ngắn hạn.
*Quan trọng hơn định giá đầu tư là lớp “công nghệ”*
Pellegrino kêu gọi cộng đồng chú ý nhiều hơn tới *công nghệ cốt lõi* của LayerZero thay vì chỉ nhìn vào *vòng gọi vốn* hay *mức định giá*. Ông cho rằng gọi vốn chỉ là phương tiện, trong khi mục tiêu là xây dựng một hạ tầng blockchain vừa *cực nhanh*, vừa *phi tập trung*, vừa *có thể tự kiểm chứng*.
Thông điệp của ông khá rõ ràng: để ngành *tiền mã hóa* bước sang giai đoạn tiếp theo, câu chuyện xoay quanh *giá token* và *số tiền huy động* sẽ phải nhường chỗ cho những bước tiến ở *lớp lưu trữ*, *mô hình xác minh dựa trên bằng chứng* và *cấu trúc cơ sở dữ liệu có thể kiểm chứng*. Nếu thành công, nỗ lực của LayerZero có thể trở thành chất xúc tác cho một *bước ngoặt hạ tầng*, trong đó lựa chọn của các tổ chức tài chính và cộng đồng lập trình viên trong vài năm tới sẽ định hình lại toàn bộ cục diện thị trường.
*bình luận*: Đối với nhà đầu tư lẫn nhà phát triển, câu hỏi không chỉ là *LayerZero* hay *Zero blockchain* sẽ thành công đến đâu, mà còn là: ai sẽ kiểm soát *chuẩn hạ tầng* khi các hệ thống tài chính trị giá hàng chục nghìn tỷ USD từng bước dịch chuyển lên blockchain.
Bình luận 0