Solana(SOL) giảm 90% phí đặt cọc lưu trữ, quá trình kích hoạt vẫn còn nhiều bước

Solana(SOL) đã đưa mức giảm 90% tiền đặt cọc lưu trữ dữ liệu on-chain vào bản nâng cấp Agave 4.2, nhằm giảm bớt gánh nặng vốn mà nhà phát triển và đơn vị cung cấp dịch vụ phải khóa trước khi tạo tài khoản người dùng.

Theo tài liệu "Reduced Rent" do Quỹ Solana (Solana Foundation) công bố, đề xuất SIMD-0437 sẽ hạ chỉ số tính tiền đặt cọc lưu trữ "lamports_per_byte" từ 6.960 xuống còn 696. Việc cắt giảm được chia thành 5 giai đoạn với các mức 6.333, 5.080, 2.575, 1.322 và 696, mỗi giai đoạn phải đi qua một cổng kích hoạt tính năng (feature gate) riêng.

Khoản "rent" nói ở đây không phải phí định kỳ. Đây gần với khoản đặt cọc có thể hoàn lại mà tài khoản Solana phải nộp trước để lưu dữ liệu trên blockchain, và số lamport này sẽ được hoàn trả khi tài khoản đóng lại.

Trọng tâm của đợt điều chỉnh lần này không nằm ở phí giao dịch, mà ở việc giảm quy mô SOL phải khóa trước để duy trì trạng thái tài khoản. Những dịch vụ có lượng người dùng lớn và thường xuyên tạo tài khoản mới sẽ chịu tác động trực tiếp lên cơ cấu chi phí ban đầu.

Tổng quan bản phát hành Agave 4.2 cho biết mức đặt cọc mẫu cho một tài khoản token SPL tiêu chuẩn sẽ giảm từ khoảng 0,159 USD (khoảng 220 won) xuống còn khoảng 0,0159 USD (khoảng 22 won). Với một đơn vị thanh toán tạo 1 triệu tài khoản token, cùng giả định này, chi phí sẽ giảm từ 159.000 USD (khoảng 220 triệu won) xuống còn 15.900 USD (khoảng 22 triệu won).

Thay đổi này tác động trực tiếp đến các dịch vụ thường tạo nhiều tài khoản token cho từng người dùng, như thanh toán, phát hành token, chương trình royalty hay các đợt airdrop quy mô lớn. Solana vốn đã được nhìn nhận là blockchain lớp 1 có phí thấp và tốc độ xử lý nhanh, và lần điều chỉnh này nhắm thẳng vào gánh nặng tạo tài khoản trong cơ cấu chi phí đó.

Tuy nhiên, chưa thể khẳng định mức giảm 90% đã được áp dụng đầy đủ trên mạng chính (mainnet). Bảng điều khiển nâng cấp chính thức của Solana, tính đến ngày 28 theo giờ Hàn Quốc, hiển thị Agave 4.2 đã được áp dụng trên mainnet, nhưng cả ba tính năng Reduced Rent, Reduced Slot Times và Larger Transaction Sizes đều được xếp vào trạng thái "Pending Feature Activation" (chờ kích hoạt tính năng).

Nói cách khác, việc phát hành phần mềm và việc kích hoạt cổng tính năng là hai việc tách biệt. Mức giảm 90% là mục tiêu chỉ đạt được khi cả 5 giai đoạn hoàn tất, và việc kích hoạt giai đoạn đầu tiên không đồng nghĩa với việc toàn bộ mức giảm đã hoàn thành.

Bảng thời gian Agave 4.2 của Anza cũng cho thấy diễn biến tương tự. Theo bảng này, mục tiêu kích hoạt tính năng trên testnet là ngày 13 tháng 7, thời điểm triển khai thực tế là ngày 3 tháng 8; còn mục tiêu kích hoạt tính năng beta trên mainnet là ngày 17, được triển khai vào ngày 18.

Dù vậy, chính bảng thời gian này cũng ghi chú đây chỉ là lịch tạm thời. Do đó, các mốc ngày trong bảng có thể xem là bằng chứng cho thấy quá trình triển khai đang diễn ra, nhưng cần đối chiếu thêm với trạng thái trên bảng điều khiển để biết từng tính năng đã được bật đến mức nào trên mạng lưới hiện tại.

Helius giới thiệu Agave 4.2 là bản nâng cấp gộp chung ba thay đổi: giảm 90% tiền đặt cọc lưu trữ, giao dịch dung lượng 4.096 byte và rút ngắn thời gian slot xuống 200 mili giây. Cũng theo bài viết này, việc giảm rent được triển khai qua 5 cổng độc lập để mạng lưới có thể quan sát phản ứng của ứng dụng và mức tăng trạng thái (state growth) ở từng mốc giá.

Bên cạnh đó cũng có cách nhìn thận trọng hơn. Trang tin CryptoSlate cho biết dù mốc thời gian mục tiêu của Agave 4.2 đã đến, các cổng tính năng cốt lõi trên mainnet vẫn cần được xác nhận thêm. Theo trang này, con số giảm 90% phản ánh toàn bộ quá trình khi hoàn tất, còn việc kích hoạt giai đoạn đầu không có nghĩa là mức giảm đã hoàn thành toàn bộ.

Bài phân tích dữ liệu của Quỹ Solana cũng lưu ý rằng tiền đặt cọc giảm không đồng nghĩa với việc rủi ro phình trạng thái (state bloat) giảm theo tương ứng, vì rào cản vốn mà kẻ tấn công cần để duy trì trạng thái dư thừa cũng giảm xuống. Cùng phân tích này ước tính rằng ngay cả sau khi mức phí được nới lỏng 10 lần, vẫn cần khoảng 17,2 triệu USD (khoảng 23,8 tỷ won) vốn để có thể lấp đầy hết dung lượng dự phòng hiện tại của cơ sở dữ liệu tài khoản.

Nhìn chung, đây là một thử nghiệm được triển khai theo từng bước, vừa nhằm giảm chi phí cho nhà phát triển, vừa phải theo dõi mức sử dụng tài nguyên của validator. Tài liệu của Quỹ Solana cũng cho biết đã chuẩn bị sẵn một cổng riêng để có thể đưa mức đặt cọc quay lại tiêu chuẩn 6.960 ban đầu, nếu trạng thái mạng lưới tăng trưởng ngoài dự kiến.