5 triệu thùng dầu/ngày qua Hormuz, Qatar tham gia trung gian đàm phán

Qatar và Iran ngày 27 đã thảo luận phương án khôi phục vận tải hàng hải theo từng giai đoạn tại eo biển Hormuz, bao gồm hành lang hàng hải tạm thời và việc rà phá thủy lôi. Vòng đối thoại ngoại giao nhằm mở lại tuyến vận chuyển dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trọng yếu của thế giới vẫn tiếp diễn, nhưng chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Qatar, đã tới Tehran trong ngày và gặp Abbas Araghchi, Bộ trưởng Ngoại giao Iran. Bộ Ngoại giao Qatar cho biết hai bên đã trao đổi về khung hợp tác theo từng giai đoạn, gồm hành lang hàng hải tạm thời chung giữa Iran và Oman cùng dự án rà phá thủy lôi tại eo biển.

Cuộc gặp lần này nằm trong một chuỗi vận động ngoại giao rộng hơn, chứ không phải chuyến thăm đơn lẻ. Bộ Ngoại giao Oman cho biết ngày 11 tháng 7, Oman và Iran đã thảo luận tại Muscat về an toàn và tự do hàng hải qua eo biển Hormuz, đồng thời nhất trí tiếp tục đối thoại trên cả hai kênh chính trị và kỹ thuật.

Hãng thông tấn nhà nước Qatar QNA đưa tin, trong cuộc điện đàm ngày 21, Bộ trưởng Ngoại giao Oman và Iran đã nhấn mạnh sự cần thiết thực chất của việc khôi phục tự do hàng hải, lưu thông thông suốt và ổn định khu vực. Chuyến thăm Tehran của Qatar được xem là phần nối dài của kênh ngoại giao ba bên có sự kết nối từ Oman.

Lý do Qatar tham gia vào tiến trình này xuất phát từ yếu tố năng lượng và chuỗi cung ứng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed bin Mohammed Al Ansari cho biết tại buổi họp báo ngày 25 rằng ưu tiên của Qatar là khôi phục hàng hải bình thường tại eo biển Hormuz, bảo đảm an ninh năng lượng và lương thực toàn cầu, đồng thời duy trì an toàn chuỗi cung ứng.

Bộ Ngoại giao Qatar cũng cho biết nước này tiếp tục duy trì các kênh tiếp xúc khu vực nhằm thúc đẩy Mỹ và Iran nối lại đối thoại. Tuy nhiên, chưa có thông báo chính thức nào cho thấy vòng đàm phán lần này đã trực tiếp dẫn đến thỏa thuận mở lại eo biển.

Reuters dẫn nguồn tin Iran cho biết Oman và Iran đang điều phối các chi tiết của thỏa thuận về eo biển, nhưng đây chưa phải thỏa thuận cuối cùng. Cùng bản tin, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố eo biển sẽ không mở cửa cho đến khi Mỹ đáp ứng các điều kiện đã thỏa thuận hồi tháng 6.

Ở thời điểm hiện tại, tiến trình này gần với “đàm phán về điều kiện mở cửa” hơn là “mở lại tuyến hàng hải”. Diễn biến chốt tuyên bố chung Iran - Oman mà TokenPost từng đưa tin trước đó cũng tập trung vào các chi tiết đàm phán về hành lang tạm thời và cách thức quản lý lưu thông.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn hàng hải nối vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Do phần lớn dầu thô và LNG của Trung Đông đều đi qua tuyến này, bất kỳ hạn chế nào đối với hàng hải cũng có thể lan sang hoạt động vận tải tàu biển, bảo hiểm, giá năng lượng và chi phí chuỗi cung ứng.

Thị trường đã phản ứng nhanh với diễn biến này. Reuters đưa tin ngày 26, giá dầu Brent giảm còn 85,85 USD/thùng, còn dầu WTI (West Texas Intermediate) giảm còn 80,15 USD/thùng.

Bjarne Schieldrop, chuyên gia phân tích tại SEB Research, nhận định các cuộc thảo luận lần này đã tạo ra “tâm lý lạc quan” trên thị trường. Trong khi đó, Ole Hansen, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, giải thích rằng thị trường đang dịch chuyển từ lo ngại bế tắc kéo dài và nguy cơ căng thẳng quân sự trở lại, sang kỳ vọng về khả năng mở cửa một phần và rủi ro xung đột thấp hơn.

Dù vậy, xu hướng giá chưa cố định theo một chiều duy nhất. Reuters đưa tin ngày 27, giá dầu Brent đảo chiều tăng 0,6%, lên 88,35 USD/thùng. Diễn biến này phản ánh cả kỳ vọng đàm phán lẫn rủi ro thực địa.

Lưu lượng hàng hóa qua eo biển vẫn thấp hơn mức bình thường. Reuters cho biết tính đến ngày 25, lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Hormuz đã giảm xuống còn khoảng 5 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 20 triệu thùng/ngày trước khi xảy ra xung đột.

TokenPost trước đó đã đưa tin về việc lưu lượng qua Hormuz giảm 70% và một phần hoạt động vận chuyển bắt đầu nối lại. Vai trò trung gian mới của Qatar có thể xem là một kênh ngoại giao bổ sung cho cùng một vấn đề.

Rủi ro thực địa vẫn chưa được loại trừ. Tổ chức Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết ngày 27, một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz đã bị trúng vật thể phóng chưa xác định gây cháy, sau đó đám cháy đã được dập tắt. Toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn và chưa ghi nhận thiệt hại về môi trường.

Diễn biến này chưa được xác nhận là yếu tố tác động trực tiếp đến thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, giá năng lượng và chi phí logistics có thể ảnh hưởng đến tâm lý đầu tư tài sản rủi ro nói chung, nên diễn biến thực tế của tuyến hàng hải và tình hình an toàn hàng hải cần tiếp tục được theo dõi.