378,1 triệu cổ phiếu SpaceX(SPCX) hết hạn khóa, mức 56 tỷ USD chỉ là ước tính

Tối đa 378,1 triệu cổ phiếu của SpaceX(SPCX) được phép giao dịch trong hai ngày 9 và 10 tháng 9. Không phải toàn bộ số cổ phiếu được mở khóa đều thực sự được bán ra thị trường, nên con số "56 tỷ USD (khoảng 75 nghìn tỷ won) được mở khóa" chỉ là ước tính, chưa phải giá trị bán đã được xác nhận.

Ngày 9/9, tối đa 319 triệu cổ phiếu phổ thông loại A (Class A) của SpaceX chuyển sang trạng thái có thể bán thêm. Đến ngày 10/9, tối đa 59,1 triệu cổ phiếu thuộc diện sở hữu của các công ty liên kết sẽ được mở khóa riêng.

Lịch trình và số lượng cổ phiếu nói trên được nêu trong bản cáo bạch niêm yết (IPO) cuối cùng mà SpaceX nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC). Tài liệu của SEC chỉ nêu số cổ phiếu đủ điều kiện được mở khóa, chứ không khẳng định số cổ phiếu này sẽ thực sự được bán ra.

Đợt mở khóa lần này không phải là toàn bộ lượng cổ phiếu bị khóa được giải phóng cùng lúc. Theo bản cáo bạch, việc chuyển nhượng cổ phiếu sẽ diễn ra nhiều đợt theo thời hạn khóa 180 ngày, mỗi đợt tối đa 7%, vào các ngày 20/8/2026, 9/9, 24/9, 9/10 và 24/10.

Mở khóa cổ phiếu là thủ tục cho phép cổ phiếu được bán ra, không phải lệnh bán bắt buộc. Việc tiếp tục nắm giữ hay bán một phần, toàn bộ cổ phiếu là quyết định của từng cổ đông.

Con số "56 tỷ USD" được cho là tính bằng cách lấy số cổ phiếu được mở khóa nhân với giá cổ phiếu tại một thời điểm nhất định. Công bố chính thức của SpaceX không xác định phần mở khóa này là khối lượng bán trị giá 56 tỷ USD.

Tháng 6 vừa qua, SpaceX đã phát hành 638.888.888 cổ phiếu phổ thông loại A thông qua đợt IPO. Giá chào bán là 135 USD/cổ phiếu (khoảng 181.000 won Hàn Quốc), cổ phiếu bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq Global Select Market với mã "SPCX" từ ngày 12/6. Việc SpaceX niêm yết và chốt giá chào bán đã được TokenPost đưa tin trước đó.

Cùng với đợt mở khóa, khả năng biến động cung cầu từ việc tái cân bằng chỉ số Nasdaq-100 cũng được nhắc đến. Theo Benzinga đưa tin ngày 9 (giờ địa phương), JPMorgan ước tính nếu tỷ trọng của SpaceX trong chỉ số tăng từ 1,25% lên 2,25%, có thể phát sinh khoảng 15,5 tỷ USD (khoảng 20,8 nghìn tỷ won) lực mua thụ động.

Khoản mua 15,5 tỷ USD này không phải là giá trị giao dịch thực tế đã được SpaceX hay Nasdaq xác nhận. Việc có thay đổi tỷ trọng trong chỉ số hay không, cũng như quy mô mua thực tế, đều chưa được xác định chính thức.

Mua thụ động là giao dịch trong đó các quỹ theo dõi chỉ số Nasdaq-100 mua cổ phiếu theo sự thay đổi tỷ trọng trong chỉ số. Hiệu ứng cung cầu thực tế sẽ phụ thuộc vào tỷ trọng cổ phiếu trong chỉ số, khối lượng giao dịch và việc cổ đông hiện hữu có thực sự bán ra hay không.

Trên mạng xã hội, người dùng đưa ra hai luồng ý kiến trái chiều: một bên cho rằng đợt mở khóa sẽ tạo áp lực bán tiềm ẩn, bên còn lại cho rằng đây là quá trình bình thường hóa thanh khoản do lượng cổ phiếu lưu hành ban đầu quá ít. Tuy nhiên, ý kiến trên mạng xã hội không phải là dữ liệu phản ánh quy mô bán ra thực tế.

Lịch trình mở khóa không dừng lại ở hai ngày 9 và 10/9. Bản cáo bạch nộp lên SEC còn nêu các đợt mở khóa tiếp theo vào ngày 24/9, 9/10 và 24/10, cùng với lượng cổ phiếu bổ sung liên quan đến thời hạn khóa 180 ngày dự kiến vào tháng 12.

Vì vậy, thị trường cần theo dõi toàn bộ lịch trình, chứ không chỉ lượng cổ phiếu mở khóa trong hai ngày. Tối đa 319 triệu và 59,1 triệu cổ phiếu đã lần lượt đủ điều kiện giao dịch, nhưng khối lượng bán ra thực tế sẽ chỉ được xác nhận qua dữ liệu giao dịch và các công bố bổ sung sau này.

Trọng tâm của sự việc lần này không nằm ở việc khẳng định 56 tỷ USD cổ phiếu chắc chắn được bán ra. Cần phân biệt rõ số cổ phiếu được mở khóa, khối lượng bán thực tế, và lực mua thụ động có thể phát sinh từ việc tái cân bằng chỉ số Nasdaq-100.