Mua lại trái phiếu tăng gấp đôi lên 4 tỷ USD, Bitcoin (BTC) phản ứng theo

Bitcoin (BTC) biến động mạnh khi thị trường trái phiếu dài hạn Mỹ thay đổi cơ chế vận hành, đúng lúc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn để ngỏ khả năng tăng lãi suất. Việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng chương trình "mua lại trái phiếu" dài hạn được xem là yếu tố kéo lợi suất dài hạn đi xuống, nhưng biên bản họp của Fed lại cho thấy dư địa thắt chặt vẫn còn.

Theo thông báo ngày 19 tháng 8 (giờ địa phương) của Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan này sẽ nâng quy mô mua lại thanh khoản đối với trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm từ 2 tỷ USD (khoảng 2,7 nghìn tỷ won) lên tối thiểu 4 tỷ USD (khoảng 5,4 nghìn tỷ won) cho mỗi đợt giao dịch. Chương trình mới áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11.

Đây là công cụ quản lý nợ công nhằm bổ sung thanh khoản cho phân khúc trái phiếu kỳ hạn dài, khác về bản chất so với nới lỏng định lượng (QE) - chương trình mà Fed tạo dự trữ mới để mua tài sản.

Dữ liệu lợi suất hàng ngày của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm giảm từ 5,28% ngày 18 tháng 8 xuống 5,19% ngày 19 tháng 8. Tuy nhiên đến ngày 2 tháng 9, lợi suất này tăng trở lại lên 5,27%, cho thấy hiệu ứng giảm lãi suất từ việc mở rộng mua lại không kéo dài.

Thị trường trái phiếu phản ứng trước tiên vì kỳ vọng áp lực cung - cầu ở nhóm kỳ hạn dài có thể dịu bớt. Dù vậy, mua lại trái phiếu về bản chất chỉ là việc Bộ Tài chính mua lại các trái phiếu đã phát hành để hỗ trợ chức năng vận hành thị trường, không phải quyết định thay đổi lộ trình lãi suất điều hành hay chính sách tiền tệ.

Cùng ngày 19 tháng 8, biên bản cuộc họp Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) ngày 28-29 tháng 7 được công bố lại phát đi tín hiệu khác. Fed giữ nguyên biên độ mục tiêu lãi suất liên bang ở mức 3,50-3,75%, nhưng ba thành viên ủy ban nghiêng về phương án tăng thêm 0,25 điểm phần trăm.

Biên bản cũng ghi nhận lợi suất trái phiếu danh nghĩa đã tăng 25-30 điểm cơ bản trong giai đoạn giữa hai kỳ họp, và thị trường đã phản ánh vào giá khả năng Fed tăng thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tháng 9. Nói cách khác, Bộ Tài chính cố gắng làm dịu giao dịch ở nhóm trái phiếu dài hạn, còn Fed thì chưa hạ lãi suất ngắn hạn.

BTC gắn với diễn biến này vì đây là tài sản không tạo ra lợi suất khi nắm giữ. Khi lợi suất trái phiếu tăng, nhà đầu tư có thêm lựa chọn nhận lãi với rủi ro thấp hơn; ngược lại khi lãi suất dài hạn giảm, áp lực lên tài sản rủi ro như BTC có xu hướng nhẹ đi.

CoinDesk đưa tin ngày 22 tháng 8 (giờ địa phương) rằng BTC đã tăng khoảng 25% sau khi Bộ Tài chính mở rộng chương trình mua lại, vượt mốc 78.000 USD, đồng thời khoảng 4 tỷ USD (khoảng 5,4 nghìn tỷ won) vị thế bán khống bị thanh lý. Diễn biến này cho thấy cung - cầu ngắn hạn và cách thị trường diễn giải chính sách cùng phản ánh vào giá.

Jeff Ko, chuyên gia phân tích cấp cao tại sàn CoinEx, nói với CoinDesk rằng "mua lại trái phiếu về mặt kỹ thuật không phải là nới lỏng định lượng, mà là công cụ quản lý thanh khoản và cơ cấu nợ của Bộ Tài chính". Theo ông, dù thị trường đọc đây là tín hiệu nới lỏng, vẫn còn sớm để khẳng định đây là bước ngoặt chính sách.

Reuters cũng đưa tin ngay sau thông báo của Bộ Tài chính rằng lợi suất trái phiếu dài hạn đã lùi khỏi vùng đỉnh 19 năm, có lúc lợi suất kỳ hạn 30 năm giảm còn 5,188%. Chỉ số USD-Index cũng giảm 0,7%, về mức 98,95.

Cổ phiếu, ngoại hối và trái phiếu cùng phản ứng, nhưng giới phân tích bình luận rằng xu hướng này gần với kỳ vọng ổn định thị trường trái phiếu dài hạn hơn là kỳ vọng Fed sắp hạ lãi suất. Việc mở rộng mua lại có thể giảm bớt tình trạng thiếu thanh khoản, song chưa đủ để xóa bỏ lo ngại về khả năng Fed tiếp tục thắt chặt.

Với nhà đầu tư, biến số đáng theo dõi không hẳn là giá BTC mà là hướng đi của lãi suất dài hạn Mỹ. TokenPost từng đưa tin về việc lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm trở thành áp lực đè nặng lên BTC trong một giai đoạn trước đó.

Đợt mở rộng mua lại lần này cũng nằm trong cùng mạch diễn biến đó. Nếu lợi suất dài hạn tiếp tục giảm, tâm lý chấp nhận rủi ro có thể hồi phục; nhưng nếu lợi suất tăng trở lại, chi phí cơ hội tương đối của việc nắm giữ BTC cũng sẽ lớn hơn.

Hạn mức mua lại mới của Bộ Tài chính Mỹ áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11. Fed dự kiến đánh giá lại lộ trình lãi suất tại cuộc họp tháng 9 tới, còn biện pháp mua lại lần này, trong phạm vi đã xác nhận, chỉ dừng ở mức hỗ trợ thanh khoản cho trái phiếu dài hạn.