60/158 phiên biến động trên 3%, lá chắn dài hạn của KOSPI suy yếu

Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc biến động mạnh hơn hẳn so với năm ngoái, và nguyên nhân được chỉ ra là dòng vốn đầu tư dài hạn suy yếu trong khi vốn đổ dồn vào các cổ phiếu bán dẫn vốn hóa lớn. Trong năm nay, chỉ số này đã tăng hoặc giảm hơn 3% trong một ngày ở 37,9% tổng số phiên giao dịch.

Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX) công bố ngày 25 (giờ địa phương), trong tổng số 158 phiên giao dịch từ đầu năm đến nay, có 60 phiên chỉ số KOSPI biến động trên 3% trong ngày. Cùng tiêu chí này, năm ngoái chỉ có 9 phiên trong cả năm.

Nhật báo kinh tế Hàn Quốc (Korea Economic Daily) đưa tin rằng trong khi thị trường quỹ hoán đổi danh mục (ETF) mở rộng quy mô, các quỹ mở chủ động (active) - vốn đóng vai trò là lớp đệm dài hạn cho thị trường - lại thu hẹp lại, khiến biến động và hiện tượng dồn vốn vào một nhóm cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc gia tăng. Theo phân tích này, tỷ trọng dòng vốn nhạy cảm với biến động ngắn hạn tăng lên, trong khi chức năng đệm của dòng vốn dài hạn suy yếu.

Cơ cấu cung cầu trên thị trường cũng thay đổi. Tỷ trọng của các quỹ ủy thác đầu tư (investment trust) trong tổng giá trị mua trên thị trường chứng khoán chính (KOSPI) năm nay là 2,19%. Tỷ lệ này đã giảm dần từ mức khoảng 8% năm 2010 xuống 6,33% năm 2014, 2,96% năm 2018 và 1,77% năm 2022.

Quỹ ủy thác đầu tư bao gồm cả quỹ mở công chúng và vốn ủy thác quản lý (dạng discretionary) mà các công ty quản lý quỹ nhận từ công ty bảo hiểm, ngân hàng để vận hành. Các quỹ mở chủ động vốn chọn lọc cổ phiếu dựa trên sức khỏe tài chính doanh nghiệp và triển vọng ngành để mua bán, nên từ trước đến nay vẫn đóng vai trò hấp thụ các cú sốc của thị trường.

Ngược lại, dòng vốn tập trung vào ETF có xu hướng vận động theo chỉ số hoặc theo chủ đề đầu tư cụ thể. Khi dòng tiền đổ dồn vào một ngành hoặc nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn nhất định, biên độ dao động của toàn bộ chỉ số cũng có thể bị kéo giãn theo cấu trúc này.

Viện Nghiên cứu Thị trường vốn Hàn Quốc (Korea Capital Market Institute) cho biết trong báo cáo "Xem xét bối cảnh gia tăng biến động thị trường chứng khoán" công bố ngày 27 tháng 7 rằng độ biến động lợi suất theo ngày của KOSPI trong nửa đầu năm 2026 là 3,6%. Cùng kỳ năm 2025, con số này là 1,4%.

Trong khi đó, độ biến động bình quân của thị trường chứng khoán tại 36 quốc gia lớn chỉ nhích nhẹ, từ 1,1% năm 2025 lên 1,2% trong nửa đầu năm nay. TokenPost trước đó đã đưa tin rằng độ biến động của KOSPI trong nửa đầu năm nay đã vượt gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái.

Báo cáo chỉ ra các nguyên nhân khiến biến động gia tăng gồm: △ảnh hưởng của Samsung Electronics và SK Hynix đối với chỉ số ngày càng lớn, △biến động của ngành bán dẫn bộ nhớ toàn cầu tăng, △biến động giá dầu, lãi suất và tỷ giá gia tăng sau chiến tranh Mỹ-Iran, △xung đột cung cầu giữa các nhóm nhà đầu tư. Theo báo cáo, biến động gia tăng trên thị trường chứng khoán trong nước là kết quả cộng hưởng giữa cấu trúc thị trường và cung cầu, hơn là do một nguyên nhân đơn lẻ.

Hiện tượng dồn vốn vào cổ phiếu bán dẫn cũng được xem là biến số then chốt. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Thị trường vốn Hàn Quốc cho biết tỷ trọng vốn hóa của Samsung Electronics và SK Hynix trong KOSPI đã tăng từ 23% hồi đầu năm 2025 lên 55% vào cuối tháng 6/2026.

Cùng giai đoạn này, tỷ trọng của hai cổ phiếu trên trong chỉ số KOSPI200 cũng mở rộng từ 26% lên 59%. Tỷ trọng của các cổ phiếu bán dẫn vốn hóa lớn trong chỉ số càng cao, khả năng biến động của từng mã cổ phiếu lan sang toàn bộ chỉ số càng lớn.

Cung cầu giữa các nhóm nhà đầu tư cũng có sự phân hóa. Báo cáo cho biết từ tháng 1 đến tháng 6/2026, nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư tổ chức lần lượt bán ròng 153.000 tỷ won và 37.000 tỷ won trên KOSPI, trong khi nhà đầu tư cá nhân và công ty chứng khoán lần lượt mua ròng 73.000 tỷ won và 92.000 tỷ won. Lượng mua ròng của các công ty chứng khoán chủ yếu đến từ hoạt động mua để phát hành ETF cổ phiếu.

Tác động của các ETF đòn bẩy (leverage) và ETF nghịch đảo (inverse) trên một cổ phiếu đơn lẻ vẫn chưa thể khẳng định rõ ràng. Viện Nghiên cứu Thị trường vốn Hàn Quốc cho biết đã phân tích mức độ gia tăng biến động kể từ sau ngày 27/5, nhưng kết quả chưa đủ ý nghĩa thống kê. Viện này lưu ý mẫu dữ liệu kể từ khi các sản phẩm này ra mắt mới chỉ có 32 phiên giao dịch, nên cần tích lũy thêm dữ liệu để phân tích chuyên sâu hơn.

Biến động của thị trường chứng khoán trong nước có thể ảnh hưởng đến cách nhìn nhận cung cầu đối với tài sản rủi ro nói chung. Tuy nhiên, phân tích lần này chỉ tập trung vào cấu trúc và cung cầu của thị trường chứng khoán Hàn Quốc; tác động trực tiếp của biến động thị trường chứng khoán đến giá Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) vẫn cần được xác minh riêng.