Điều chỉnh 40-50%: chuyên gia cảnh báo AI đối mặt áp lực điện, tín dụng

Ed Dowd (Ed Dowd), nhà phân tích tài chính tại Phinance Technologies, gọi AI là “bong bóng lớn nhất từ trước đến nay” và đề cập khả năng thị trường điều chỉnh 40-50%. Tuy nhiên, ông không nêu thời điểm cụ thể cho đợt điều chỉnh này, và phát biểu của ông mang tính quan điểm cá nhân hơn là một dự báo thị trường đã được kiểm chứng.

Theo bài phỏng vấn USAWatchdog công bố ngày 22 (giờ địa phương), Dowd chỉ ra tình trạng thiếu điện cho trung tâm dữ liệu, chi phí huy động vốn tăng cao và áp lực lên tín dụng tư nhân là những điểm yếu của làn sóng đầu tư AI hiện nay. Ông cho rằng nguồn điện hiện chưa đủ để vận hành các trung tâm dữ liệu AI, trong khi nhu cầu vốn khổng lồ có thể cạnh tranh với nợ công, từ đó đẩy chi phí tài chính lên cao.

Nhận định của Dowd thiên về việc chỉ ra gánh nặng mà cấu trúc đầu tư hạ tầng AI phải gánh chịu, hơn là khẳng định chắc chắn về hướng đi của giá cổ phiếu. Vấn đề ông đặt ra là ngay cả khi nhu cầu AI tiếp tục tăng, nếu các trung tâm dữ liệu không kịp đảm bảo nguồn điện hoặc chi phí huy động vốn tăng lên, lịch trình thu hồi vốn đầu tư vẫn có thể bị xáo trộn.

Moody's (Moody’s) trong báo cáo ngày 31 tháng 7 cho biết một trung tâm dữ liệu AI hoàn thiện không đồng nghĩa với việc ngay lập tức tạo ra dòng tiền. Theo báo cáo, khả năng cung cấp điện, hệ thống truyền tải và tiến độ vận hành đang trở thành những yếu tố giới hạn việc mở rộng hạ tầng AI, và khi tỷ trọng tín dụng tư nhân trong tài trợ các dự án hạ tầng AI quy mô lớn càng tăng thì tầm quan trọng của việc kiểm chứng hiệu quả vận hành cũng càng lớn.

Tín dụng tư nhân là thị trường cho doanh nghiệp hoặc dự án vay vốn theo hình thức tư nhân, khác với vay ngân hàng hay phát hành trái phiếu công khai. Hình thức này giúp giải ngân nhanh cho các dự án cần vốn đầu tư ban đầu lớn như trung tâm dữ liệu quy mô lớn, nhưng nếu dự án chậm đi vào vận hành hoặc dòng tiền yếu hơn dự kiến, vấn đề ai gánh chịu tổn thất và cách đánh giá rủi ro sẽ trở thành điểm tranh cãi.

Vấn đề chi tiêu vốn và mở rộng vay nợ cho AI đã lan sang cả tranh luận về ổn định tài chính. TokenPost từng đưa tin Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) xem việc các doanh nghiệp và hạ tầng liên quan đến AI ngày càng phụ thuộc vào huy động tín dụng là đối tượng cần theo dõi. Khi đó, ECB cũng không khẳng định chắc chắn có bong bóng, nhưng đã chỉ ra định giá cao, mức độ tập trung rủi ro và khả năng điều chỉnh là những yếu tố rủi ro.

Cũng có luồng ý kiến ngược lại. Reuters đưa tin ngày 19 tháng 5 rằng Nvidia(NVDA) được dự báo sẽ công bố kết quả kinh doanh khả quan, trong khi quy mô đầu tư AI của các hãng công nghệ lớn trong năm có thể vượt 700 tỷ USD (khoảng 969 nghìn tỷ won). Con số này tăng so với khoảng 400 tỷ USD (khoảng 554 nghìn tỷ won) của năm 2025.

Việc đầu tư tiếp tục được xem là bằng chứng cho thấy nhu cầu AI chưa hề suy giảm. Tuy nhiên, cùng bài báo trên cũng đưa ra phân tích rằng nếu việc xây dựng trung tâm dữ liệu chậm hơn dự kiến, nhu cầu ngắn hạn có thể bị hạn chế. Đây là cấu trúc mà logic đầu tư chỉ được duy trì khi nhu cầu, chuỗi cung ứng và tốc độ đảm bảo nguồn điện cùng khớp với nhau.

Trong nội bộ thị trường, tâm lý cảnh giác bong bóng và tâm lý lạc quan vẫn song song tồn tại. Reuters dẫn khảo sát quản lý quỹ hàng tháng của Bank of America (BofA) công bố ngày 17 tháng 2 cho biết bong bóng AI một lần nữa được giới đầu tư xem là rủi ro đuôi (tail risk) lớn nhất. Cũng trong khảo sát này, giới đầu tư vẫn duy trì tỷ trọng cổ phiếu và hàng hóa ở mức cao.

Cuối tháng 6, đà tăng giá cổ phiếu AI và bán dẫn làm dấy lên lo ngại bong bóng, nhưng cũng có đánh giá cho rằng kết quả kinh doanh và độ rộng thị trường vẫn đang hỗ trợ đà tăng này. Điều đó cho thấy tranh luận xoay quanh đà tăng của AI không đơn thuần là đối lập giữa lạc quan và bi quan, mà đang chuyển sang bài toán cân bằng giữa tốc độ thương mại hóa, chi phí vốn và nút thắt về điện.

Dowd cũng viện dẫn đà giảm tốc tiêu dùng tại Mỹ như một căn cứ cảnh báo khác. Walmart(WMT) công bố trong tài liệu quý 2 năm tài chính 2027 rằng doanh số bán hàng so sánh (comparable sales) tại Mỹ tăng 2,6%. Reuters cho biết đây là mức tăng doanh số so sánh theo quý chậm nhất trong 6 năm.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào con số của Walmart thì khó có thể kết nối trực tiếp giữa tình trạng đầu tư AI quá nóng và sự giảm tốc tiêu dùng. Giảm tốc tiêu dùng có thể là chỉ báo tham khảo cho thấy áp lực kinh tế, nhưng để đánh giá khả năng thu hồi vốn đầu tư hạ tầng AI, cần xem xét đồng thời tỷ lệ vận hành trung tâm dữ liệu, nhu cầu điện toán đám mây, hợp đồng điện và điều kiện vay vốn.

Việc diễn giải số liệu về người khuyết tật cần thận trọng hơn nữa. Theo tài liệu tình hình việc làm tháng 7 năm 2026 của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), dân số dân sự không thuộc diện tổ chức (non-institutional) từ 16 tuổi trở lên bị khuyết tật được ghi nhận ở mức 37.029.000 người, tăng so với 35.889.000 người của tháng 7 năm 2025.

Tuy nhiên, BLS giải thích trong tài liệu hỏi đáp về chỉ số khuyết tật CPS rằng đây là dữ liệu điều tra mẫu, có biến động theo tháng và không được điều chỉnh theo mùa. Cách diễn giải nguyên nhân mà Dowd đưa ra chưa được chứng minh chỉ bằng số liệu thống kê chính thức. Số liệu chỉ cho thấy số người khuyết tật tăng lên, chứ không thể hiện quan hệ nhân quả với một nguyên nhân cụ thể nào.

Đối với nhà đầu tư tiền mã hóa, cuộc tranh luận này không chỉ là vấn đề của riêng cổ phiếu liên quan đến AI. Đầu tư hạ tầng AI, lưới điện, tín dụng tư nhân và kết quả kinh doanh của các hãng công nghệ lớn có thể biến động cùng với môi trường thanh khoản của tài sản rủi ro toàn cầu. Tác động đến giá Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) cần được xác nhận bằng các chỉ số riêng, đồng thời liên quan đến vấn đề cần theo dõi song song chi phí vốn của tài sản rủi ro mà TokenPost từng đề cập.

Trọng tâm của cuộc tranh luận lần này không phải là khẳng định bong bóng AI sắp vỡ, mà là xác định nơi có thể bộc lộ trước sự mất cân đối giữa tốc độ đầu tư hạ tầng AI và khả năng thương mại hóa. Những mốc quan sát tiếp theo đã được xác nhận gồm kết quả kinh doanh của Nvidia, kế hoạch chi tiêu vốn của các hãng công nghệ lớn, hợp đồng điện cho trung tâm dữ liệu và điều kiện huy động tín dụng tư nhân.