1.249,9 tỷ yên trái phiếu Nhật dài hạn bị bán ròng, cổ phiếu được mua ròng

Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng 1.249,9 tỷ yên trái phiếu Nhật Bản kỳ hạn dài trong tuần từ 9 đến 15, đồng thời mua ròng 621,2 tỷ yên cổ phiếu và chứng chỉ quỹ đầu tư Nhật Bản.

Bộ Tài chính Nhật Bản (Ministry of Finance) công bố số liệu này trong báo cáo giao dịch chứng khoán quốc tế hằng tuần, phát hành lúc 6h50 sáng ngày 20 (giờ Việt Nam). Đây là dữ liệu dòng vốn thuộc hệ thống cán cân thanh toán, được tổng hợp từ báo cáo của các tổ chức đầu tư lớn do cơ quan này chỉ định.

Mua ròng có nghĩa là giá trị mua vào lớn hơn giá trị bán ra, còn bán ròng là ngược lại. Trong số liệu lần này, phần trái phiếu bị bán ròng chỉ tính riêng trái phiếu dài hạn, không bao gồm toàn bộ trái phiếu chính phủ Nhật Bản.

Cùng kỳ, trái phiếu ngắn hạn cũng bị bán ròng 1.207,5 tỷ yên. Nếu tính cả trái phiếu ngắn hạn, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra cả hai loại kỳ hạn trên thị trường trái phiếu Nhật Bản, trong khi vẫn nghiêng về mua vào ở mảng cổ phiếu và chứng chỉ quỹ.

Diễn biến này trái ngược hoàn toàn so với tuần trước đó. Trong tuần từ 2 đến 8, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 368,6 tỷ yên cổ phiếu và chứng chỉ quỹ, nhưng lại mua ròng 558,9 tỷ yên trái phiếu dài hạn. Chỉ sau một tuần, hướng đi đã đảo ngược: cổ phiếu chuyển sang mua ròng, còn trái phiếu dài hạn chuyển sang bán ròng.

Đằng sau biến động này là sự thay đổi của tỷ giá yên và lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Trong thông báo ngày 3, Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết đã phối hợp với Bộ Tài chính Mỹ mua vào đồng yên vào ngày 31 tháng 7, nhằm ứng phó với biến động quá mức và diễn biến thiếu trật tự trên thị trường.

Dòng vốn lần này xuất hiện trong giai đoạn nhà chức trách Nhật Bản tiếp tục cảnh giác cao độ để bảo vệ tỷ giá, sau tuyên bố can thiệp mua yên mà Bộ Tài chính công bố ngày 3. Cơ quan này khi đó cũng để ngỏ khả năng tiếp tục phối hợp can thiệp nếu cần.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan - BOJ) cũng lý giải đà tăng của lãi suất dài hạn bằng những thay đổi trong cấu trúc thị trường. Trong báo cáo đánh giá công bố ngày 4, BOJ cho biết đã giảm dần quy mô mua trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài kể từ mùa hè năm 2024, đồng thời nhận định đà tăng lợi suất dài hạn gần đây có phần đến từ các yếu tố như lạm phát cơ bản đi lên.

Theo BOJ, tỷ lệ nắm giữ trái phiếu chính phủ của các ngân hàng và hộ gia đình đã tăng dần, nhưng quá trình điều chỉnh danh mục đầu tư có thể cần thêm thời gian. Nói cách khác, mức độ khu vực tư nhân hấp thụ trái phiếu sau khi ngân hàng trung ương giảm mua vẫn là biến số then chốt cho xu hướng lãi suất dài hạn sắp tới.

Diễn biến giá trên thị trường cũng phản ánh xu hướng tương tự. MarketWatch đưa tin lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm dao động quanh mức 2,895%, tiệm cận ngưỡng 3% lần đầu tiên sau 30 năm.

Barron's cho biết chỉ số Nikkei 225 đóng cửa giảm 3,2%, còn 65.326,42 điểm. Lãi suất tăng cùng tâm lý né tránh rủi ro được xem là áp lực đè nặng lên thị trường chứng khoán Nhật Bản.

Dòng vốn ngoại cũng phân hóa rõ theo từng loại tài sản tại Nhật Bản. Việc bán ròng trái phiếu dài hạn có thể được nhìn nhận là phản ứng trước áp lực giảm giá trái phiếu trong bối cảnh lãi suất tăng. Ngược lại, mua ròng cổ phiếu có thể là động thái đảo một phần vị thế đã bán ra trong tuần trước đó. Giới phân tích bình luận rằng đây là hai phản ứng khác nhau trước cùng một bối cảnh lãi suất, chứ chưa hẳn phản ánh một xu hướng thống nhất.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào số liệu của Bộ Tài chính thì chưa thể khẳng định lý do cụ thể khiến nhà đầu tư nước ngoài bán trái phiếu dài hạn và mua cổ phiếu. Thống kê này chỉ cho thấy chiều giao dịch, chứ không tách bạch được động cơ riêng lẻ như kỳ vọng tỷ giá, nhận định về lãi suất, chốt lời hay khẩu vị rủi ro.

Với nhà đầu tư nói chung, việc đồng yên và lãi suất Nhật Bản cùng biến động là một yếu tố cần theo dõi sát. Nếu đồng yên tiếp tục suy yếu, khả năng nhà chức trách Nhật Bản can thiệp sẽ tăng lên; còn nếu lãi suất dài hạn tiếp tục đi lên, áp lực có thể lan sang định giá trái phiếu toàn cầu và cổ phiếu công nghệ.

Bộ Tài chính Nhật Bản lưu ý số liệu thống kê hằng tuần có thể được điều chỉnh sau đó, và tổng số có thể chênh lệch do làm tròn. Số liệu tuần kế tiếp, tính cho các giao dịch từ 16 đến 22, dự kiến công bố vào ngày 27.